جمعه 29 دی 1396
یکشنبه 10 دی 1396 - 16:00:00 چاپ

آشوب در عصر بازیگران غیردولتی

بین الملل > دیپلماسی - رضا نصری

ایران از شرق و غرب در محاصرهٔ بازیگران نامتعارف و شبهه‌نظامیان «غیردولتی» است. این وضعیتِ استثنایی - که برخی تعمداً در پی کم‌رنگ‌تری جلوه دادن آن هستند -  صحنهٔ سیاسی ایران را با بسیاری از کشورهای جهان - که دارای مرز مشترک با «دولت»‌های متعارف هستند - متفاوت می‌سازد. این وضعیت، صحنهٔ‌ سیاسی ایران را حتی با دوران‌های گذشتهٔ ایران (مثلاً زمان انقلاب) نیز غیرقابل مقایسه می‌کند.

در واقع، همجواری با این بازیگران نامتعارف و غیر رسمیِ عصر جدید - که به هیچ قاعده و عُرف بین‌المللی پایبند نیستند - حقیقت تلخ و غیرقابل انکاری است که جامعهٔ ایران باید بدان آگاه شود و کُنش‌های اجتماعی و سیاسی خود را متناسب با آن تنظیم نماید.

به عبارت دیگر، بستر منطقه‌ای ایران در شرایط فعلی این «متاع لوکس» را به هیچ جریان مُصلح و خیرخواه ایرانی نمی‌دهد که خارج از چارچوب‌های قانونی و شیوه‌های مدنی - یعنی مثلاً ‌‌‌‌از طریق ساختار‌شکنی و التهاب‌آفرینی‌های خشونت‌آمیز در کف خیابان‌ها - خواسته‌های خود را مطالبه کند.

ذکر این نکته «هراس‌آفرینی» نیست. کافی است نگاهی به نقشهُ ایران بیندازیم: پُشت مرزهای شرقی کشور، ‌ده‌ها گروه مسلح تروریستی متخاصم - از جمله القاعده، طالبان، جندلله،‌ جیش‌العدل، جیش محمد، شبکه حقانی، حرکت انصار، لشکر جهنگوی، اتحاد الجهادی الاسلامی و غیره - با صدها هزار نیرو مستقر هستند.

در کنار آن‌ها - به مدد دلارهای عربستان سعودی - زنجیره‌ای از مدارس وهابی در «مناطق قبیله‌ای فدرآل پاکستان» و نواحی مرزی ایران تاسیس شده که سال‌هاست - با هدف مشخص «شیعه کُشی» - هزاران کودک و نوجوان محروم این مناطق را شستوشوی مغزی می‌دهند، آلوده به تنفر و کینهٔ فرقه‌ای می‌کنند و برای «جهاد با رافضی‌‌ها» آماده می‌سازند.

پُشت مرزهای غربی کشور نیز - از شمال تا جنوب - صدها تشکُل‌ سیّال و سلول‌ تروریسیِ فعال و خفته وجود دارد - از داعش گرفته تا جبهه‌النصره، سازمان رجوی، پژاک و گروه‌های «الاحوازی» و جدایی‌طلب خوزستان - که هریک با هدفِ استیلای ایدئولوژیک و فرقه‌ای، ورود به خاک کشور، ایجاد خلافت، ایجاد پایگاه جدید، دستیابی به منابع، اجرای پروژه‌های اعتقادی خود یا به‌منظور تغییر نقشهٔ سیاسی منطقه فعالیت می‌کنند یا در انتظار نشسته‌اند.

جامعهٔ ایران باید به جد از خود بپرسد به چه علت از دهه‌های گذشته تا کنون، این گروه‌های تروریسی موفق شده‌اند مناطق وسیعی از سرزمین‌های همجوار را تسخیر کنند و در آن‌جا مستقر شوند، اما پُشت دیوارهای مرزی ایران متوقف شده‌اند؟

به عنوان مثال، چرا گروه «طالبان» از شرق افغانستان تا انتهای «هرات» به سرعت بال می‌گستراند و به پاکستان و برخی مناطق آسیای مرکزی نیز نقب می‌زند، اما پُشت مرز خراسان معطل می‌ماند؟ چرا «جندالله» و گروه‌های هم‌مسلک‌ آن در ایالت بَلوچستان پاکستان جولان می‌دهند، اما از جذب نیرو و غصب زمین در سیستان-بلوچستانِ ایران عاجز می‌مانند؟ چرا داعش از شرق عراق تا قلب سوریه نفوذ می‌کند، اما قادر به نفوذ فیزیکی و ایدئولوژیک در ایران نمی‌شود؟

پاسخ این پرسش‌ها مشخص است: اگر امروز ایران جولانگاه این گروه‌های نامتعارف نشده، دلیل‌اش این است که ایران - برخلاف کشورهای همجوار - دارای یک «حکومت مرکزی» منسجم و مقتدر است که توانسته - ولو با هزینه‌ٔ فراوان - یک «سد نامرئی»‌ در برابر نفوذ ایدئولوژیک این گروه‌ها و یک «سد نظامی»‌ در برابر نفوذ فیزیکی آن‌ها بنا سازد.

