پنج شنبه 2 آذر 1396

محمدی، عباس

متولد: 1338 / تحصیلات: کارشناس کشاورزی / سوابق:‌ عضو هیات موسس انجمن کوهنوردان ایران، مدیر گروه دیده‌بان کوهستان، فعال محیط زیست / تالیفات: مقالات علمی در زمینه محیط زیست در روزنامه‌ها و مجلات تخصصی و عمومی
  • بوم‌لرز، و رابطه‌ آن با بدمدیریتیِ زیست‌بوم‌ها

    - بوم‌لرز (زلزله‌) کرمانشاه، با وجود قدرت بسیار بیشتر در مقایسه با بوم‌لرز بم، مرگ‌ومیر بسیار کم‌تری داشته است. کارشناسان لرزه‌شناس درباره‌ دلیل این کاهش، نظرهایی داده و حتماً خواهند داد. اما، به نظر می‌رسد که یک دلیل مهم آن، بهتر شدن نسبی ساختمان‌ها در سال‌های اخیر بوده است. دانشِ بشری درباره‌ رفتار سازه‌ها در بوم‌لرز و راه‌های ساخت‌وساز مقاوم، آن‌قدر هست که بتوانیم مرگ‌ومیر و خسارت‌های مادی را به سطحِ باز هم بسی کم‌تر از آن‌چه این روزها در ایران رخ داده، برسانیم. اما، خسارتِ بوم‌لرز فقط به مرگ انسانی و خسران اقتصادی به شکلی که در روزها و هفته‌های نخستِ پس از وقوع می‌بینیم، محدود نمی‌شود؛ خسارتی ژرف و ماندگارتر هم پیش می‌آید که اثرات آن را در درازمدت متحمل خواهیم شد و آن خسارت زیست محیطی است.

  • چرا بر اثر «بوم‌لرز» می‌میریم؟!

    - (این یادداشت را در 29 مهر 1388 نوشته‌ام.) من هر شب با ترس از«بوم‌لرز»* به خواب می‌روم! مردن به آهستگی در زیر آوار، مردن زیر بار ناتوانی و بی‌خیالیِ خود و در نکبتِ مسوولیت‌ناپذیریِ دیگران است؛ پس دادن تاوانِ نادانی کسانی است که می‌پندارند حسابِ همه چیز را کرده اند، هم آنان که سازندگان و مهندسان پرمدعای سوداندیش را حساب پس نمی‌گیرند، و شاید با آنان بر سر یک سفره نشسته‌اند!

  • مهم‌ترین مسأله‌ی کشور، محیط زیست است

    - هوا، آب، و خاک کشور گرفتار انواع معضل‌های پیچیده است. چند دهه بی‌اعتنایی به امر محیط زیست، و دمیدنِ کوته‌بینانه در کوس «توسعه و خودکفایی»، طبیعت و سرمایه‌های ملی ما را در آستانه‌ی تباهی کامل قرار داده است. در چنین شرایط خطیر، صداهای باز هم خطرناک‌تری به گوش می‌رسد که تکرار تراژیکومیک همان شعارهای به ثمر ننشسته‌ی دهه‌های پیشین است.

  • آب مهم‌تر است یا یوز؟! دوگانه‌ٔ کلانتری...

    - دل‌مشغولی عیسی کلانتری رییس سازمان حفاظت محیط زیست، آب است؛ شاید به خاطر پیشینه‌ٔ او در وزارت کشاورزی، خانه‌ٔ کشاورز، و ستادی که قرار بوده دریاچه‌ٔ اورمیه را احیا کند. در صورتی که در مقام کنونی‌اش، طبق ماده‌ٔ یک قانون حفاظت و به‌سازی محیط زیست، اصلی‌ترین وظیفه‌اش، این است: «حفاظت و بهبود و به‌سازی محیط زیست و پیشگیری و ممانعت از هر نوع آلودگی و هر اقدام مخربی که موجب برهم خوردن تعادل و ‌تناسب محیط زیست می‌شود، همچنین کلیه‌ٔ امور مربوط به جانوران وحشی و آبزیان آب‌های داخلی».

  • باز هم درباره‌ٔ وزارت اردکانیان

    - رضا اردکانیان که برای گرفتن رأی اعتماد به عنوان وزیر نیرو، به مجلس معرفی شده است، در یکی دو گفت‌وگو و مقاله به طرح چند موضوع پرداخته که از بیش از ۱۰ سال پیش تاکنون از سوی منتقدان برنامه‌های مدیریت آب (عمدتاً، کنش‌گران غیردولتی محیط‌زیست و روزنامه‌نگاران) مورد بحث بوده است. جای خوشوقتی است که به نظر می‌آید صدای منتقدانِ «رویکرد سازه‌ای» در مدیریت آب، سرانجام به گوش مسئولان حوزه‌ آب رسیده، و مهم‌تر این که آن صدا، اکنون در سخنان نامزد وزارت نیرو هم طنین یافته است. با این حال، اردکانیان پیام‌آور تغییر و اصلاح مؤثری در این وزارتخانه نیست.

