جمعه 24 آذر 1396
چهارشنبه 10 آذر 1395 - 13:39:53 چاپ

چرا رسانه‌ها در ماجرای سارا خادم‌الشریعه دچار توهم شدند؟

ورزش > دیگر ورزشها - سوءتفاهم ها از زبان و تعریفمان از واژه اخلاق آغاز می شود و اینکه ما تلاش کنیم هرکدام برداشت شخصی مان را به «اخلاق» نسبت دهیم.

رضا شجیع*: این یادداشت پاسخی به جوابیه دوست خوبم فرهاد عشوندی است که توجه او به مباحث زیربنایی اخلاق و تلاشش برای شفاف سازی چنین موضوعاتی شایسته تقدیر است. در ابتدا باید به این نکته اشاره کنم که طرح موضوعات این چنینی سرآغاز اتفاقی مثبت در حوزه خبرنگاری ورزشی است و می تواند فضای رسانه ای را از سطحی نگری خارج کرده و ذهن مخاطب را به سمت تفکر و تحلیل بیشتر موضوعات سوق دهد. بر این اساس، ادامه طرح موضوع و ارایه پاسخ را به هیچ عنوان مجادله رسانه ای و یا تلاش برای بزرگ کردن موضوع نمی بینم و اتفاقاً طرح آن را فرصتی طلایی برای بیان مباحثی می دانم که سال ها در عرصه رسانه ای ورزش کشور مغفول مانده است. اخلاق ورزشی، واژه زیبایی که همواره در شعارها و سخنرانی ها مشاهده می شود و اولین گام ها برای عملی سازی آن و ارایه الگوهای اخلاقی با مشکل مواجه می شود. گو آنکه فرهاد عشوندی غیر از پوریای ولی، تختی و همین اواخر متوسل زاده مثال دیگری در ذهن ندارد و اتفاقاً اگر از او بخواهیم مثال از بداخلاقی ها برایمان بزند، می تواند غزلی بی پایان از مثال ها و افراد گوناگون بسراید. 

سوءتفاهم ها از زبان و تعریفمان از واژه اخلاق آغاز می شود و اینکه ما تلاش کنیم هرکدام برداشت شخصی مان را به «اخلاق» نسبت دهیم. اخلاق برعکس قانون که یک هنجار بیرونی است، یک باید و نباید درونی محسوب می شود و درونی بودن آن بر اساس نظر کانت، اهمیت «نیت» اخلاقی را به اندازه خود فعل اخلاقی به ما یادآور می شود. اجازه دهید این موضوع را باز هم از طریق روایت پوریای ولی تشریح کنم. جایی که فرهاد با نقل کامل روایت، کار من را ساده کرد:

1- ماجرای پوریای ولی دارای یک ظاهر و یک باطن است. ظاهر امر نشان می دهد کشتی گیر هندی پشت پوریا را به خاک می زند و پیروز می شود. او پیروزمندانه و بدون آنکه از چیزی خبر داشته باشد خوشحال است، او فکر می کند با زور و بازوی خودش پیروز شده و اینکه پر افتخار به نزد پدر زنش می رود تا زن محبوبش را از او طلب کند. از منظر ظاهری او پیروز است، اما از منظر باطنی او گول خورده ای بیش نیست. چون او با زور و بازوی خودش پیروز نشده و خبر بد اینکه پوریا از عمد کشتی را به او واگذار کرده است. خودتان را جای کشتی گیر هندی بگذارید و به این موضوع فکر کنید. اما در ذهن پوریا (نیت) چه می گذرد؟ کسی نمی داند چون هیچکدام از ما نیت خوانی بلد نیستیم. اما حداقل می توانیم یک سئوال را مطرح کنیم و این همان سئوالی است که فرهاد عشوندی از دادن پاسخ به آن طفره می رود. چه کسی نیت واقعی پوریا را آشکار می کند؟ و اتفاقاً نظر من این است که همین آشکار شدن نیت، ارزش فعل اخلاقی پوریا را از بین می برد. اگر او خودش با افتخار بیان کرده که کشتی را واگذار کرده که اقدامش غیراخلاقی بوده است چون باعث بی آبرویی کشتی گیر هندی شده است، اگر طرفدارانش ساخته اند که آن ها هم اشتباه کرده اند چون از نیت درونی پوریا اطلاعی نداشته اند و اگر کشتی گیر هندی و مادرش چنین سخنی به زبان رانده اند که انگار هماهنگی بین آن ها و پوریا برای باخت او بوده پس بنا بر ادبیات امروزین ورزش، نوعی تبانی صورت گرفته که باز هم غیراخلاقی است. ماجرا این است که رسانه ای شدن امر درونی یعنی نیت، گرچه ممکن است تصویری اخلاقی از فرد ارائه دهد ولی نمی تواند اصل حقیقت را خدشه دار کند و حقیقت را در پس واقعیت ساخته شده قربانی نماید.

