دوشنبه 27 آذر 1396
دوشنبه 30 اسفند 1395 - 12:09:49 چاپ

تن رنجور کتاب از گرانی تا شمارگان اندک

ناشران، نویسندگان و مترجمان، بازار نشر در سال گذشته را بی‌رمق و راکد توصیف کردند

فرهنگ > کتاب - کارشناسان و فعالان عرصه کتاب، بازار نشر در سال 95 را ادامه سال‌های گذشته دانستند که همچنان از شمارگان اندک، گرانی و بی‌برنامگی رنج می‌برد.

مهدی درستی: بازار کتاب ایران، سالهاست که در رخوت و سستی به سر می‌برد؛ شمارگان بسیار پایین آثار منتشر شده و سرانه اندک مطالعه کتاب که نباید آن را با مطالعه درسی، روزنامه یا شبکه‌های اجتماعی اشتباه گرفت، حوزه کتاب‌های ادبی، فرهنگی و هنری را زیر سایه سنگین خود قرار داده‌اند. 

مدت‌هاست که در حوزه کتاب‌های ادبی و فرهنگی، هیچ بمب خبری نترکیده است؛ نه نویسنده و شاعری با آثارش غوغا به‌پا کرده و نه رویدادی شگفت نگاه‌ها را به خود خیره کرده است، سال 95 هم در بر همین پاشنه چرخید و تن رنجور کتاب و کتاب‌خوانی از زخم‌های کهنه‌اش زجر کشید.

در آخرین روز از سال 95، از چشم ناشران، نویسندگان و دیگر فعالان عرصه کتاب (به‌ویژه کتاب‌های فرهنگی و ادبی) نگاهی انداخته‌ایم به حال و روز بازار نشر و چاپ.

نسبت فاجعه‌بار شمارگان کتاب و جمعیت ایران

محمدعلی جعفریه، مدیر نشر ثالث، اوضاع کتاب در سال 95 را نامساعد توصیف کرده و عامل این مسئله را دو طیف دولت و مردم می‌داند. او تاکید می‌کند: «بازار کتاب چند سالی است که به دلایل مختلف اوضاع روبه سامانی ندارد و کتاب های کمی در بازار با استقبال خوب مخاطبان مواجه می شوند، خیلی وقت است که نوبت چاپ کتاب‌ها دو رقمی نمی‌شود و الان اکثر کتاب‌ها از چاپ دوم پیش تر نمی‌روند.

او درخصوص تفاوت تیراژ کتاب با سال گذشته، بیان می‎کند: «تیراژ کتاب در نسبت به سال گذشته خیلی پایین تر بوده است و امسال اکثر کتاب ها با تیراژ 700 تا 800 نسخه چاپ شده اند و این مسئله برای کشوری با جمعیت 80 میلیونی بسیار کم است و فاجعه محسوب می شود.»

جعفریه در همین راستا اضافه می کند: «کاهش تیراژ کتاب در سال های اخیر به عوامل مختلفی بستگی دارد و این عوامل را می توان در دو بخش تقسیم کرد، بخش اول به دولت بازمی گردد که با تخصیص بودجه کم به ناشران و عدم تجهیز کتابخانه ها و کتابفروشی ها باعث می شود تا این مراکز فرهنگی از رونق بیفتد. این مسایل نشان از کم کاری دولت دارد. بخش دوم هم به مردم ما بازمی گردد که کم تر کتاب می خوانند و بیشتر درگیر فضای مجازی و تلگرام و اینستاگرام هستند و بازار عرضه کتاب طالب اندکی دارد.»

این ناشر در مورد مشکلاتی که در سال 95 در حوزه نشر کتاب داشته است، توضیح می‌دهد: «اصلی‌ترین مشکلی که وجود دارد به اقتصاد ناشران بازمی‌گردد که شامل عدم همراهی بانک‌ها و با صنعت نشر می‌شود، همچنین مسئله مالیات مشکلات زیادی را به وجود می‌آورد، درحالی‌که کتابفروشان معاف از مالیات هستند.»

جعفریه همچنین می‌گوید: «دومین مشکلی که وجود دارد، گرانی کاغذ و مواد اولیه است که تهیه آن با این قیمت‌ها کار بسیار دشواری است، کتاب کالایی تولیدی محسوب می‌شود که بازگشت سرمایه آن پس از تولید، زمان‌بر است و تا زمانی که آن سرمایه بازنگردد، ناشر نمی تواند دوباره هزینه‌ کند.»

او درباره اوضاع بازار کتاب هم اضافه می‌کند: «فروش اصلا خوب نیست و سیر نزولی دارد و هرسال به جای رشد، افت بیشتری می‌کند، متاسفانه همه ناشران با یک افت فروش همگانی مواجه هستند.»