افکار عمومی ایران - که گاه بیش‌ از حد از حقایق منطقه و از موقعیت خود در آن غافل به نظر می‌رسد - باید به این امر واقف شود که تضعیف این «قدرت مرکزی» یعنی شکستنِ این سدها و جاری شدن سیل گروه‌های تکفیری در سراسر کشور.

این حقیقت انکارناپذیر این منطقه در عصر «بازیگران غیر دولتی» است‌ که غفلت از آن موجب تکرار تجربهُ افغانستان، عراق، سوریه، لیبی، چاد، مالی و برخی دیگر از کشورهایی که در شرایط مشابه ایران به سر می‌بردند خواهد شد‌. به ویژه اینکه قدرت‌های متخاصم منطقه - با محوریت عربستان سعودی و اسرائیل و با همراهی دولت ترامپ - این بار تمام منابع مالی و لوجستیکی خود را برای اطمینان حاصل کردن از فروپاشی شیرازه ایران به کار خواهند گرفت‌. 

در نتیجه، افکار عمومی باید پذیرای این حقیقت باشد که در این منطقه و در بستر ژئوپولیتیک کنونی، جامعهٔ مدنی ایران فرصتِ هیجان‌زدگی و مبادرت به رفتارهای احساسی را ندارد.

این صحنه دیگر مجالِ «سعی و خطا»، پیروی از گروه‌های سطحی و فانتزیک مانند «ری‌استارت» و رسانهُ «من‌وتو» و «آمد نیوز»، فریاد شعارهای مغرضانه علیه نیروهای مسلح، تجمع‌های تلگرامی و هدایت‌شده، پیروی از دستورالعمل‌های التهاب‌آفرین از سوی افراد بی هویت و مراکز ناشناس، تخریب زیرساخت‌ها و دویدن به دنبال نوستالژی «رضا شاه» را نمی‌دهد.

در این صحنه، ملتی دوام خواهد آورد که رفتارهای جمعی‌اش مبتنی بر درایت، بلوغ سیاسی، هشیاری و درک درست و عمیق از موقعیت خود باشد.

*حقوقدان بین الملل، عضو مطالعات ژنو

52310

3 دیدگاه
  • بی نام
    سه شنبه 12 دی 1396 - 11:23:38
    پاسخ
    2 1

    افکار عمومی ایران اصلا خودشون رو خاورمیانه ای نمی بینند در ذهنشون خودشون رو چشم آبی و فامیل اروپاییها محسوب می کنند لذا فکر می کنند خیلی شیک می تونن دکمه رو بزنند و اعلی حضرت رو برگردونند هر چی می کشیم از حماقت همین مردم می کشیم .روزی که درب خونه شون رو از جا در آوردند و افراد خشنی که اصلا معلوم نیست کی هستند و از کجا اومدند سرشون رو به زمین چسبوندند و تو جمجمه شون تیر خالی کردند می فهمند خاورمیانه ای بودن یعنی چی

  • بی نام
    سه شنبه 12 دی 1396 - 11:35:39
    پاسخ
    1 1

    به جز گروههای افراطی خارجی که قطعا از پاکستان و افغانستان و عراق وارد کشور میشن توجه کنید که خود همین هایی که دست به اغتشاش می زنند اگر کسی نباشه که جمعشون کنه به هر کس که ازش کینه و نفرت در دل دارند هجوم می برند و به خونه و خانواده اش تجاوز می کنند.مثلا تصور کنید این همه گرسنگان جنسی وقتی زمینه رو فراهم ببیننند چه به روز زنان جوان خواهند آورد .من اخبار سوریه رو دنبال می کردم که چطور همسایه بر روی همسایه اسلحه کشید و برادر به برادر رحم نکرد .جنگ که شروع بشه کم کم خیلی از خصوصیات خوب انسانی رو از بین می بره و همه رو تبدیل به داعشی میکنه .هر کدوم گروه و دسته ای تشکیل می دهند و به گروههای دیگه و زن و بچه های بی پناه حمله می کنند .وای از اون روز

  • بی نام
    چهارشنبه 13 دی 1396 - 09:03:39
    پاسخ
    0 0

    نکات بسیار مهمی در این مقاله بود.اکثریت ملت ما این درایت و درک سیاسی را دارند و 40 ساله که اینو تمرین می کنند. واقعیت آشکار اینه که معترضان اخیر، همونطور که از عکسها وفیلمها هم پیدا بود، بیشتر جوانانی کم سن وسال بودند که معلوم بود اصلا هدف مشخصی ندارن.فقط می زدن ومی شکستن و می کشتن. آلت دست دشمنان این ملت.

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

آخرین مطالب
x