2- نحوه برخورد ما با ماجرای پوریای ولی دقیقاً روش برخورد با یک اسطوره است. یعنی با گذر زمان چیزهایی به اسطوره نسبت داده می شود که دیگر ربطی به خود واقعی اسطوره ندارند. به یاد ماجرای درویشی افتادم که نصف شب با مریدانش به دروازه شهری رسید و به مریدانش گفت؛ همین جا پشت دروازه بخوابید تا صبح شود و دروازه باز شود. یکی از مریدان به درویش گفت؛ درویشان پیشین، وردی می خواندند و دروازه باز می شد، درویش پرسید: این ماجرا مربوط به چند سال پیش است؟ مرید پاسخ داد: حدود 300 سال پیش. درویش گفت: بخواب ای مرید، 300 سال دیگر برای من و شما هم همین را خواهند گفت.

3- اما اجازه دهید به ماجرای سارا برگردم. جایی که فرهاد در نوشته اش تلاش کرده سارا را از اتهام تبانی تبرئه کند. تلاشش ستودنی است اما اساساً یادداشت من در پی اتهام زدن به سارا نبود، بلکه در یادداشت قبلی، تلاش کردم رفتار برخی رسانه ها در بزرگنمایی بی دلیل ماجرا را نقد کنم و به این نکته اشاره کنم که آنچه اتفاق افتاده در سایه یک توافق دو طرفه صورت گرفته و نیازی به این همه اغواگری نبوده است. با تعریفی که فرهاد از اخلاق ارایه می دهد می توان به اولین فقیری که در سر چهار راه دیدید از روی دلسوزی پول اهدا کنید و پس از رسانه ای کردن موضوع منتظر باشید، نشان شجاعت و جوانمردی به شما اهدا شود.
4- حریف اوکراینی به خاطر دوست فرانسوی بیمارش با تأخیر به میز مسابقه می رسد. او به جای اینکه بازی را واگذار کند و یا خودش با باخت بازی را به پایان برساند، پیشنهاد هوشمندانه ای را به سارا مطرح می کند؛ من روحیه خوبی ندارم، میشود مساوی تمام کنیم؟ سارا خودش را جای او می گذارد و مثل هر ایرانی با عاطفه و مهربانی تصمیم می گیرد، پيشنهاد حریفش را بپذیرد. ماجرا به همین سادگی است. حریف اوکراینی یک امتیاز را دشت می کند و دوباره برای روحیه دادن به دوست فرانسوی اش عازم بیمارستان می شود. مشکل اما از جایی شروع می شود که نیت درونی دو ورزشکار به شکل اغواگرانه ای رسانه ای می شود و در مسیر موج سواری و سوء استفاده به کار گرفته می شود.

5- اما در مورد تبانی، اتفاقاً فکر می کنم فرهاد عشوندی مفهوم سنگین و بسیار پیچیده ای از تبانی در ذهن دارد. اکثر کسانی که به تبانی دست می زنند بر این باورند که در حال انجام کار درست هستند. چراکه در پس از دست دادن چیزی، در مقابل چیز دیگری به دست می آورند و ماجرای تبانی از این جهت برای قانون گذاران مهم است، چون می خواهند منافع ذینفعان که در رقابت طرفین حضور ندارند را تضمین کنند. من و شما مسابقه می دهیم و ممکن است نتیجه رقابت من و شما در سرنوشت نفر سومی تأثیرگذار باشد. در اینجا هدف قانون حفاظت از نفر سومی است که دستش از رقابت کوتاه است و قانون باید سالم بودن نتیجه رقابت را تضمین کند.

6- اینکه تصمیم تساوی در شطرنج در اختیار ورزشکاران است و هیچ منع فانونی برای آن وجود ندارد؛ اظهرمن الشمس است. اما این موضوع هرگز حقیقت یک رقابت ورزشی را کتمان نمی کند که هیچ ورزشکاری برای باخت یا تساوی به میدان نمی رود و ارزش پیروز شدن در یک رقابت ورزشی، ارزشی است که ماهیت مسابقه و اصولاً ورزش رقابتی را تعیین می کند.