جعفریه درخصوص حمایت اتحادیه ناشران و کتابفروشان، می‌گوید: «اتحادیه دچار رکود زیادی است و کارهایی انجام می دهد که هیچ کمکی به حوزه نشر نمی‌کند. در واقع می‌توان به این نحو گفت که تا به حال کاری که به سود صنعت نشر باشد، انجام نداده است و در یک رکود به‌سر می‌برد.»

او ادامه می‌دهد: «مهم‌ترین معضلی که ما در چندسال اخیر با آن روبه رو هستیم، بحث قاچاق کتاب است که به شدت دارد به ناشران داخلی لطمه وارد می‌کند و باعث شده تا همه از ناامید شوند. اما با قاچاقچیان هیچگونه برخوردی نمی‌شود و حتی قوانینی برای جلوگیری از این کار وضع نمی‌شود و در آخر هم آن کسی که ضرر می‌کند و آسیب می بیند ناشر است.»

ریزش چشمگیر مخاطب

فرشید اسماعیل‌زاده، مدیر فروش نشر نی هم از افت فروش همه ناشران در طی سال‌های اخیر می‌گوید.

او درباره تیراژ کتاب نشر نی در سال 95 توضیح می‌دهد: «بازه تیراژ ما از 300 تا 900 نسخه است و کتابی را که فروش خوبی داشته باشد، در 1000 نسخه منتشر می‌کنیم.»

مدیر فروش نشر نی درباره مشکلاتی که در سال گذشته داشته‌اند، توضیح می‌دهد: «متاسفانه اکثر مشکلات ناشران مربوط به مسایل اقتصادی است و مهم‌ترین آن هم در حال حاضر گرانی کاغذ است، در گذشته مبلغی برای خرید کاغذ به ناشران تعلق می‌گرفت و کمی کار را برایشان آسوده می‌کرد تا دست‌شان بازتر باشد، ولی الان این‌گونه نیست و باعث بالا رفتن قیمت کتاب‌ها شده که همین مسئله کاهش و ریزش مخاطبان را به همراه دارد.»

نا‌اُمیدی نویسندگان

علاوه بر مدیران انتشارات، نویسندگان، شاعران و مترجمان زیادی هم از کسادی بازار کتاب ناراضی هستند و به گفته خودشان دیگر امید و انگیزه‌ای برای نوشتن و خلق اثری نو ندارند.

مزدک بلوری، مترجم، درباره اوضاع نشر و ترجمه در سالی که گذشت، می‌گوید: «در کل اوضاع بدی نبوده است، ولی رضایت بخش هم نبود. از نظر مخاطب اگر در نظر بگیریم کاهش نسبی وجود داشته است و به نظرم بخشی از آن هم به علت گرانی کتاب است.»

او همچنین در مورد حمایت‌هایی که از جانب مسئولین شده است، می‌گوید: «حداقل حمایت‌ها از ما صورت می‌گیرد و آن هم خرید 100 نسخه از آثار منتشر شده توسط خود وزارت ارشاد برای کتابخانه‌هاست. اصولا وزارت ارشاد با آثار مدرن و داستان نویسی خلاق مشکل دارد و بیشتر به ادبیات کلاسیک تمایل دارد.»

بلوری در خصوص استقبال مخاطبان از آثار ترجمه شده، بیان می‌کند: «در ایران پیش بینی کار خیلی سختی است و گاهی اوقات آثاری که در جهان مشهور هستند و جایزه دریافت کرده‌اند، ترجمه‌شان در ایران مورد اقبال قرار نمی‌گیرد و گاهی  کتابی که در ادبیات جهان مطرح نیست، در ایران پرفروش می‌شوند. اما در کل شهرت نویسنده، توانایی ناشر و شهرت کتاب در استقبال مخاطبان تاثیرگذار است. راضی کردن مردم در ایران بسیار سخت است.»

محمدهادی سالارورزی، نویسنده و مترجم نیز اوضاع را خیلی خوب توصیف نمی‌کند و می‌گوید: «اوضاع نشر و کتاب خیلی وقت است که سر و سامان خود را از دست داده است و دیگر رونق ندارد. این مسئله هم ناشی از بی‌توجهی مسئولین است و هم مردم که با کتاب قهر هستند.»

البته او درباره نحوه برخورد مسئولین حوزه کتاب و نشر در وزارت ارشاد بیان می‌کند: «به نظر من نسبت به 10 سال گذشته اوضاع بهتر و مساعدتر شده است و سخت گیری‌ها در حوزه نشر کتاب کاهش پیدا کرده است. اما نظارت بر نحوه ترجمه آثار اصلا به خوبی انجام نمی‌شود، به نظرم باید نظارت کیفی باید انجام شود که خیلی کار سختی است.»

حمیدرضا منایی، نویسنده و پژوهشگر که به تازگی کتاب سه جلدی «برج سکوت» را روانه بازار نشر کرده است، وضعیت موجود را نامساعد می‌داند و امیدی به آن ندارد.

