امیدی به اوباما نیست

بشار اسد رئیس‌جمهور 43 ساله سوریه که از سال 2000 میلادی به عنوان جانشین پدر بر مسند قدرت تکیه زده معتقد است که تغییر قدرت در آمریکا و اسرائیل تأثیراتی را بر روند صلح خاورمیانه بر جای خواهد گذاشت. از زمان روی کار آمدن باراک اوباما به عنوان رئیس‌جمهوری جدید آمریکا تاکنون وی به عنوان یکی از کلیدی‌ترین رهبران منطقه هدف مذاکرات و رویکرد سیاست خارجه آمریکا بوده است. اوباما بر این باور است که برخلاف بوش باید به کشورهای سوریه و ایران بهای بیشتری داده شود و از توانایی‌های زیاد و قابل توجه آنها در منطقه استفاده شود. با این همه سوریه نشان داده است که خواسته یک جانبه آمریکا تنها راه برای رسیدن به این هدف نیست و اگر اوباما حقیقتاً خواستار گشایشی در گره کور پدید آمده در خاورمیانه است باید اقداماتی عملی در این راه انجام دهد و الا همه چیز در حد حرف و شعار باقی خواهد ماند. از سوی دیگر اسرائیلی‌ها نیز در زمان ایهود المرت تلاش‌هایی را برای بازگشایی باب مذاکره با سوری‌ها آغاز کردند که میانجی شدن ترکیه برای این امر یکی از نمودهای آن بود. وی در آستانه سفر به اتریش در این باره با روزنامه استاندارد به گفت‌وگو نشسته است.

شما به تازگی اعلام کرده‌اید که مذاکرات غیرمستقیم سوری - اسرائیلی در ماه دسامبر 2008 صورت گرفته است. این گفت‌وگو پیش از تغییر قدرت در اسرائیل و آمریکا بوده است، می‌توانید در این باره توضیحی دهید، آیا این گفت‌وگوی غیرمستقیم پیشرفتی را در برداشته است؟
همانطور که شما نیز اشاره کردید این گفت‌وگوها بطور غیرمستقیم انجام شده است. پس از 8 سال از جنگ لبنان و حمله به سوریه و در سایه اتفاقاتی که در سال 2000 میلادی روی داد تاکنون اعتمادی برای انجام مذاکره وجود نداشت. در عین حال این بار نیز شرایط برای گفت‌وگوی مستقیم مهیا نبود. ما علاقه‌مند بودیم که بدانیم اسرائیلی‌ها خود را چگونه آماده کنار گذاشتن شرایط جنگی می‌دانند. ما در این باره رایزنی‌هایی را انجام دادیم. ما از رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه شنیدیم که ایهود المرت برای انجام پاره‌ای گفت‌وگو با ما آماده است. این گفت‌وگوهای غیرمستقیم حدود یک ساعت انجام شد. من در تماس تلفنی با اردوغان در حالی در این باره صحبت کردم که المرت در یک ضیافت شام در کنار وی بود. این گفت‌وگوها همچنین بعد از این با مشاور اردوغان ادامه پیدا کرد.

در این صورت باید گفت شما از رویکرد پدرتان در سال 2000 میلادی با بیل کلینتون و ایهود باراک فاصله زیادی گرفته‌اید.

این داستان همچنان ادامه‌دار خواهد بود. ما تازه در آغاز راه هستیم.

حال با تو جه به روی کار آمدن یک دولت راستگرا در اسرائیل ماجرا چگونه ادامه پیدا می‌کند؟ چه پیش شرط‌هایی برای مذاکرات جدید دارید؟

ما هرگز ندیده‌ایم که اسرائیل سیاستهای خود را در قبال عربها تغییر دهد؛ ما هیچ شرطی در این باره نداریم. برگرداندن بلندیهای جولان برای ما شرط نیست بلکه حق ماست. تنها شرط ما در این راستا پایبندی اسرائیل به شرایط بین‌المللی از جمله قطعنامه شورای امنیت است نه شروط سوریه.

تا چه اندازه سخنان آویگدور لیبرمن وزیر خارجه رژیم اسرائیل را درباره شعار سرزمین در برابر صلح به جای صلح در برابر صلح جدی می‌دانید؟ سیمور هرش نیز در نیویورکر نوشته است که امروز سرزمین در برابر صلح به علاوه اتخاذ پاره‌ای استراتژی می‌تواند مؤثر واقع شود.

آزادی بدون داشتن سرزمین هیچ فایده‌ای ندارد. برای آنها و ما آزادی فراتر از پیمانی است که بر روی کاغذ ثبت شود. می‌توان با وجود پیمان آزادی بدون سرزمین بود، اما این امر چیزی نیست که آزادی را در برداشته و مناسبات عادی را به همراه داشته باشد.

اسرائیل معتقد است که نقش ایران در روند صلح خاورمیانه تخریبی است شما اما روابط مستحکمی با ایران دارید.

رابطه ما با ایران آن چیزی نیست که اسرائیلی‌ها می‌خواهند؟ نه اینطور نیست. ایران به هیچ وجه بر خلاف آنچه که اسرائیلی‌ها می‌گویند مانع از برقراری صلح نیست بلکه ایران سعی دارد به مناقشات خاورمیانه پایان دهد.

روی کار آمدن دولت جدید آمریکا تا چه اندازه می‌تواند در این عرصه تأثیر‌گذار باشد؟

امید زیادی به تغییرات چشمگیر نداریم. ما اعلام می‌کنیم که هر دولتی که درباره بلندی‌های جولان بتواند حقوق حقه ما را بدهد، می‌تواند به گشوده شدن دریچه‌های گفت‌وگو با ما امیدوار باشد. البته دولت اوباما سلسله برنامه‌هایی را اعلام کرده که شاید خط بطلان بر پیش‌بینی‌های ما بکشد. به هر روی همه می‌دانیم که اگر دولت آمریکا تمایل داشته باشد می‌تواند برروند صلح خاورمیانه تأثیرگذار باشد.

روزنامه استاندارد 18 آوریل
ترجمه: شقایق لامع‌زاده