وزرای امور خارجه امریکا و بریتانیا نگران هستند. ناظران حقوق بشر سازمان ملل عصبانی اند و به نظر می رسد که سیاستمداران کانادایی هم به دلایلی نمی توانند خشم خود را پنهان کنند. هدف اصلی تمام این غرزدن ها هم شورای ملی انتقالی لیبی است که تاکنون نتوانسته مانع از نقض حقوق بشر در لیبی شود. این داستان به نوعی سنتی و عادی به حساب می آید. دیده بان های حقوق بشر در کشورهای جهان سومی مواردی از نقض حقوق بشر را یافته و به محکوم کردن آن مشغول می شوند. قدرت های غربی از دولتمردان شرقی می خواهند که مسئولیت پذیر باشند. رسانه ها تا بدان جا بر این داستان مانور می دهند تا اندک اندک کمرنگ و کمرنگ تر شود. با اینهمه داستان لیبی به اطلاعات و عملکردهای بیشتری از این گفت و گوهای رسمی و تکراری نیازمند است.

محکوم کنندگان برخی اعضای سازمان ملل هستند و دیگران هم عضو معاهده آتلانتیک شمالی موسوم به ناتو. این تعبیر خاص و شخصی همین اقایان در شورای امنیت سازمان ملل بود که منجر به تصویب قطعنامه 1973 و جنگ ویرانگر در لیبی شد. این جنگ یک رژیم ظالم و خوکامه را از اریکه قدرت پایین کشید و یک رژیم دیگر دقیقا با همین خصوصیت ها را روی کار آورد. هزینه این جنگ هم جان چند صدهزار نفر از مردم لیبی بود. شورای ملی که امروز آماج حملات قرار گرفته هم دست پخت همین غربی ها بود تا به نوعی بتوانند مجرایی برای تامین منافع خود در لیبی داشته باشند. آنچه در لیبی در سال 2011 میلادی گذشت بسیار تا بسیار به شرایط عراق پس از حمله نیروهای امریکایی در ماه مارس سال 2003 میلادی شبیه بود. قرار بود نیروهای غربی مجری قانون بین المللی باشند و جلوی دیکتاتورهایی را بگیرند که مردمان خود را می کشند اما اوضاع در لیبی به گونه ای پیش رفت که مدیریت بحران را می توان تنها مولفه غایب آن خواند.

اشتباهات عراق تکرار شد

پس از گذشت چند ماه از حمله به لیبی و کشته شدن معمر قذافی به نظر می رسد که عبارت " پایان ماموریت " در لیبی هم صرفا و صرفا یک دروغ بود. نتیجه به هیچ وجه بهتر از آن چیزی نبود که در عراق عاید غربی ها و امریکایی ها شد. شرایط جاری در لیبی به گونه ای چندلایه است که در آن هم نقش شبه نظامیان پررنگ است هم قبایل و هم مسائل سنتی و سیاسی که خاص و خاص لیبی و تفکر و فرهنگ حاکم بر این کشور است. جنگ در لیبی برخی احزاب را روی کار آورد و فرصتی برای خودنمایی آنها فراهم کرد. این مساله را می توان در ازسرگیری ناآرامی در منطقه بن ولید دید. در این منطقه آنها که روزی به قذافی وفادار بودند و برایش هورا کشیدند به دست مخالفان شکنجه و به فجیع ترین شکل کشته شدند.

شبه نظامیان برای حمله به یک شهر کافیست تنها و تنها یک بهانه داشته باشند: ساکنان این شهر وفادار به قذفی بودند. در بن ولید هم شبه نظامیان همین یک توجیه را در چنته داشتند. اعلام این سابقه کافیست تا اعمال هرگونه خشونتی مشروع شود و رسانه های غربی و دوستان عرب آنها هم در برابر هرگونه نقض حقوق بشر سکوت کنند. گویا افرادی که مهر دوستی قذافی را بر پیشانی دارند از ابتدایی ترین حقوق انسانی هم برخوردار نیستند. اعضای شورای ملی هم تنها و تنها یک دغدغه دارند و آن هم سوگند وفاداری مردم است حتی اگر فاقد مصداق عملی باشد و تنها به زبان بیاید.

تمام این ماجراها درست در مسیر خلاف میل و هدف ناتو پیش رفت. ناتو از همان ابتدا امیدوار بود که این شورا دولت آتی لیبی باشد و ارتش ملی را هم سر و سامان دهد. این رویا هرگز محقق نشد. شورای ملی در شرایطی شکل گرفت که محبوبیت عمومی نداشت و البته شبه نظامیان هم چهارچشمی مراقب بودند تا مبادا در این تقسیم قدرت سهم قبیله آنها نادیده گرفته شود.

اوضاع زمانی پیچیده تر شد که صدای نهادهای حقوق بشر بلند شد. عفو بین الملل از افرادی سخن گفت که در زیر شکنجه ها کشته شدند. در داووس، کمیسیونر ارشد کمیته حقوق بشر سازمان ملل در گفتگویی با آسوشییتدپرس، اعلام کرد که شبه نظامیان بیش از 8 هزار زندانی را در 60 بازداشتگاه نگاه داشته اند. وی در این خصوص گفت: زندانی ها تحت شدید ترین شکنجه و آزارهای روحی و جسمی و بعضا تجاوز جنسی قرار گرفتند.

متحدان ناتو هم نگران هستند. اگر مدل لیبی که غرب تمام قد از آن حمایت می کرد شکست بخورد ، ماجراجویی غربی ها و امریکایی ها در خاورمیانه به بن بست سختی خواهد خورد. در شرایطی که داستان همچنان پیش برود ناتو هم به نقض حقوق بشر در بمباران های بی حساب متهم خواهد شد. ناتو پیش از این ادعا می کرد که برای حمایت از جان شهروندان در برابر حملات نیروهای قذافی است که به لیبی حمله کرده اما در حال حاضر همین ناتو جان بسیاری را گرفته است. عملیات ناتو در لیبی را یک فرمانده کانادایی هدایت می کرد. ژوئن گذشته وزیر امور خارجه کانادا در سخنانی حمایت گونه تاکید کرد که نمی توان انتظار داشت پس از قذافی در لیبی توماس جفرسون به روی کار بیاید. این مقام کانادایی اندک اشاره ای به هدف ناتو در لیبی نکرد. رفتار شبه نظامیان و بی مسئولیتی ناتو به ادامه روند بی اعتمادی به ناتویی می انجامد که پیش از این از همگان می خواست در برابر حفظ جان مردم مسئولیت پذیر باشند.

گلف نیوز 1 فوریه / ترجمه : سارا معصومی

5151

 

 

 

  دانلود