+ A - یکشنبه 22 خرداد 1390 - 22:47:00 چاپ
امتیاز به مطلب 71 نفر

پوریای ولی کیست و حرم او در کجاست؟

وبلاگ > پاک آئین، محسن - برخی او را اهل اورگنج و برخی هم از مردم گنجه می دانند. وی در جوانی کشتی می گرفت و به کار پوستین دوزی و کلاه دوزی هم اشتغال داشت . پوریا به شهرهای مختلف آسیای میانه ، ایران و هندوستان نیز سفر کرد و در همة آن شهرها به پهلوانی معروف شد.داستان کشتی وی با یک پهلوان هندی نقل مجالس ایران و ازبکستان است.مشهور است که پوریا ، مادر آن پهلوان را در حال استغاثه و زاری دید که از خدا پیروزی فرزندش را طلب می کرد. پوریا برای شاد کردن دل او تصمیم گرفت تا در آن کشتی پشت خود را به دست پهلوان هندی به زمین رساند. گویند که در پایان این کشتی به مقام مکاشفه نائل شد.

تا زمانی که به ازبکستان نرفته بودم فکر نمی کردم که مقبره پوریای ولی،پهلوان جوانمردی که الگوی رادمردان و پهلوانان ایران است در این کشور باشد.همیشه ارادت خاصی به این مرد بزرگ داشتم.پوریای ولی در ورزش زورخانه ای ایران هم دارای شان و منزلت خاصی است. در ثبت لقب وی اختلاف وجود دارد. برخی آن را "پوربای ولی" ثبت کرده اند و احتمال می رود "بای " که در ترکی به معنای بزرگ است ، لقب او و "ولی " نام پدرش یا اشاره به مقام پیشوایی و قطبیت خود او باشد. احتمال دیگر این که "ولی " نام و "بای " (بیک ) لقب پدر است و به همین سبب او را "پورِ بای ولی" خوانده باشند.لقب پهلوان محمود خوارزمی متخلص به قتالی، نیز به پوریای ولی داده شده است و در ازبکستان بیشتر وی را به همین نام می شناسند.پوریای ولی که در ایران بیشتر به پهلوان وقهرمان کشتی شناخته می شود، یکی از  عرفا و شاعران قرن هفتم و هشتم است و آرامگاه وی در خیوه زیارتگاه خاص و عام می باشد. چند سال قبل در سفر به اورگنج مرکز استان خوارزم در ازبکستان ،توفیق سفر به خیوه را یافتیم و حرم پوریای ولی را زیارت کردیم. این آرامگاه که ساخت آن به قرن هشتم هجری می‌رسد ، در قرن سیزده هجری  بازسازی شده و فضای بسیار عارفانه‌ای دارد.این مقبره دارای ضریح زیبای چوبین است و زوار که عمدتا اهل سنت هستند،به عادت ایرانیان،پس از زیارت مبلغی پول نیز به نیت نذر به درون ضریح می اندازند. با نگاهی به سقف آرامگاه ،می توان اشعار منسوب به وی به زبان فارسی که برروی کاشی های خشتی هفت رنگ نسخ نوشته شده را مشاهده کرد:

