سه شنبه 25 مهر 1396
جمعه 4 مرداد 1392 - 15:41:07 چاپ
ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام از عرف تا قانون !

هاشمی یا روحانی ؛ رئیس بعدی مجمع تشخیص مصلحت نظام ؟!

وبلاگ > زمانی درمزاری، محمدرضا - گرچه در قانون اساسی، وضعیت ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، بنا به دلائل نامعلومی مشخص نگردیده است، اما از همان ابتداء تا پایان دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی- رئیس جمهور هر دوره؛ رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده است. آیا در دولت یازدهم- دکتر روحانی بعنوان رئیس جمهور و مجری قانون اساسی، حق خویش را برای تصدی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام بعنوان یک دولت قانونمند حفظ خواهد کرد و یا در برابر استمرار ریاست هاشمی رفسنجانی در مجمع مزبور، بنا به مصلحت مرسوم و رویه معمول، سکوت خواهد نمود و راه نقض قانون اساسی را در عمل، درپیش خواهد گرفت...؟!

پس از گذشت روزهای پُر حرارت انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و تلاقی تصادفی و بعدی آن با گرمای تابستان و روزهای ماه مبارک رمضان و در پیش رو بودنِ لحظات پایانی ریاست جمهوری دولت دهم و برنامۀ آغازین ریاست جمهوری دکتر روحانی در روزهای آتی، گمانه زنی های متعدد و مختلفی نسبت به وضعیت و ترکیب دولت آتی و جدید و کم و کیف آن از سوی محافل و رسانه های گونان مطرح شده است ؛ موضوعی که تا روزهای آینده، وضعیت نهایی آن برای همگان روشن و مشخص خواهد شد. در این میان، کمتر نسبت به موضوع ریاست آتی مجمع تشخیص مصلحت نظام در اثنای دولت یازدهم اشاره شده یا بدان پرداخته شده است!. در این نوشتار، کوتاه برآنیم ؛ وضعیت مسئولیت مزبور را از حیث حقوقی پی گیریم.

 مسئولیت رئیس جمهور در اجرای قانون  اساسی:

برابر اصل 60 قانون اساسی اعمال قوه مجریه، جز در اموری که در این قانون مستقیماً، به عهده رهبر گذارده شده، از طریق رئیس جمهور و وزراء است. رئیس جمهور طبق اصل 113 همان قانون، مسئولیت اجرای قانونی اساسی و ریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیماً به رهبری مربوط می شود، برعهده دارد. نظر به اختیارات و وظایف قانونی مقرر و تصریح مقرر در اصول مزبور و مستنبط از اصل 121 آن قانون (سوگند اتیانی وی) و اصل 122 و دیگر اصول مقرر- رئیس جمهور به عنوان مسئول اجرای قانون اساسی کشور دارای مسئولیت شخصی و قانونی نسبت به گفتار، کردار و اعمال خویش در برابر ملت، رهبر و مجلس بوده و از حیث تصدی ریاست قوه مجریه و هیات وزیران و نظارت بر کار آنها طبق اصل 134 همان قانون، دارای مسئولیت قانونی نسبت به عملکرد آنها نیز می باشد.  اصل 21 قانون اساسی، ناظر به الزام رئیس جمهور به اتیان سوگند در مجلس در برابر رئیس قوه قضائیه و شواری نگهبان قانون اساسی است. علاوه بر این، دولت مستنبط از اصل دوم قانون اساسی موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل اول آن قانون، همه امکانات خود را برای امور مذکور در آن بکار خواهد بست. مراتب مزبور، به عنوان بخشی از مسئولیت های قانونی رئیس جمهور ناشی از قانون اساسی بوده که نشان از اهمیت و جایگاه مسئولت وی بعنوان مجری قانون اساسی کشور و لزوم اهمیت دادن روزافزون به این مهم دارد. مسئولیت دکتر روحانی بعنوان یک حقوقدان در راس دولت و به عنوان رئیس جهمور، به ویژه نسبت به حقوق اساسی و مدنی ملت و مردم و تضمین آزادی های مدنی و حقوق شهروندی آنان، بیش از پیش محل توجه و انتظار خواهد بود.(1)

