جمعه 28 مهر 1396

متقی، حسین

مدیریت قدیم ترین وبسایت در حوزه نسخ خطی از سال ١٣٨٢ تاکنون / انتشار ده ھا مقاله در حوزه نسخ خطی و ده ھا مصاحبه با خبرگزاریھا و...
  • پژوهش در گویش های اقوام ایرانی

    - به طور معمول، در بسیاری از کشورهای پیشرفته، در راستای حفظ تمدن و فرهنگ ملّی، در کنار نهادهای علمی اختصاصی زبان و ادبیاتِ رسمی آن کشور، برای حفظ زبان‌های محلی، گویش‌های منطقه‌ای و ثبت و ضبط واژگان متروک، نهادهایی تأسیس شده و بودجه‌هایی حمایتی نیز برای پژوهش‌ها درباره‌ی آنها در نظر گرفته می‌شود.

  • پانزده راهکار ساده و سازنده به رئیس جمهور برای رفع برخی مشکلات کشور

    - پانزده راهکار: تاسیس سازمان صیانت از امواا، راهکاری برای مبارزه با سوء استفاده‌ها؛ نظرسنجی از دانشجویان راهی دقیق برای افکارسنجی در جامعه؛ پیشنهاد تأسیس وبسایت رسمی همسریابی از سوی دولت؛ قانون اعطای تابعیت به خارجیان در ایران از طریق سرمایه گزاری مالی؛ تشکیل یک کارگروه مشورتی برای مشورت دهی به دولت و مجلس؛ تأسیس، استان مجازی ایرانیان؛ اعتماد به نسل جوان و سهیم کردن عملی آنان در اداره کشور؛ پیشنهاد تشکیل ستاد مبارزه با دروغ مظاهر آن؛ ارسال یک دلنوشته از سوی جوانان کشور به رئیس جمهور؛ تهیه آمارهای تخصصی استانی از توانمندی‌ها و توانایی‌های جوانان؛ ضرورت ایجاد یک پل ارتباطی قوی بین مردم و دولت در ساختار دولت؛ ضرورت پروژه ای و کیفی کردن کارهای اداری؛ اختصاص یک روز در ماه برای گفتگوی بی پرده با جوانان؛ گروه های خونی و نقش آنها در جامعه؛ ایجاد بانک اطلاعات جامع و تخصصی، اساسی‌ترین نیاز نسل جوان

  • مسأله نظافت عمومی شهر نجف اشرف و یک پیشنهاد به شهرداری تهران!

    - هر زائری که از ایران یا کشورهای دیگر به شهر نجف اشرف سفر کرده، در گذر از کوچه‌های اطراف مشاهد مشرفه، بدون تردید با وضعیتِ رقّت بار و نامطلوب بهداشتی و نظافتی مواجه شده است؛ صحنه‌هایی ناهنجار با مناظری مشمئز کننده که مشام هر تازه واردی را می‌آزارد و او را به تأمل وامیدارد، براستی چطور می‌شود، در شعاع یکصد متری حرم مطهّر امیرالمؤمنین علیه السلام، با اینکه این همه در کلمات دُرربار آن حضرت، به مقوله نظم، نظافت و بهداشت عمومی توصیه گردیده، اما در عین حال وضعیت بهداشت معابر و نظافت عمومی، اینگونه در این شهر، در سطح نازلی قرار دارد؟

  • سیاست به جای فرهنگ، مسأله اینست!

    - مشکل بنیادی بسیاری از سازمانها و نهادهای فرهنگی ما در کشور، پس از فقدانِ راهبرد فرهنگی یکپارچه و هماهنگ، مسأله "تخصّص" است و اینکه امور فرهنگی در کشور، روی تخصّص استوار نیست؛ به دگر تعبیر، بیشتر مسؤولیت‌های فرهنگی ما، در عوض "ضابطه و تخصّص"، جای خود را به "رابطه و تعهد" داده است. واقعیت این است که به سختی، در چنبره محذور <تخصّص> یا <تعهد> گرفتار آمده‌ایم و چهار دهه پس از گذشت پیروزی انقلاب اسلامی، متأسفانه هنوز نتوانسته‌ایم، پاسخی روشن و مستدل بر این مسائل کلیدی بیابیم؛ جوابی که قطعاً می‌تواند، بسیاری از معضلات و مشکلات ما را در حوزه‌های مختلف، بخصوص در قلمرو فرهنگ، به صورتِ ریشه‌ای و بنیادی حل نماید.

  • در سوگ بزرگمرد میراث فرهنگی ایران

    - این روزها، علاقمندان دنیای تراثیات، در سوگ فقدان سترگ مردی نشسته‌اند که میراث فرهنگی ایران با نام وی عجین شده بود. زنده یاد، پروفسور شهریار عدل، بزرگمردی بود که در کنار اخلاق و ادب و انسانیت، عشق سوزانش شناخت و معرفی مواریث کهن ایرانی به جهان بود و در طول عمر بابرکت خویش، از دوران جوانی تلاش فراوانی برای پیشبردِ فرهنگ، تمدن و میراث کهن ایران زمین نمود. دکتر عدل باستان‌شناس ایرانی، کارشناس تاریخ هنر و معماری و نیز کارشناس پرونده‌های ثبت میراث جهانی در ایران به شمار می‌رفت. او با استفاده از اسناد تاریخی و عکس‌های هوایی و با بهره‌گیری از علوم چند رشته‌ای و میان رشته‌ای به شناخت، تحلیل و تفسیر متفاوتی از تاریخ و فرهنگ ایران زمین دست یافت.