  • آب را به مهندسان عمران نسپارید!

    - سی- چهل سال پیش، بیشتر بچه‌های دبستانی در پاسخ به این که «عمو جان می‌خواهی بزرگ شدی، چکاره شوی؟» یا می‌گفتند مهندس، یا می‌گفتند دکتر! به بچه‌ها یاد نمی‌دادند که بگویند می‌خواهم نویسنده بشوم، جامعه‌شناس بشوم، فلسفه بخوانم، تعمیرکار شوم، روزنامه‌نگار شوم، کشاورز شوم، و... . البته امروزه، بچه‌ها روشن‌تر شده و گزینه‌های متنوع‌تری را طرح می‌کنند، اما شگفت‌آور است که بسیاری از مسوولان کشور هنوز هم عاشق عنوان‌های مهندس و دکتر هستند. این عشق، چه معصومانه باشد و چه نه، سرنوشت کشور را به کژراهه برده است.

  • چه کسی وزیر نیرو شود؟

    - در ایران، سرنوشت رودخانه‌ها و آب‌های زیرزمینی کشور و به تبع آن سرنوشت تالاب‌ها، و در واقع پایداری یا مرگ یک پایه‌ اصلی حیات (آب)، به‌دست وزارت نیرو سپرده شده است. از این‌رو، و به دلیل آن که بسیاری از مردم عادی و مقام‌های مسوول، به‌درستی مسأله‌ آب را مهم‌ترین چالش امروز و سال‌های پیشِ رو در ایران می‌دانند، موضوع انتخاب وزیر نیرو امری است که جا دارد همه‌ فعالان و کارشناسان محیط زیست و دیگر دلسوزان کشور، با حساسیت به آن بپردازند.

  • چرا اردکانیان نباید وزیر شود؟

    - رضا اردکانیان که پس از رأی نیاوردن بیطرف در مجلس، از او به‌عنوان گزینه‌ٔ دوم رییس‌جمهور برای وزارت نیرو یاد می‌شود، از مدیران ارشد و کارشناسان باسابقه‌ٔ آن وزارتخانه است. او از دهه‌ٔ شصت در طرح‌های آب ایران نقش‌آفرین بوده و مدیران آب کشور او را یک چهره‌ٔ علمی و برجسته می‌دانند.

  • آقای کلانتری، آقای نجفی، لطفاً پردیسان را به حال خود بگذارید!

    - در روز 16 مهر، کلانتری رییس سازمان حفاظت محیط زیست و نجفی شهردار تهران «تفاهم‌نامه‌ی بهسازی و احیای پارک طبیعت پردیسان» را امضا کردند. گویا این آقایان تصمیم گرفته‌ بودند کاری را که قالیباف و دولت احمدی‌نژاد نتوانسته بودند به انجام رسانند، با یک اقدام ضربتی یکسره کنند! کلانتری در مراسم امضای تفاهم‌نامه نشان داد که نه‌تنها همان‌گونه که خودش پیش از این گفته بود «پنج درصد هم از مسایل علمی محیط زیست نمی‌داند»، بلکه معلومات عمومی محیط زیست را هم نمی‌داند؛ چرا که از پارکی که قرار بوده و باید بخشی از سیمای طبیعی شهر تهران را در خود داشته باشد، چنان سخن گفته که از بوستان‌های تفرجی شهری می‌گویند.

  • گردشگری نمی‌تواند یوز را نجات دهد

    - در گفتگوهای محیط زیستی، بسیاری اوقات، از گردشگری به‌عنوان یکی از راه‌های جایگزینِ شکار و صید، چوب‌بُری، دام‌داری، و... به‌عنوان یک شیوه‌ی معیشت مناسب برای مردمِ محلی یاد می‌شود که می‌تواند به حفظ محیط زیست هم کمک کند. واقعیت اما این است که گردشگری خود می‌تواند مخرب طبیعت و میراث فرهنگی باشد که در شرایط ایران، واقعاً هم چنین است و حتی سبب افزایش شکار (به علت ساده شدن دسترسی‌ها)، افزایش دام (به علت بیشتر شدن تقاضا برای گوشت و لبنیات محلی)، و بیشتر شدن فشار بر منابع طبیعی (به علت افزایش تقاضا برای زمین، ریخت‌وپاش زباله، و درخواست هیزم شومینه) شده است.

x