تداخل مسئولیت قانونی رئیس جمهور جدید و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام :

 گرچه در قانون اساسی، وضعیت ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، بنا به دلائل نامعلومی مشخص نگردیده است، اما از همان ابتداء تا پایان دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی- رئیس جمهور هر دوره؛ رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده است. برابر بند 2 اولین آئین نامه داخلی مجمع تشخیص مصلحت نظام، مورخ 4/12/1366 و ماده 3 آئین نامه مزبور، مصوب 2/8/1368- ریاست آن مجمع با رئیس جمهور(وقت) می باشد.(2) بر این اساس، رئیس جمهور با حفظ سمت اصلی خود با عنوان مزبور، بعنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز خواهد بود. این وضعیت تا زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی محقق گردید و در دوره ریاست جمهوری دولتهای خاتمی و احمدی نژاد در عمل، دگرگون شد و عملی نگردید! و هاشمی رفسنجانی، با وجود عدم تصدی ریاست جمهوری ایران در دوره های خاتمی و احمدی نژاد بعنوان رئیس مجمع مزبور به فعالیت پرداخت ودر حال حاضر نیز در همان جایگاه، رسماً قرار دارد!

نظر به مسئولیت دکتر روحانی به عنوان رئیس جمهور و مجری قانونی اساسی کشور و لزوم رعایت وضعیت مزبور و تصدی همزمان وی بعنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از یکسو و با توجه به حمایت های پیدا و پنهان هاشمی رفسنجانی از وی در انتخابات و حصول به پیروزی در آن، تعیین تکلیف این مهم نیز از مسائل حقوقی مهم و جدی رئیس جمهور جدید خواهد بود. (3)

آیا در دولت یازدهم- دکتر روحانی بعنوان رئیس جمهور و مجری قانون اساسی، حق خویش را برای تصدی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام بعنوان یک دولت قانونمند حفظ خواهد کرد و یا در برابر استمرار ریاست هاشمی رفسنجانی در مجمع مزبور، بنا به مصلحت مرسوم و رویه معمول، سکوت خواهد نمود و راه نقض قانون اساسی را در عمل، درپیش خواهد گرفت...؟!

اگر بناست طبق عرف سالها و رویه متعارف در دو دولت اخیر( خاتمی و احمدی نژاد)، نسبت به تصدی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام عمل کرد- هاشمی رفسنجانی، کماکان عهده دار ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده و متعاقب انقضای مهلت مسئولیت وی نیز نسبت به تداوم این امر برابر قانون اساسی اتخاذ تصمیم خواهد شد. در این صورت، بحث مسئولیت حقوقی و قانونی دکتر روحانی بعنوان رئیس جمهور جدید در دفاع از قانون اساسی و تضمین اجرای آن  به جهت عدول مفروض از آن و عدم اجرای قانون اساسی در این باره قابل طرح است، لکن اگر باید برابر ضوابط و موازین حقوقی و قانونی مقرر، از جمله برابر بند 2 اولین آئین نامه داخلی مجمع تشخیص مصلحت نظام، مورخ 4/12/1366 و ماده 3 آئین نامه مزبور، مصوب 2/8/1368 که مقرر می دارد؛ ریاست آن مجمع با رئیس جمهور(وقت) می باشد- به ترتیب یاد شده اقدام گردد، باید دکتر حسن روحانی بعنوان رئیس جمهور جدید و آتی در دولت یازدهم، با حفظ سمت بعنوان ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار گیرد.؟!

در این حالت، وضعیت تعامل و مناسبات بین این دو رجل سیاسی، یعنی هاشمی رفسنجانی و دکتر روحانی و مسئولیت آتی هاشمی رفسنجانی با عبور و خروج از ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام در هاله ای از ابهام قرار خواهد داشت...!!

محمد رضا زمانی درمزاری( فرهنگ) ؛ وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی

Email : zamani.i.l.institute@gmail.com

 

 

پی نوشت ها و منابع :

•1-    محمد رضا زمانی درمزاری( فرهنگ)، دکتر روحانی؛ اولین رئیس جمهور حقوقدان،http://www.khabaronline.ir/detail/299325/weblog/zamanidarmazari   و دکتر روحانی و چالش های حقوقی جامعه ایرانی، http://www.mazandnume.com/?PNID=V15557

•2-    دکتر محمد هاشمی، حقوق اساسی ایران، جلد دوم، مجتمع آموزش عالی قم، 1375

•3-     محمد رضا زمانی درمزاری( فرهنگ)، همان.