  • طرح پیشنهادی راه اندازی نمایشگاه‌‌های موضوعی ـ تخصّصی کتاب

    - نظر به راهبرد دولت در تقویت مسأله کتاب، کتابخوانی و توسعه امر نشر کتاب، در برخی از کشورهای توسعه یافته، برای آگاهی جامعه علمی، اساتید، دانشجویان و پژوهشگران، از آخرین دستاوردها و داده‌های علمی و نیز تازه‌های نشر حوزه‌های تخصّصی، نوعاً سلسله نمایشگاه‌هایی تخصّصی به صورت ماهانه، برگزار می‌گردد؛ بدیهی است انتظار یکساله محققان برای آگاهی از آثار جدید، تا زمان برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب، به هیچ روی، منطقی به نظر نمی‌رسد.

  • تأسیس استان مجازی "ایرانیان"، گامی نخست پس از توافق!

    - در گستره جهانی، به صورت پراکنده، چند میلیون ایرانی در کشورهای مختلف زندگی می‌کنند و نوعاً برخی از آنها از فرهنگِ مام خویش دور افتاده‌اند، اینان ضمن اینکه نوعاً به لحاظ علمی دارای تحصیلات عالیه و تخصص‌های متعدد هستند، به لحاظ مادّی هم از تموّل خوبی برخوردارند و هم در برخی مراکز علمی مهم، به جهتِ تخصص خود (مانند پزشکی)، حضوری جدّی و تأثیرگذار دارند؛ صرف نظر از جهات علمی و تخصّصی ایرانیان مقیم خارج از کشور که نیازمند یک برنامه ریزی گسترده است، شاید تنها گردش مالی آنان نیز به چندین میلیارد دلار برسد. در این راستا، ضمن اینکه استفاده بهینه از این منابع خاموش انسانی و مالی می‌تواند در سرنوشتِ کشور در مقطع حسّاس و کنونی کشور، تأثیرگذار باشد، عقل حکم می‌کند <یک راهکار قانونی> هم بایستی برای این منظور تعبیه شود که چتر حمایتی امکانات کشور شامل تمامی ایرانیان در سراسر جهان نیز بشود.

  • پیشنهاد تأسیس نهادی مردمی برای ازدواج معلولان

    - بر پایه آیات قرآن کریم، دستورات الهی و رهنمودهای اولیای دین، ازدواج و تشکیل خانواده، یکی از امور ارزشی و مورد پسند فطری برای حفظ و بقای نسل بشر است و به طور طبیعی این پیوند مبارک، یکی از حقوق خدادادی مبتنی بر نیازهای طبیعی انسان است.

  • دومین شماره «بساتین»؛ نشریه تخصصی اسناد و متون کهن منتشر شد

    - بساتین، نشریه‌ای علمی ـ تخصّصی در موضوع نسخه‌های خطی اسلامی است، این نشریه در زمینه مطالعاتِ کتاب ‌شناختی، مباحث نسخه ‌شناسی، تاریخ علم مسلمانان، کتابخانه‌های تراثی، مجموعه‌داری کتب خطی و اسناد کهن، ترجیحاً با محوریّت میراث مکتوب کهن شیعه و معرّفی آثار فرهیختگان مسلمان، به صورت دو فصلنامه، به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی، منتشر می شود.

  • شمّه‌ای از میراثِ مشترک ایران و روسیه

    - در میان گنجینه‌های تراثی ایران اسلامی، اسناد کهن و نسخ متعددی به زبان فارسی نگهداری می‌گردند که در اشکال متنوع، بخش‌هایی از تاریخ و فرهنگ روسیه در آنها، بازتاب یافته است؛ همچنانکه در کتابخانه‌های روسیه نیز آثار دستنویس متعددی به زبان روسی می‌توان یافت که در آنها بخش‌هایی از تاریخ و فرهنگ ایران زمین، به اجمال و تفصیل معرّفی شده است و در این میان دستنویس‌های هم وجود دارند که تحولات فرهنگی، روابط تاریخی، تعاملات اجتماعی و اقتصادی، ارتباطات سیاسی و حتّی تقابلات نظامی بین دو کشور ایران و روسیه را به گونه‌ای گزارش کرده‌اند کما اینکه نسخه‌هایی نیز می‌توان به زبان فارسی یافت که به روابط بین روسیه و عثمانی یا انگلستان و فرانسه و مانند آنها می‌پردازد...