7- اما پیش کشیدن مثال هایی از تختی و متوسل زاده توسط فرهاد عشوندی، به نظرم اقدام عجولانه ای بود چون اصولاً مطلب من ربطی به رفتارهای اخلاقی آنان نداشت. تختی و متوسل زاده اتفاقاً هیچ گونه هماهنگی با حریف نداشتند و در لحظه تصمیم می گیرند چه اقدامی انجام دهند و آنچه در مورد آن ها قضاوت می کند، اتفاقاً رسانه ای شدن نیت های آنان نیست، بلکه قضاوت دوربین های تلویزیونی است. تختی در جایی نگرفتن دست مصدوم حریف را جار نمی زند و اتفاقاً عقل سلیم مردم است که با مشاهده مستند واقعیت، در این مورد قضاوت می کند.

8- اما برنده واقعی این ماجرا تنها و تنها سارا خادم الشریعه است. در جایی که دچار توهم نمی شود و آرام و منطقی به طبیعی بودن رفتارش اشاره می کند و در پیامی بر این نکته تأکید می کند؛ که اگر شما هم به جای من بودید چنین می کردید. فرهاد عشوندی عزیز را دوست دارم و اگر او را از نزدیک ببینم قطعا به او چای تعارف خواهم کرد، چرا که احتمال می دهم به خاطر همین چای تعارف کردن، او مرا «پهلوان» خطاب کند.

*استاديار و عضو هيات علمي دانشگاه پیام نور


252 43

 

کلید واژه‌ها : شطرنج -
19 دیدگاه
  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 14:13:24
    پاسخ
    14 7

    حرفهای تکراری .حیف وقت

  • پدرام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 14:47:50
    پاسخ
    21 4

    دوست عزیز،در برگ ریز جوانمردی و انصاف رویش یک گیاه کوچک را باید پاس داشت.نباید جوامرد بودن و عارف شدن و اخلاق داشتن رتا دست نایافتنی انگاشت.گاهی با تعارف همان چایی که شما آن را بی اهمیت پنداشته اید می شود پهلوان شد و انسانی نا امید از همه جا و همه کس را به زندگی برگرداند.ای کاش اهمیت در نگاه تو باشد .

  • سام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 14:49:15
    پاسخ
    17 9

    نقد و تحلیل های رضا شجیع واقعا سطحی و ضعیفه،،،، اوج ضعفش هم توی جمله ی آخرش میشه دید...بنظرم کاملا حق با فرهاد عشوند هستش در این مورد ،و آقای شجیع نبایس برای این که ادعای روشنفکری خودشونو جار بزنن چشم رو مسائل اخلاقی ببندن،صد البته که تصمیم سارا هم در لحظه گرفته شد و براش برنامه بلند مدت ننوشته بود..خبر انلاین تایید کن

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 14:57:57
    پاسخ
    5 29

    بزرگنمایی برخی رسانه ها بخاطر اینه که این ورزشکار دختر بوده و میخوان راه باز کنن برای کارهایی از قبیل ورود زنان به استادیوم و غیره.از من بپرسم عزیزم اگه سوالی داشتی

  • شاهین
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 15:04:46
    پاسخ
    11 20

    عالی عالی و عالی بود به این میگن یه نقد درست و به دور از احساسات

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 15:13:54
    پاسخ
    24 2

    طفلکی خادم الشریعه اینقدر براش حاشیه درست میکنید که آخر به هیچ جا نرسه

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 16:02:07
    پاسخ
    14 4

    داداش، بیخیال

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 16:24:49
    پاسخ
    11 4

    جناب استادیار. به یادداشتی که برایتان نوشته ام اگر توجه کنید از این به بعد کمتر خواهید نوشت و بیشتر جامعه خود را مطالعه خواهید کرد.

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 16:27:42
    پاسخ
    12 19

    به نظر من هم نباید این کار را می کرد. احتمالا از بین فرصت هایی که برای چند شطرنج باز زن برای رفتن به مسابقات شطرنج وجود داشته این خانم را انتخاب کرده اند که با بودجه اندک فدراسیون برود و برای کشورش افتخار کسب کند. کمی اندکی حماقت کرده و در دلش فکر کرده ثواب کرده. از این ثواب ها که بیشتر به کار حرام می ماند در کشورمان زیاد می بینیم. کسی را به کاری می گمارند ولی او کاری که فکر می کند ثواب است را انجام می دهد در صورتی که به او حقوق می دهند که آن کار دیگر را انجام دهد. و این ثواب او عین حرام است و موجب این همه بی قانونی در کشور ما شده است. این خانم هم همین طور. او از طرف یک ورزشکار مستقل نرفته که این کار را انجام دهد. این داستان برای مردم ما درس زیادی دارد.