او درهمین راستا می‌گوید: «شرایط امروز بازار کتاب بسیار ناامید کننده است و به نظر هم نمی‌آید که به زودی بهبود یابد. مسئولین امر باید فکری برای این اوضاع بکنند و دوباره رونق را به بازار کتاب ایران بیاورند. متاسفانه کسی به فکر نیست و تنها با وعده دادن با مسایل برخورد می‌کنند.»

این نویسنده اضافه می‌کند: «با این شرایطی که من مشاهده می‌کنم، امیدی به آینده کتاب و نشر ندارم و به نظرم تا به صورت جدی کسی پای کار نایستد و دلسوز این مسئله نباشد، هیچ اتفاقی نمی‌افتد و آب از آب تکان نمی‌خورد.»

سال 95 برای کتاب، کتاب فروشی‌ها، ناشران و کتاب خوان‌ها، سالی کم تحرک به شمار می‌آید و رکود حاکم بر بازار نشر، همچنان سایه‌‌اش را بر این عرصه گسترده بود. در چنین وضعیتی به نظر می‌رسد بازار کتاب، نیازمند سیاست‌ها و برنامه‌‌ریزی‌های تازه و متفاوت است تا شاهد رونق و تحرکی دوباره شود. 

57243

6 دیدگاه
  • بدون نام
    دوشنبه 30 اسفند 1395 - 12:47:01
    پاسخ
    5 4

    كتاب بيشترين تاثير در فرهنگ جوامع داره متاسفانه خيلي گرونه

    • بی نام
      دوشنبه 30 اسفند 1395 - 16:15:45
      10 4

      کتاب گرون نیست، در اولویت خرید مردم نیست.

  • امین
    دوشنبه 30 اسفند 1395 - 21:08:34
    پاسخ
    0 1

    ناشر درحال حاضر کتابجدید را بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ نسخه چاپ میکند که دروغی بیش نیست اگر درکشور ۵۰۰ تا کتاب فروش باشند وهرکدام دونسخه کتاب جدید بخرند معلوم استکه ناشر بیشتر چاپ میکند تا حقوق مولف ومترجم را بنحوی نپردازد ودائم میگویند که نمیخرند.چطور کتابهای قدیمی غیرقانونی تمام کتابفروشیها ودست فروشان را گرفته است

    • حمید رضا
      چهارشنبه 9 فروردین 1396 - 18:57:55
      0 0

      امین خان فکر کنم شما چند سال دیر کامنت دادین چون این اتهام شما مربوط به دهه های گذشته است که بعضا ناشری پیدا میشد که چون اشتباهی وارد این شغل شده بود و درامد مورد انتظارش تحقق پیدا نمیکرد دست به برخی کارهای ناپسند و غیر قابل قبول میزد . مشکلی که در حال حاضر گریبانگیر کتاب شده بسیار متفاوت با اتهامی است که جنابعالی بی مهابا و بدون تفکر به ناشران وارد کرده اید . اولا تیراژ 400 الی 500 که عنوان کرده اید مربوط به کتابهای عمومی است و تیراژ در بخشهای تخصصی زیر 300 و 200 می باشد. دوم اینکه با وجود سرقتهایی که در این حوزه اتفاق می افتد مثل کپی تکثیر توسط برخی موسسات غیر مجاز . عکسبرداری از کتاب و ارسال گروهی برای دوستان و.... دیگر در این میان دیگر جایی برای ناشر و نویسنده کتابفروش باقی نمانده است.

  • بی نام
    سه شنبه 1 فروردین 1396 - 23:22:26
    پاسخ
    2 0

    عاشق کتاب خوندن هستم.و هیچ کاری رو بهتر از این نمی دونم . هرچقدر هم که کتاب گرون بشه باز هم انجایی که بتونم کتاب می خرم .امیدوارم تا زنده هستم قادر به کتاب خوندن باشم .

  • حمید رضا
    چهارشنبه 9 فروردین 1396 - 19:10:11
    پاسخ
    0 0

    در ادامه عرایض قبل ، در گذشته شاید آنچه که امین خان فرموده اند تا حدودی اتفاق می افتاد و هر کتابفروش دو نسخه کتاب جدید را از مرکز توزیع قبول میکرد ولی در حال حاضر دیگر چنین اتفاقی نمی افتد زیرا کتابفروش چون امید فروش کتاب جدید را ندارد لذا به مراکز پخش اعلام میکنند که فقط کتاب درخواستی را ارسال کنند و بهیچوجه کتابی خارج از درخواست آنها ارسال نکنند چون میبایست بلافاصله پس از دریافت کتاب چک آنرا صادر نماید. عرض دیگرم خطاب به دوستانی است که میگویند کتاب گران است، دوستان کتاب وقتی با تیراژ 3000 یا 5000 چاپ میشد هزینه های ثابت تقسیم بر تیراژ یاد شده میشد و این باعث میگردید که قیمت متعادل بدست آید حال خودتان میتوانید حساب کنید که آن هزینه ها وقتی تقسیم بر 200 یا 300 بشود چه اتفاقی می افتد.

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

x