  • آسیب شناسی همایش حامیان نسخ خطی

    - عزیزان و دست اندرکاران برگزاری همایش حامیان نسخ خطی، چه زمانی که کتابخانه مجلس متولی آن بود و چه این چند سالی که کتابخانه ملّی، متکفل برگزاری آن گردیده است، بدون تردید در این دو نهاد عامره، تلاش خود را کرده‌‌اند شکرالله سعیهم و این نوع نوشته‌ها، به هیچ روی، به منزله کم جلوه دادن تلاشهای عزیزان نیست، بلکه صرفاً با هدفِ آسیب شناسی و به نوعی ارتقای علمی این همایش‌علمی گرانقدر برای بهره‌مندی بیشتر و بهره‌وری کاملتر از ظرفیت‌هاست.

  • جلوه‌هایی هنری از دستنویس‌های فارسی در روسیه

    - انستیتو دستنویس‌های شرقی فرهنگستان علوم روسیه در سنت پترزبورگ، بزرگترین مرکزِ دارنده نسخ خطی اسلامی در فدراسیون روسیه است. در این مؤسسه عامره، حدود پنج هزار دستنویس فارسی و تاجیکی نگهداری می‌گردد که از شهرهای ایران و برخی مراکز فارسی زبان آسیای مرکزی، مانند سمرقند و بخارا به تدریج در دوره‌های گذشته به این مرکز انتقال یافته‌اند. در میان دستنویس‌ها، آثاری ارزشمند، به لحاظ مکتب‌های هنری تجلید، نگارگری، خطاطی، نقاشی و مینیاتوری مشاهده می‌شوند که از اهمیت به سزایی برخوردارند. در نوشتار ذیل گزارشی مختصر شامل نمونه‌هایی از دستنویس‌های نفیس این مجموعه، ارائه میگردد.

  • اسنادی از حمایت و دفاع صفویه از پادریان و مسیحیان

    - این اسناد نشان میدهند، که صفویه در دوره‌های اخیر (بخصوص دوره‌های شاه سلیمان و شاه حسین) به جهت ترس از حملاتِ عثمانی یا دلائل دیگری، چه مقدار حمایتِ غرب را نیاز داشتند، تا جایی که حتی برای موضوعات جزئی، مانند تعمیرِ خانه پادریان در میدان میر اصفهان، به دربار صفوی، ایلچی مخصوص می‌فرستادند و برای آن حکم رسمی از شاه میگرفتند و فراتر از آن، اینکه، با حکم شاه، مسیونرهای مسیحی، آزادانه و بدون مزاحمت می‌توانستند، در ممالک محروسه، به تبلیغ مسیحیت بپردازند.

  • انتشار اولین شماره «بساتین»؛ دو فصلنامه مطالعات نسخه‌های خطی

    - نخستین شماره «بساتین»؛ دوفصلنامه علمی - تخصصی مطالعات نسخه های خطی، اسناد و متون کهن منتشر گردید. بساتین، نشریه‌ای علمی ـ تخصّصی در موضوع نسخه‌های خطی اسلامی است، این نشریه در زمینه مطالعاتِ کتاب ‌شناختی، مباحث نسخه ‌شناسی، تاریخ علم مسلمانان، کتابخانه‌های تراثی، مجموعه‌داری کتب خطی و اسناد کهن، ترجیحاً با محوریّت میراث مکتوب کهن شیعه و معرّفی آثار فرهیختگان مسلمان، به صورت دو فصلنامه، به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی، منتشر می‌گردد و قلمرو فعالیتِ آن نیز شامل تمامی حوزه‌های متنوّع کتاب‌ شناختی آثار تراثی، نسخه شناسی (دانش کودیکولوژی)، تصحیح متون کهن، فهرست نویسی نسخ خطی و اسناد کهن، در قالب و ساختاری پژوهشی است.

  • عید مباهله و نگاهی به میراث مکتوب آن روز مبارک

    - مباهله در لغت <برداشتن قیود> و در اصطلاح <یکدیگر را نفرین کردن> است. رویداد مباهله در 24 ذی الحجّه سال 10 هجری بین پیامبر (ص) با مسیحیان نجران، گزارش گردیده است. پیامبر (ص)، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام را با خود به میعادگاه مباهله برد، امّا وقتی نمایندگان نجران، با ایمان راسخ پیامبر (ص) مواجه شدند که با اطمینان، عزیزترین کسانِ خود را به میدان مباهله آورده است، بیمناک شدند و از مباهله خودداری کردند و به این ترتیب آنان با پرداخت جزیه، بر آیین خود، باقی بمانند.

  • نگاهی آماری به نسخه‌های خطی اسلامی

    - از مجموع حدود یک میلیون نسخه خطی موجود در کتابخانه‌های عمومی و مجموعه‌های خصوصی در ایران، در حالت بیشینه آن، تاکنون دویست هزار مجلد نسخه خطی (در سیصد و پنجاه هزار عنوان) معرفی گردیده است و با این رقم، اگر رقم یک میلیون نسخه‌ای ذخائر تراثی ایران صحّت داشته باشد، هنوز حدود 80% نسخه‌های خطی ایران، به نحو کامل و علمی، فهرست‌نویسی و معرفی نشده‌اند.

آرشیو ماهانه
x