  • رضا
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 16:32:33
    پاسخ
    14 4

    دوست عزیز صاحب این متن که نمیدانم چه کسی هستی ولس گویا استادیار دانشگاه تشریف دارین و آن اقای فرهاد عشوندی خواهش میکنم اجازه بدهید پوریای ولی در فرهنگ عامه همانطوری بماند که مانده مردم خودشان بهترمیدانند که چه برداشتی از داستان ببرند. در داستان پوریا نقل کننده داستان مادر کشتی گیر هندیست نه پوریا مادری که شب قبل از کشتی با پوریا برخورد میکنه و راز کشتی فردا رو برملا میکنه همین مادر در روز مسابقه با هیبت مردی ستورگ و البته آشنا روبه رو میشه و بعد از اینکه کشتی تمام میشه داستانو برای همه بازگو میکنه و هیچکسم از ادامه ماجرا خبر نداره که آیا جوان هندی به مراد دل خود میرسد یا نه؟ پس اگر شما داستانو به طور کامل نمیدونید خواهشا در موردش صحبت نکنید چون حتما مردم عادی هم داستانو نخواهند دونست....

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 16:44:39
    پاسخ
    16 3

    اینگونه جر و بحث های کودکانه جایش توی سایت های خبریه بنظرتون؟

  • بوئين زهرا
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 16:55:15
    پاسخ
    14 1

    ايران مهد افراط و تفريط و اين اواخر توهمات عجيب و غريب

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 17:19:40
    پاسخ
    9 2

    ما توهم تمدن چند هزار ساله داریم

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 17:26:26
    پاسخ
    4 11

    اولا، پوریا نیتش رو اعلام نکرده. بلکه مدت ها بعد مشخص شده که به نیت کمک به حریف عمدا مغلوب او شده است. یعنی آبروی حریف جوان را نبرده. دوما، «تبانی» یک مفهوم قانونی است که مجامع بین المللی ورزش تعریف کردند. ممکنه عمل پوریا نقض قوانین مجامع ورزشی باشه اما خلاف اخلاق نیست. در مورد خانم خادم الشریعه، بیشتر به نظر میاد حریف از احساسات پاک این دختر ایرانی سو استفاده کرده.

  • یاسر
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 17:31:28
    پاسخ
    6 0

    اول یکی بگه نقل کدوم استاد درسته؟ طبق گفته آقای شجیع حریف سارا به او پیشنهاد مساوی داده و سارا پذیرفته، ولی آقای عشوندی میگن بدون صحبت با طرف این اتفاق افتاده و داور مسابقه هم نامه زده به فدراسیون و از رفتار سارا تقدیر کرده و هرکدوم از این بزرگواران طبق نقل داستانی که خودشون دارن نقد درستی هم دارن ولی مشکل سر متفاوت بودن نقل داستانه بنظرم اول خود سارا بیاد بگه اصل ماجرا چی بوده بعد بیاید بگید شبیه پوریا بوده یا تختی

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 17:59:39
    پاسخ
    7 15

    مرحبا. نوشته بسیار منطقی و دلنشینی بود.

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 18:27:10
    پاسخ
    20 9

    بس کن اقای شجیع. دوره قانع کردن گذشته. پیامتو گذاشتی حرفتو زدی کلی منفی خوردی. در ضمن شما اون خط اخر رو یه جوری پررنگ کردی که انگار استادیار دانشگاه استنفرد هستی...

  • بی نام
    چهارشنبه 10 آذر 1395 - 19:17:33
    پاسخ
    17 7

    تنها حاصل مطالب توخالی و شبه روشنفکرانه ای از این دست اینه که دیگه هیچکس جرات نمی کنه یه کار خوب کوچیک انجام بده، چون ممکنه یه استاد دانشگاه به تبانی متهمش کنه.

  • بی نام
    سه شنبه 8 فروردین 1396 - 11:45:53
    پاسخ
    2 0

    به نقدت کاری ندارم اما شما رو به اندازه ای نمی بینم که بخوای کار پوریای ولی رو زیر سئوال ببری

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

x