 

14 دیدگاه
  • پارسی
    جمعه 4 مرداد 1392 - 16:07:46
    پاسخ
    0 12

    هاشمی عمرا قدرت رو کنار بذاره!!! مگه اینکه یه جای دیگه با یه عنوان دیگه قدرت رو داشته باشه!!! حالا هر نوع قدرتی چه معنوی و چه حکومتی.................

  • بی نام
    جمعه 4 مرداد 1392 - 17:04:47
    پاسخ
    10 10

    جان برادر تورو بخدا انگولکش نکنید یهو میبنیم یکی از همینای که بوی اصولگرای میده منصوب میشه ها از ما گفتن:-)

  • elnaz
    جمعه 4 مرداد 1392 - 17:06:51
    پاسخ
    16 9

    سلام ریاست تشخیص مصلحت فقط از عهده ایت الله هاشمی رفسنجانی برمیاد

  • باران
    جمعه 4 مرداد 1392 - 17:31:56
    پاسخ
    10 0

    آقا یا خانم بی نام که گفتید " جان برادر تو رو بخدا انگولکش نکنید..."، شما تصور می کنید هاشمی رفسنجانی اصلاح طلب یا مشارکتیه یا اصولگراست ؟ یا هر دوی آنها، حسب مورد و مصلحت؟! اگه در قانون اینطور پیش بینی شده که رئیس جمهور هر دوره ای، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام باشد، پس چرا در دو دوره ریاست جمهوری قبلی چنین نبوده است؟! و اگر این سمت، حق قانونی دکتر روحانی بعنوان رئیس جمهور جدیده - از وی بعنوان یک حقوقدان و وکیل دادگستری که برابر قانون، خود مجری قانون اساسی است، انتظار تخلف از قانون اساسی و عدم اجرای آنرا نباید داشت، والا ممکن است به زودی گفته شود ؛ سالی که نکوست، از بهارش پیداست...! به قول شما، " از ما گفتن بود..."!!!

  • بی نام
    جمعه 4 مرداد 1392 - 18:45:53
    پاسخ
    0 9

    نمیدونم منظور این نویسنده چیه وبا این آسمان ریسمان کردن ها دنبال چیه ؟ مگه در ۲دورهء اخیر آقای احمدی نژاد رئیس مجمع بود؟ وظایف رهبری در قانون اساسی محدود به حدی نیست و آنچه در قانون اساسی به عنوان وظیفه رهبری آمده است از باب تمثیل است! و نه از باب تحدید وظیفه!! این بازی با کلمات : گمانه زنی های متعدد و... دیگه خیلی نخ نما شده ...

  • محمد
    جمعه 4 مرداد 1392 - 19:02:58
    پاسخ
    2 9

    اقای زمانی اولاچرااین نظریه جالبت رادرمدت 8سال حکومت اقای احمدی نزادرونکردی اطمینا ن داشته باش اگر حق اقای احمدی نزادبود درهمان روزهای اول حکومتش دراین پست مستقر میشددوما انتصاب ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام بعهده مقام معظم رهبری است که پس از اتمام مدت معینه ریاست واعضا انراشخصا منصوب مینمایند

    • زمانی
      جمعه 4 مرداد 1392 - 21:09:10
      13 2

      خواننده محترم جناب محمد آقا، ضمن احترام به نظر جنابعالی، به عرض می رساند؛ نوشتار منتشره صرفا بیان " نظریه جالب" اینجانب نبوده و مبتنی بر بررسی حقوقی موضوع برابر قانون اساسی و آئین نامه مجمع تشخیص مصلحت نظام با ذکر رفرنس مربوطه هست. ای کاش، اندکی با دقت آنرا مطالعه فرموده و این چنین، پیش داوری نمی کردید! مطلب مزبور ارتباطی به جناب دکتر روحانی و شرایط حاضر جامعه لزوما ندارد و پیش از این نیز در مقاله مبسوطی با عنوان " آیا رئیس جمهور بعنوان مجری قانون اساسی یکبار قانون اساسی را مطالعه کرده است؟" در ردیف 4 مربوط به " نقد و نگاهی بر سخنان محمود احمدی نژاد...." در تاریخ 4 آذر 1391 در خبرآنلاین و لینک : http://khabaronline.ir/detail/261580/weblog/zamanidarmazari منتشر شده و موضوع جدیدی نیست...؟!

