شنبه 27 آبان 1396
دوشنبه 20 شهریور 1396 - 12:44:54 چاپ

تغییر ترجمان توسعه

اقتصاد > اقتصاد کلان - سعید لیلاز*

تقسیم بندی مفهوم توسعه به توسعه سیاسی یا اقتصادی،بازی با کلمات است. توسعه امری واحد و یکسان است که ابعاد و جنبه‌های مختلف دارد و قابل تفکیک نیست. توسعه یعنی رشد همگن و این رشد هم شامل رشد اقتصادی و هم رشد سیاسی و فرهنگی است. توسعه پسوند و پیشوند ندارد و این رشد است که با پسوند سنجیده می شود.
 مفهوم توسعه همه ابعاد و ساحتها را در خود دارد. اگر در دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی رشد اقتصادی همگرا نبود به دوم خرداد و توسعه سیاسی منتهي نمی شد. تفکیک ابعاد توسعه کار ژورنالیست ها و سیاستمدارهاست که با این واژه ها دولت سازندگی، دولت اصلاحات و دولت یازدهم را زیر سؤال ببرند. در حالی که توسعه مدل خاص خود را دارد. البته الگوی توسعه در دنیا یک سری شباهت و یک سری تفاوت و تمایزهایی دارد. الگوی توسعه در ایران هم از این قاعده مستثنی نیست.

دولت یازدهم در چهارسال گذشته، در جهت بهبود شکاف های طبقاتی اقدامات خوبی داشت. اقدام دولت در فقرزدایی مؤثر بوده و سبب افزایش مشارکت سیاسی مردم شد. 
دولت یازدهم در تمام حوزه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، بین المللی به جلو رفت. این پیشرفت ها سبب شد تا شرایط اقتصادی کشور تغییر کند؛ اگر قبلا اقتصاد از سیاست خط و الگو می گرفت،دیگر امروز گفته می‌شود اقتصاد مقدم بر سیاست و سیاست ترجمان اقتصادی کشور است.

تغییر این ترجمان، نتیجه تغییر شرایط اقتصادی کشور است. با کم شدن درآمد نفتی گاهی شنیده می شود که اگر تابه حال اقتصاد از سیاست تبعیت می کرد، بعد از این سیاست باید از اقتصاد تبعیت کند. وقتی زیربنای موقعیت اقتصادی و روابط تولید تغییر می کند، روبنای سیاسی هم شروع به تغییر خواهد کرد؛ چون درآمدهای نفتی کم شده است.

در واقع با کم شدن درآمد نفتی، حکومت آن هژمونی و دخالت سابق در اقتصاد را نمی تواند داشته باشد. در این شرایط به ناچار از روی کار آمدن و پیشرفت بخش خصوصی حمایت می کند. این انتخاب یا گزینش نیست، ژست نیست، بلکه به نوعی مسئله مرگ و زندگی  است. وقتی هژمونی حاکم بر اقتصاد کم می شود، در این شرایط بخش خصوصی حرف خود را خواهد زد. برای همین، سیاست از اقتصاد پیروی بیشتری خواهد کرد؛ چون به درآمد نفتی نمی تواند اکتفا کند و فعالیت اقتصادی بخش خصوصی غیردولتی را تشویق و حمایت خواهد کرد.

 هروقت هژمونی و اقتدار دولت و در سطح کلان حکومت کمتر می شود به بدنه اجتماعی رجوع می کند و بخش خصوصی دعوت به فعالیت می شود. قدرت گرفتن بخش خصوصی تبعات و خواست سیاسی و اجتماعی دارد. تغییر بعدی در جامعه، پیرو تغییر در امر اقتصاد است. اینکه می گویند وقتش هست که سیاست عقب برود؛ اصلا اینگونه نیست. بلکه ازآنجایی که اقتصاد ایران به بن بست رسیده و این گره با پول نفت باز نمی شود سیاست به اجبار به بخش خصوصی و مطالبات آن تن می دهد.

ما همواره بر طبق محتویات زمانی و مكانی و موقعیت اقتصادی خود مدل های خاص ایرانی شده را برای توسعه اجرا کرده ایم؛ به همین دلیل هم نباید از برنامه های توسعه و برنامه ششم توسعه انتظار معجزه داشت. برنامه یک داده ذهنی و کم بازده است که کمتر به نتیجه رسیده و کم اثر است. در عمل با 10  برنامه عمرانی و توسعه ای که اجرا کردیم هیچکدام از این برنامه ها با عملکرد و همگن، برنامه سوم عمرانی اهداف نوشته شده انطباق نداشته است. دو برنامه نسبتا و برنامه سوم توسعه به اهداف خود رسیده است که این هم جای بحث و بررسی جدی دارد.

 نجات توسعه در ایران درگرو برنامه ریزی نیست. آن چیزی که در اقتصاد ایران به توسعه کمک می کند دخالت و تصدی کمتر دولت در اقتصاد یا آزادسازی، فسادزدایی و رانت زدایی در اقتصاد است. من الزام برنامه نویسی برای توسعه را درک نمی کنم و در عمل اقتصاد هم آن الزام را نفهمیده است. اما انتظار دارم دولتها علاوه بر رویکرد کلی در آزادسازی اقتصاد و کوچک کردن دخالت دولت، مراقب شکست بازار باشند و با این شکست مبارزه کنند. البته مواردی که به شکست بازار بینجامد در اقتصاد ایران زیاد است. دولت باید در هر زمان و مکانی سعی کند دخالت خود را در اقتصاد به حداقل برساند؛ این استراتژی به توسعه خواهد انجامید.

*کارشناس اقتصادی

3535

 

1 دیدگاه
  • بدون نام
    دوشنبه 20 شهریور 1396 - 15:18:51
    پاسخ
    4 0

    اقا جان ساختار مملكت ما ضد توسعه است قدرتهاي موازي مدام در حال حسودي و خرابكاريند، تا ساختار اصلاح نشود فقط داريم خودمان را مسخره مي كنيم

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

x