چند روز گذشته یکی از دوستان خبری داد مبنی بر این که یک درگاه اینترنتی راه اندازی شده است که در آن به ثبت رکوردهای معنوی و اخلاقی میپردازند. به این معنی که به مقابله با رفتار مادیِ ثبت رکوردهایی که مجموعه گینس برای بشر دو پای هزار آرزو تدارک میبیند، بروند.
در اعلامیه افتتاحیه این مجموعه به این مضمون سخن گفته شده است که چرا برای کارهای بعضا بیهوده و پوچ و مبلغ بطالت در جهان، نهادی پیدا میشود که مردم را ترغیب به اعمال بیثمر ولی پر سر و صدا میکند ولی برای ترویج و تبلیغ گزارههای اخلاقی و رفتارهای معنوی در این دنیا چنین رویکردی وجود ندارد. لذا برای ثبت رکوردهای جهانی در اعمال خیر چنین امکانی را فراهم میکنیم. و به معرفی برترینهای اخلاق و معنویت و فرهنگ میپردازیم. و البته این شروع بازتابهای گوناگونی هم در داخل و حتی در خارج از مرزهای ما داشته است که عموما به استقبال از آن پرداختهاند.
در این کوتاه نوشت قصد داوری و ارزشگذاری ندارم، بلکه به دنبال این هستم که ببینم برای رفتارهای روزمرهمان چگونه بایستی بیندیشیم.
بشر پر آرزو هماره در فکر ماندگاری نام و یادش است، هرکس به نحوی. آنانکه زندگی را بر مدار همین دنیا میپندارند، تمام تلاششان برای بهتر زیستن و بیشتر بهره گرفتن است. و صد البته برای ایشان بسیار آزار دهنده است که بایستی بگذارند و بروند. در این سرا دست به هر کاری میزنند تا خویشتن را ثابت کنند و عزم خود را برای بجا گذاردن نامی، جزم کنند. چه آنکه شاید به دنبال ثبت خوش نامی، هم هستند. اگر مدار همین دنیا شد، هر امری برای ثبات و اثبات معنی پیدا میکند. و هر تلاش موجه و نیک میشود. لذا یکی تلاش میکند زیبایی خود را بنمایاند، دیگری هنر خویش و آن یکی صنعت و بزرگی، علمش را و عالمی ابداعش، حتی برای کسب شهرت هم که شده، هستند که زشتی خود و ناکوکی هنر و بی علمی و بی ادبی خویش را در بوق و کرنا میکنند. و برای ثبت همه خوب و بدها هم متولی پیدا شده است. متولیانی به غیر از تاریخ و وجدان و داوران حاضر و غایب. پس برای این همه زحمت، دست مریزاد محتاجند و تشویق کنده هم کم نیست.
در وادی این دنیایی و رفتارهایش، ترازوها و سنجشها موجودند، پیمانههای اندازه گیر و عدد شمارهای کوچک و بزرگ. اصولا کمیتها قابل اندازه و سنجش توسط عموم آدمیان است. چند کیلو، چند متر، چند ساعت، چند نفر و بیش و کمها، عینی میشوند.
اما اگر شعار این درگاه اینترنتی ثبت رکوردهای جهانی برای خوبیهاست. باید عرض نمایم که در سرای حقیقت و تلاش برای حضور خوب و ماندگار، ملاکهای سنجش تفاوت های اساسی با دنیای مادی دارد.
آری نفس این که کار خوب و زیبا بایستی ترویج و تبلیغ شود، پسندیده است و سفارش شده، اما ترازوی سنجش واقعی و حقیقی نیکیها در دست ما نیست.
حضرت رب الارباب توصیه به پیشی گرفتن از هم در امور نیک را به بشر نموده است، اما بایستی دقت شود که کمیت، ملاک این دنیوی است و لازمه سرای معنی کیفیت است.
در عرصه تلاش دنیوی برای روزگار باقی آنچه بیش از عمل به ما توصیه شده است، نیت نیکو است. آنگونه که به ما آموختهاند نیت و اخلاص آن سختتر از خود عمل میشود. به ما گفته شده است که صفای باطن را بر ظاهر آراسته مقدم بدارید، قلب خالص و نیت پاک از هزاران هزار قدم به ظاهر نیکو، ولی بی محتوا خریدار حقیقی بیشتر دارد.
برای که و برای چه قدم برداشتن و سخن گفتن و عمل کردن.
ملاکها و ترازوهای رفتار معنوی در دستان ما گذاشته نشده است، داور و شاهد واقعی یکی است و او از نهاد نهان ما با خبر. ما ملزم به درست زندگی کردن هستیم، اما نه برای یکدیگر و چشم نوازی در این دنیا، یادی میکنم از استاد مرحومم آیت الله مجتهدی، میفرمود بعضیها در این دنیا فقط متخصص (سردر سازی) هستند، یعنی مثلا مسجد و مدرسهای و بیمارستانی به همت اهل خیّر ساخته میشود، دست آخر برای تکمیل این بناها، خیر بزرگتری پیدا میشود و تمام که شد، سر در مسجد مثلا کاشی میکوبد که به همت خیر الحاج فلانی تکمیل بنا شد، خدایش بیامرزاد.
وادی حقیقت، متر و کیلو بردار نیست. عدد و اندازه آن را صاحب اصلی عملی درک میکند چه نمازهای صدرکعتی و روزههای چند ده ماهه و خرجهای میلیونی که برای چشمهای ناظران باشد و مزد خود را هم در تشویق این ناظران میجویند، ولی درباره دو رکعت نماز با خلوص و روزه نفس و صدقه چند ریالی که با قصد و عزیمتی خدایی چه میتوان گفت؟ آیا ما میتوانیم برای معنویتها رکورد بزنیم؟ آیا ملاک سنجش را داریم؟ آیا از کنه و حقیقت رفتارها باخبریم؟
از امام صادق (ع) درباره معنی این آیه که میفرماید الذی خلق الموت و الحیاه لیبلوکم ایکم احسن عملا[1] (مرگ و زندگی را آفرید برای آنکه بیازماید کدامین شما بهتر عمل مینمایید) نقل شده است که فرمود عمل بهتر نه به معنی عمل بیشتر بلکه به معنی عمل درستتر و به حقیقت، رسیده است و اصابه به حقیقت یعنی خداترسی و نیّت راست و نیکو.[2]
پس بیاییم برای بهتر عمل کردن تبلیغ کنیم نه بیشتر عمل کردن. لذا سوال مینمایم آیا رکورد زدن و معرفی آن برای رکورد بیشتر هنر است؟ بگذریم از هیاهوی دنیای دور و برمان که به جای مغز عمل، جلد و پوست زیبا میسازیم. معنی را درک کنیم و بدانیم آنکه بایستی ببیند، میبیند و شماره و اندازه میگیرد و حتما در قبالش تشویق میکند.
مجدد عرض میکنم نفس عمل معرفی بهترینها، نیکوست اما به ما توصیه شده است که برای آنکه از رگ گردن به شما نزدیک تر است تحفه بیاورید که قدر آن نیز میداند.
نظر شما