گر بر سر نفس خود امیری، مردی      گر بر دگران خرده مگیری، مردی

مردی نبود فتاده‌ را پای زدن              گر دست فتاده‌ای بگیری، مردی

یکی از اساتید که ما را همراهی می کند می گفت تاریخ ولادت و شرح حال پهلوان محمود بن پوریای ولی چندان روشن نیست . برخی او را اهل اورگنج و برخی هم از مردم گنجه می دانند. وی  در جوانی کشتی می گرفت و به کار پوستین دوزی و کلاه دوزی هم اشتغال داشت . پوریا  به شهرهای مختلف آسیای میانه ، ایران و هندوستان نیز سفر کرد و در همة آن شهرها به پهلوانی معروف شد.داستان کشتی وی با  یک  پهلوان هندی  نقل مجالس ایران و ازبکستان است.مشهور است که پوریا ، مادر آن پهلوان را در حال استغاثه و زاری دید که از خدا پیروزی فرزندش را طلب می کرد. پوریا برای شاد کردن دل او تصمیم گرفت تا در آن کشتی پشت خود را به دست پهلوان هندی به زمین رساند. گویند که در پایان این کشتی به مقام مکاشفه نائل شد. در ادبیات شفاهی و داستانهای عامیانه ، دربارة شجاعت ، تسلط او به فنون کشتی و تواناییهای روحی و جسمی وی سخن رفته است . در یک طومار قدیمی دوازده اصل ، به عنوان اصلهای اساسی پهلوانی و جوانمردی ، آمده که از آنها به عنوان اصول پوریای ولی یاد شده است . از جملة این اصول احترام به پیش کسوت، دروغ نگفتن ، دشنام ندادن ، ترک نماز نکردن و محبت به مردم است.مجموعة رباعیات منسوب به پوریای ولی که نسخة خطی آن در مؤسسة خاورشناسی فرهنگستان علوم ازبکستان موجود است ، در سال 1962 در تاشکند به چاپ رسیده است البته تعداد واقعی رباعیات او روشن نیست . وی در این رباعیات مردم را به پاک نهادی ، عدل و انصاف ، وفاداری ، شادی ، طلب دانش و سربلندی فرا می خواند و گاه اوضاع زمانه و مردم ریاکار و جاهل و اسیر خرافات را مذمت می کند . هنگامی که در آرامگاه بودیم بیش از ده مورد عروسی را در ارگ شاهد بودیم . این عروس و داماد‌ها قبل از ورود به آرامگاه  از چاه آب حیاط که گفته می شود توسط پوریا حفر شده،آب می نوشیدند و سپس وارد حرم می شدند.آنها ولی آمدند و عهد و پیمان می‌بستند . روحانی آرامگاه نیز با نوایی دلنشین به قرائت قرآن می‌پرداخت‌. بیرون از آرامگاه نیز بازارچه ، مدرسه و مسجد وجود داشت و در واقع آرامگاه پوریای ولی در میان انبوهی از آثار تاریخی قرار دارد.وفات پوریا را همه منابع سال 722 و در خیوه ذکر کرده اند. زیارت حرم پوریای ولی از جذابترین و پرمعنا ترین بخش از سفر ما بود وخاطره این سفر همواره در ذهن من خواهد ماند.

