مشکلاتی که دولت براون با آن دست و پنجه نرم میکند، این احتمال را افزایش داده است که در انتخابات آتی پارلمانی انگلیس حزب حاکم (کارگر نو) شکست خورده و قدرت بار دیگر به دست راستگرایان بیفتد. خبر در گفتوگو با پیروز مجتهدزاده استاد دانشگاه تربیت مدرس و کارشناس مسائل بینالملل مقیم لندن آرایش نیروهای سیاسی انگلیس در آستانه انتخابات را مورد ارزیابی قرار داده است.
برخی کارشناسان پیشبینی کردهاند در انتخابات آتی پارلمانی انگلستان حزب کارگر شکست خواهد خورد. ارزیابی شما از آرایش نیروهای سیاسی انگلستان در آستانه انتخابات چیست؟
پیشبینی وضعیت آتی انتخابات دشوار است اما در مجموع میتوان گفت که حزب کارگر نو تا حدود زیادی موقعیت خود را از دست داده است. در عالم سیاست برخی مقاطع فلسفه سیاسی _ اقتصادی احزاب برای افکار عمومی جلب توجه میکند و آنها به اوج میرسند، پس از آن طی یک پروسه زمانی که میتواند ناشی از عملکرد حزب حاکم و یا کارشکنیهای حزب مخالف باشد رو به افول میگذارند. من مطمئن هستم که در حال حاضر شانس حزب کارگر نو رو به پائین است. این اتفاق چند دلیل داشته است؛ بحران جهانی اقتصاد یکی از مهمترین دلایل ناکامی حزب حاکم انگلستان است. بعد از وقوع این بحران کشورهایی مانند آلمان در مهار تبعات ناشی از بحران موفق بودند اما کشورهایی مانند انگلیس و امریکا هنوز نتوانستهاند بحران را مهار کنند به همین دلیل تبعات اجتماعی بحران نارضایتیهایی را نسبت به حزب حاکم به وجود آورده است بهطوری که در انگلیس هنوز هم دولت به شهروندان میگوید باید منتظر سختیهای بیشتری باشند. مسئله مهم دیگری که در افول حزب کارگر نو خیلی مؤثر واقع شد اختلافات درونحزبی بود. همزمان با واگذاری رهبری حزب از تونی بلر به گوردون براون اختلافات در این حزب شدت گرفت. تونی بلر گرچه به واسطه رویکرد حمایت افراطی از آمریکا مورد انتقاد شدید بود ولی رهبری کاریزماتیک بهشمار میرفت، گوردون براون گرچه مدیر اقتصادی موفقی است ولی به هیچ وجه شخصیت کاریزمایی ندارد به همین دلیل بلافاصله پس از تصدی پست رهبری حزب برخی از چهرههای مطرح حزب در حمایت از تونی بلر از همراهی گوردون براون سر باز زدند. این اتفاق یکی، دو بار دیگر هم رخ داد و دولت براون با مشکل استعفای برخی اعضای کابینه مواجه شد. این نزاع قدرت به مقدار قابل توجهی قدرت حزب را تحلیل داد. وضعیت فعلی بهگونهای است که شانس پیروزی حزب کارگر نو به شدت کاهش یافته است.
کاهش محبوبیت حزب کارگر نو به معنای بازگشت حزب محافظهکار به قدرت است؟
حزب محافظهکار هنوز نتوانسته است محبوبیت لازم را کسب کند. گرچه این حزب با تغییر در کادر رهبری جوانی خوشفکر و بابرنامه را به رهبری حزب برگزیده است ولی این اقدامات هم نتوانسته جایگاه این حزب را بهبود بخشد و حزب محافظهکار از افولی که پس از دوره خانم تاچر دچار آن شده است هنوز نتوانسته نجات یابد.
در صورت روی کار آمدن راستگراها (حزب محافظهکار) در انگلیس آیا راهبرهای این کشور در حوزه اقتصاد و مسائل اجتماعی دستخوش تغیییرات مبنایی خواهد شد؟
تعریف راستگرایی و چپگرایی در عالم حقیقت با آنچه در متون علوم سیاسی است، فرق میکند. در دوره جنگ سرد مفهوم راستگرایی و چپگرایی بر مبنای ایدئولوژی تعریف میشد ولی با پایان جنگ سرد ایدئولوژی کمرنگ شد و واقعگرایی در تعریف این مفاهیم حاکم شد. در بریتانیا وقتی خانم تاچر قدرت را بدست گرفت در آمریکا ریگان روی کار بود. این دو اقتصاد بازار آزاد را در سطح جهانی گسترش دادند. در آن دوره کاپیتالیسم و فلسفه راستگرایی به این جریان گفته میشد اما بعد از اینکه تونی بلر چپگرا رهبری حزب کارگر نو را عهدهدار شد، خانم تاچر گفت؛ بهترین جانشین من تونی بلر است. یعنی رهبر چپگرا اصول راستگرایی را پیگیری کرده است.
گفته میشود ممکن است رهبری حزب کارگر نو از براون به میلیبند تغییر یابد. در این صورت ممکن است وضعیت این حزب بهبود پیدا کند؟
من فکر نمیکنم. میلیبند هم خیلی جوان است. هم تجربه کاری خیلی کمی دارد. دوره طولانی جنگ داخلی و شکافهای عمیقی که در حزب کارگر نو به وجود آمده به شدت این حزب را تضعیف کرده است. البته برخی جناحهای داخل حزبی نیز تلاش میکنند وزیر اقتصاد فعلی به رهبری حزب برسد.
رهبری مجدد تونی بلر میتواند برای حزب راهگشا باشد؟
تونی بلر دیگر تمام شده است. او آنقدر دشمنی اطراف خود ایجاد کرده که دیگر کارایی گذشته را ندارد. در حال حاضر بلر تلاش میکند رئیس اتحادیه اروپا شود ولی اگر به این مقام هم برسد در میان رأیدهندگان انگلیسی محبوبیتی نخواهد داشت.
وضعیت حزب محافظهکار چطور است؟ آیا این حزب میتواند پیروز انتخابات آتی شود؟
حزب محافظهکار هم از جنگ داخلی صدمات شدیدی دیده است. این حزب خانم تاچر را با چشمانی گریان از ساختمان نخستوزیری بیرون کرد در همان دوره حدود 5 نفر از وزرای خانم تاچر را هم به اتهام فساد مالی محاکمه کردند و به زندان انداختند. این افتضاحات هنوز از سوی شهروندان انگلیسی فراموش نشده است. البته این حزب تمامی افراد گذشته را بیرون ریخت حتی افراد متعادلی که در پایان دوران میجر دارای تصدی بودند را از حزب اخراج و سعی کردند با وارد کردن افراد جوان نظر رأیدهندگان را جلب کنند. با این وجود من فکر نمیکنم این حزب همچنان شانس بزرگی داشته باشد.
با توجه به مطالبی که گفتید پیشبینی شما از نتایج انتخابات آتی چیست؟
در حال حاضر حزب سومی به نام حزب لیبرالدموکرات وجود دارد که آن هم جایگاه مهمی ندارد. بنابراین باید گفت وضعیت همچنان مبهم است. البته تا انتخابات زمان زیادی باقی مانده است و ممکن است اتفاقاتی رخ دهد که وزنه را به نفع یکی از جریانات سنگین کند ولی اگر بخواهیم بر اساس اپسیلون سنجش کنیم میتوان گفت موقعیت حزب محافظهکار چند اپسیلون از حزب کارگر نو بهتر است.
نظر شما