  • بی نام
    جمعه 4 مرداد 1392 - 19:27:48
    پاسخ
    1 8

    خبر و تحلیل حقوقی آن نشان از برنامه ریزی برای ایجاد اختلاف بین هاشمی و روحانی است که البته همانطور که نویسنده و طرفدارانش میدانند هر دو سیاستمداران قابلی هستند پس لطفا حرز خود ندارید و زحمت ما ندهید . عاقلان را اشارتی کافی است .

    • زمانی
      جمعه 4 مرداد 1392 - 21:33:07
      10 2

      خواننده محترم بی نام و نشانی که حتی جسارت معرفی خویش را به خود نمی دهید؟ این چگونه برداشت نادرستی و خلاف واقعی از مطلب منتشره هست؟ برنامه ریزی برای ایجاد اختلاف بین هاشمی و روحانی! بسیار متاسفم که بدون مطالعه مطلب و درک درست آن و دقت درمبانی نظری وحقوقی مطلب، منویات و قضاوت نادرست خویش را به اینجانب وطرفداران بنده! نسبت می دهید!کسی منکر سوابق هاشمی و روحانی نبوده و ضرورتی هم به این مهم یا ایجاد اختلاف بین آنها برابر نظر نادرست و سطحی نگرانه شما نیست؟! از کنایه های مردم نرنج. این مردم کارشان نیش زدن است. عمری است به هوای بارانی می گویند؛ خراب!اینجانب نه وابستگی به آقای هاشمی داشته و نه جناب دکتر روحانی و نه درخواستی از آنها! جز وجه مشترک بنده و دکتر روحانی بعنوان یک حقوقدان و وکیل دادگستری.

    • 47
      جمعه 4 مرداد 1392 - 23:21:25
      1 5

      آقای زمانی مردم خودشون خوب و بد و تشخیص میدن، شما نگران آقای روحانی هستید یا مردم یا خودتون؟ آقای روحانی که الکی رئیس جهمور نشدن پخته تر از این حرف ها هستند...

    • همدانی
      شنبه 5 مرداد 1392 - 00:20:10
      7 1

      باسلام و در پاسخ به دوستی که برداشت از این مطلب را در ایجاد اختلاف می داند عرض می کنم: نویسنده مطلب نگارش و دیدگاهی حقوقی به سکوت قانون اساسی درباره موضوع داشته و از طرفی با ظرافت نکاتی را یادآوری کرده که تاکنون بدان پرداخته نشده است

  • حسین
    شنبه 5 مرداد 1392 - 14:41:07
    پاسخ
    2 6

    رئیس مجمع احتمالا هاشمی شاهرودی خواهد بود .

  • احمد
    یکشنبه 6 مرداد 1392 - 10:04:35
    پاسخ
    5 0

    باسلام وقبولی طاعت وعبادات اگر هدف ازیاد آوری این نقص قانون اساسی خیر باشد انشاالله که خیر است پس خیلی از مواد وبند های قانون اساسی تا بحال اجرا نشده است وهر ریس جمهور هم برای اجرای کامل قانون اساسی قسم خورده اند انشا الله انهارا هم یاد آور فرمایند ثواب دارد که فکر می کنم از دفتر چه قانون اساسی کنده شده اند ودر تاقچه دفتر یکی از اتاقهای ریس جمهور ها در بهارستان گردو خاک می خوردویااحتمالا حشرات نابودشان کرده است اگر لازم بود من یک نسخه کامل را دارم

  • زیبا
    شنبه 31 خرداد 1393 - 09:24:43
    پاسخ
    1 0

    جالب است با وجود انتقاد برخی از خوانندگان به این یادداشت، مطلب حاضر در سایت دولت نیز منتشر شده است و گویی، حرف دل روحانی را زده است....

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

x