نظرات 29
  • سعید یکشنبه 22 خرداد 1390 - 22:55:50
    8 35 پاسخ به این نظر
    سریع این مطلبو پاک کن الان آقایون بهشون بر میخوره و میگن ازبکستان پوریای ولی رو دزدیده مثل ترکیه!!
  • مکرمی یکشنبه 22 خرداد 1390 - 23:23:38
    24 6 پاسخ به این نظر
    جالب بود.من همیشه علاقه داشتم در مورد این جوانمرد افسانه ای بیشتر بدانم.
  • بدون نام دوشنبه 23 خرداد 1390 - 22:14:19
    33 7 پاسخ به این نظر
    این همه حرف زدین بجا عکس این آقا عکس مزار این راد مرد را می گذاشتین بهتر بود.
  • بدون نام سه شنبه 24 خرداد 1390 - 23:01:57
    16 12 پاسخ به این نظر
    الان اینه پوریای ولی؟
  • بدون نام جمعه 27 خرداد 1390 - 01:02:07
    17 4 پاسخ به این نظر
    بیت شعری که مرقوم نموده ایدازعطارنیشابوری است
  • بدون نام یکشنبه 3 مهر 1390 - 18:12:30
    36 7 پاسخ به این نظر
    مقبره اي در شهر خوي وجود دارد كه از عهد قديم به مزار پورياي ولي موسوم است در مورد اصل و تاريخچه اين مزار بايستي صاحبنظران تحقيق و كنكاش كنند.
  • smith سه شنبه 6 دی 1390 - 21:27:23
    42 10 پاسخ به این نظر
    براي ديدن مقبره پورياي ولي لازم نيست به اوزبكستان سفر كنيد . مقبره اين پهلوان ملي در شهرستان خوي ميباشد. ياشاسين خوي
  • vqh سه شنبه 18 مهر 1391 - 04:34:59
    42 4 پاسخ به این نظر
    مزار پهلوان پوریا در اذربایجان غربی در شهرستان خوی هستش. یه گوشه در یک قبرستان معروف به قبرستان پیر ولی در منطقه زنبورداران. خواهشا دیگه پوریا رو به ازبکا نسبت ندین.
  • بدون نام چهارشنبه 10 آبان 1391 - 04:51:24
    30 3 پاسخ به این نظر
    مقبره این پهلوان نامدار در ایران است ولی افسوس که به صدقه سری دوستان این مقبره در حال خراب شدن است اقایان یک فکری بکنند عوض اینکه حرف بزنند
  • ك پنجشنبه 24 اسفند 1391 - 17:27:10
    13 1 پاسخ به این نظر
    پورياي ولي بهترين پهلوان ايراني است
  • محمد جمعه 28 تیر 1392 - 21:12:27
    10 0 پاسخ به این نظر
    خیلی متشکرم تمامی ابهاماتم رو برای پوریای ولی رفع کردید و باعث شد این پهلوان رو بهتر بشناسم
  • بی نام شنبه 26 مرداد 1392 - 15:36:35
    11 2 پاسخ به این نظر
    مقبره پوریای ولی در خوی
  • زینال پور دوشنبه 15 مهر 1392 - 14:59:33
    10 1 پاسخ به این نظر
    مرحوم پوریای ولی در خوی در محله بابا داش آتی خوی آرمیده . بنده نزدیک صد منبع در این خصوص دارم
  • بی نام یکشنبه 28 مهر 1392 - 20:50:52
    16 2 پاسخ به این نظر
    ارامگاه او در شهر خوی میباشد
  • یحیی یکشنبه 28 مهر 1392 - 22:48:59
    11 1 پاسخ به این نظر
    سلام مزار پوریای ولی در شهرستان خوی از توابع آذربایجان غربی واقع است آدرس دقیق: خوی - بلوار مدرس - رو بروی زنبورداران- کوچه وحدت - قبرستان قدیمی پیر ولی(به زبان محلی به پوریای ولی پیر ولی گفته میشه) قبر پسرش هم در روستای سیه باز از توابع شهرستان خوی واقع شده است مزار شمس تبریزی هم در خوی قرار دارد...........
  • منصور میهن دوست شنبه 2 آذر 1392 - 16:44:59
    11 9 پاسخ به این نظر
    دوستان من خودم اهل خوی هستم اتفاقا این مقبره که بنام مقبره پیرولی نامیده میشود در قدیم چسبیده به باغ پدر بزرگم حاج جلیل کهنمویی قرار داشت ان موقع از قبر و مقبره اثاری و جود نداشت و بنام پیرولی اوجاقی معروف بود دیواری بود که یک در کوچک چوبی مشبک در ان تعبیه شده بود و مردم روستا و اهالی محله امام زاده برای نذری شمع روشن میکردند هیچ سند دیگری مبنی بر وجود ارامگاه پهلوان نامی پوریای ولی در انجا وجود ندارد حتی بزرگان و محققین نامی ایران و خوی مل اقای اغاسی و یا زریاب خویی و یا ریاحی نتنها در کتاب تاریخ خوی بلکه در هیچ متونی به این موضوع اشاره ای نکرده اند من هم مثل هر شهروندی ارزو داشتم که این موضوع حقیقت داشته باشد ولی با زور حقیقت قابل تصدیق نیست . حتی در مورد مقبره شمس تبریزی
  • هادي پنجشنبه 14 آذر 1392 - 01:26:30
    8 2 پاسخ به این نظر
    مقبره پورياي ولي در خوي هست نه در ازبكستان.
  • امین چهارشنبه 27 آذر 1392 - 15:34:23
    8 3 پاسخ به این نظر
    لطفا رفع ابهام کنید آقای میهن دوست شما که میگید قبر پوریای ولی بعدا گذاشته شده یه کم بیشتر در مورد تاریخ خوی بخوانید متوجه میشدی که پیر ولی همون پوریای ولیه وقبل آز دفن این پهلوان نام این منطقه پیر ولی نبوده.اسناد معتبری هم هست که ثابت کنه قبر ایشون تو خوی هستش. ولی آز بی عرضگی مسولاست که ..
  • ali پنجشنبه 28 آذر 1392 - 21:15:12
    11 1 پاسخ به این نظر
    متاسفم برای میراث فرهنگی کشور فکر می کنم چند سال دیگر کوروش کبیر اهل افغانستان و شهریار اهل باکو و حافظ اهل تاجیکستان و ......... شود .پوریای ولی پهلوانی ایرانی و مقبره او در شهرستان خوی از شهرهای آذربایجان غربی هست متاسفانه آرامگاه این پهلوان تا همین پارسال محلی برای ریختن آشغال اهالی آن منطقه از شهر خوی بود مثل مقبره شمس تبریزی امسال تا فهمیدند کسور تاجیکستان و افغانستان می گویند پوریای ولی اهل آن کشورها هست بالاخره یکی دو میلیون تومنی کردند
  • محمد حسین جمعه 29 آذر 1392 - 12:54:43
    8 2 پاسخ به این نظر
    پوریای ولی به کردن تمام ایران حق دارد
  • فرج سه شنبه 24 دی 1392 - 14:32:35
    9 0 پاسخ به این نظر
    پوریای ولی دلاور مرد ایران زمین مدفن ایشان در شهرستان خوی میباشد
  • ayatay جمعه 27 دی 1392 - 19:40:29
    4 1 پاسخ به این نظر
    اگه یه ذره تحقیق کنین متوجه میشین پوریا اهل خویه و کسیکه شما در ازبکستان بهش اشاره کردین پسر پوریاست و چیزی که باعث شده شما و بقیه ی هموطنان عزیز این فکرو کنین اینه که اونجا خیلی بهش اهمیت میدن که البته یکی از لغتنامه های معروف هم که من حضور ذهن ندارم این اشتباه رو مرتکب شده البته من کم کاری ایرانیا رو در بزرگداشت این عارف انکار نمیکنم ولی میتونم بهتون قول بدم اوضاع خیلی بهتر میشه چون یه سری فعالیتها در حال اجرا هستن.در مورد داستان کشتی پوریا باید بهتون بگم که اعتقاد اهل خوی در این مورد متفاوت تره اگه منطقی تر هم برخورد کنین متوجه میشین که درست تر هم نظر اوناست چون پوریا مال اوناست.قدیمی های خوی میگن پوریا به خاطر دل پسر بی پولی که دختر حاکم رو میخاست و شرط حاکم شکست پوریا بود عمدا باخت
  • ناشناس پنجشنبه 17 بهمن 1392 - 13:45:30
    3 3 پاسخ به این نظر
    نمی تونم بگم بد بود خوبم نبود اما بازم مچکرم که تحقیق رو کوتاه نوشتید دروغ گفتم عالی بود
  • بی نام جمعه 22 فروردین 1393 - 22:50:58
    0 1 پاسخ به این نظر
    جالب بود.
  • علی حسن زاده سه شنبه 17 تیر 1393 - 11:52:03
    3 0 پاسخ به این نظر
    لطفاه به مقاله : چرا «پیرولی» مدفون در دارالمومنین خوی «پوریای ولی » نیست؟ نوشته آقای محمدرضا محمدقلی زاد را مطالعه بفرمایید من مطالعه کردم نظرم درباره بودن مقبره پوریا در خوی منتفی شد.
  • مصطفایی چهارشنبه 18 تیر 1393 - 11:00:46
    0 0 پاسخ به این نظر
    آقای حسن زاده، ممنون از راهنمایی شما. من این مقاله را در خوی نگار مطالعه کردم. خیلی جالب بود. یعنی این مزار پیرولی از امرای دنبلی هست که در خوی مدفون می باشد نه بنده خدا پوریای ولی.
  • لطفی جمعه 3 مرداد 1393 - 01:43:51
    3 1 پاسخ به این نظر
    جالب اینه که تو لیست اسامی ثبت احوال اسم پوریا ولی وجود نداره و اصلا گذاشتن این اسم رو بچه ها رو قبول نمیکنن من این اسم رو برا پسرم انتخاب کردم ولی بعد از کلی کشمکش های اداری بالاخره کمسیون گذاشتن تو تهران بعد 15 روز موفق به دریافت شناسنامه شدم و اکنون من اولین کسی در ایران هستم که این اسم رو انتخاب کردم
  • اشنا پنجشنبه 16 مرداد 1393 - 20:20:09
    0 0 پاسخ به این نظر
    فامیلش ولی هس؟
  • پویا پنجشنبه 23 مرداد 1393 - 14:46:39
    0 0 پاسخ به این نظر
    درسته گفتن
ارسال نظر:
  • 0/700
  • قوانین ارسال نظر
نقل مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
Copyright © 2011 khabaronline, All rights reserved