ناشران به دنبال نقشه راه

به گزارش خبرآنلاین، نخستین اجلاس بین‌المللی ناشران جهان اسلام برگزار شد و گرچه بر اساس پیش‌بینی برگزار کنندگان، ناشرانی از 15 کشور شرکت می‌کردند، از 32 کشور جهان مهمانانی در این اجلاس حضور داشتند.

در نخستین اجلاس ناشران جهان اسلامی، علاوه بر سخنرانی محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور، سیدمحمد حسینی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دکتر علی زارعی نجفدری دبیر کل احلاس، دیگر مسئولان کشورمان، نشست‌هایی نیز برگزار شد؛ نتیجه این نشست‌ها به عنوان سند راهبردی اجلاس تدوین به عنوان بیانیه اجلاس در مراسم اختتامیه آن قرائت شد.

بر اساس بیانیه این اجلاس، ایجاد دبیرخانه دائمی اجلاس بین‌المللی ناشران جهان اسلام در تهران و زمینه‌سازی برای ایجاد اتحادیه بین‌المللی ناشران جهان اسلام در دستور کار برگزارکنندگان قرار گرفته ‌است. همچنین با پیشنهاد و اجماع نظر شرکت‌کنندگان و تصویب شورای تهیه سند راهبردی و بیانیه پایانی، علی زارعی نجفدری به عنوان دبیرکل این اجلاس انتخاب شد.

بهانه‌های اولین اجلاس
برگزار کنندگان نخستین اجلاس ناشران جهان اسلام معتقدند جایگاه و نقش ما در حوزه کتاب و نشر در سده‌های اخیر در حوزه جغرافیای اسلامی و غیراسلامی به محاق رفته و به همین دلیل در بیانیه این اجلاس درباره اهداف آن آمده: «گر چه اساساً هدف عالی از نگارش و نشر کتاب توسط مسلمانان، ارتقای فکر و فرهنگ الهی، تقویت ظرفیت شناختی و بهبود وضع زیست بشری و کمک به صلح و عدالت جهانی است، اما هدف این کنفرانس و سطح توجه آن، بیشتر بحث و بررسی درباره موضوعات فنی و حرفه‌ای نشر است.»

همین نگاه به عملکرد ناشران مسلمان در جهان، سبب شد تا در نخستین اجلاس ناشران جهان اسلام، از ناشران جهان اسلام خواسته شود با تعریف «برنامه عمل» (action plan) و اشتراک مساعی نه تنها در سطح داخلی اعضا، بلکه در سطح بین‌المللی نیز قابلیت حرفه‌ای و فنی نشر را ارتقا داده و به رونق و گسترش فکر و فرهنگ اسلامی کمک کنند.

درباره دیگر دستاوردهای این اجلاس در بیانیه اجلاس اول آمده است: «انتظار می‌رود نقشه راه که در تعامل با شبکه‌ای «بین‌ ملتی» از ناشرین مسلمان و طی اجلاس‌های آتی حاصل می‌شود، نهادهای اجرایی و پارلمان‌های کشورها را در مسیر تدوین قوانین و ضوابط لازم و سرمایه‌گذاری در امور نشر سوق دهد. همچنین ناشرین مسلمان با ایجاد شبکه‌ای منسجم و مستقل ضمن تقویت حوزه عمومی در احقاق حقوق مسلمانان بویژه اقلیت مسلمان در کشورهای غیر اسلامی ضمن رایزنی‌های سازنده، کوشش مقتضی به عمل آورده و مواجهه بایسته را با مسائل مبتلابه جهان اسلام از قبیل تسری تز اسلام‌هراسی، وهن نمادهای اسلامی و مسائلی از قبیل فلسطین به عمل آورده و در حفظ حیثیت اسلام گام‌های عملی برداشته و آزاد از فشارهای سیاسیون منفعت‌طلب به اتحاد امت اسلامی مدد خواهند رساند.»

همچنین بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، قرار است محل دائمی دبیرخانه این اجلاس بین‌المللی در تهران باشد و علی زارعی نجفدری به عنوان دبیرکل این اجلاس مسئولیت برنامه ریزی برای اجلاس و امور نهادی و قانونی اجلاس را برعهده بگیرد.

زارعی نجفدری درباره وظایف دیرخانه تا برگزاری دومین اجلاس گفت: «دبیرخانه باید تا اجلاس آتی مقدمات ایجاد اتحادیه بین‌المللی ناشران جهان اسلام را فراهم کند و آن را  در اجلاس دوم برای تصمیم‌گیری ارائه کند. همچنین دبیرکل موظف شده است تهیه مکان و ساختار متناسب برای دبیرخانه اجلاس را برعده بگیرد.»

یکی دیگر از کارهایی که برعهده دبیرخانه اجلاس ناشران جهان اسلام گذاشته شده، جمع آوری سخنرانی‌های اجلاس اول و تدوین کتابی به سه زیان عربی، فارسی و انگلیسی است. به گفته زارعی نجفدری این کتاب باید تا پیش از برگزاری دومین اجلاس به شرکت کنندگان در کشورهای اسلامی ارسال شود.

تعامل راهی برای حل مشکلات  ناشران مسلمان
برگزار کنندگان اولین اجلاس بین‌المللی ناشران جهان اسلام اعلام کرده‌اند اولین و مهمترین هدف آنها در برگزاری این اجلاس، ایجاد تعامل بین ناشران مسلمان بوده ‌است. زارعی، دبیرکل اجلاس بین‌المللی ناشران جهان اسلام درباره عملکرد اولین اجلاس می‌گوید: «تلاش کردیم تعامل بین ناشران مسلمان را بیشتر کنیم. زمانی که گسست میان ناشران مسلمان در جهان مشاهده شد و با توجه به این موضوع که مأمور به تکلیف هستیم و نه نتیجه، تصمیم به برپایی این اجلاس گرفتیم و در این راه با بسیاری از ناشران برجسته نیز صحبت کردیم که بسیاری از آن‌ها این موضوع را نشدنی و بسیاری نیز آن را یک آرزو می‌پنداشتند.»

وی با اشاره به اینکه در نمایشگاه بین‌المللی فرانکفورت سال گذشته تمامی ناشران اسلامی به برپایی این اجلاس تأکید داشتند، گفت: «برای این اجلاس دوروزه بیش از دو هزار ایمیل به صورت خصوصی ارسال شده و با وجود اینکه در عرف جهانی این اجلاس در گام نخست باید با حضور تقریبی 15 کشور تشکیل شود، اما در گام نخست میزبان 32 کشور جهان و 61 ناشر بود.»

وی درباره تحقق اهداف این اجلاس می‌گوید: «آشنا ‌کردن و ایجاد تعامل میان ناشران مسلمان در اقصی نقاط دنیا از اهداف اصلی این اجلاس است، اما نباید انتظار داشت اهداف این اجلاس در دو یا سه جلسه محقق شود. البته در همین اولین دوره نیز تا حد زیادی توانستیم زمینه این تعامل را فراهم کنیم.»

زارعی در پاسخ به این سئوال که آیا نیاز به آشنایی و تعامل بین ناشران جهان اسلام در حدی هست که برگزاری چنین نشستی ضرورت داشته باشد؟ می‌گوید: «رفع گسست میان ناشران جهان اسلام فلسفه این اجلاس بوده است و به دلایل بسیار زیادی که بسیاری از آنها در خود اجلاس و نشست‌های جنبی هم مطرح شدند، برگزاری این اجلاس ضروری است. می‌دانیم از سویی امروز بشریت تشنه مفاهیم الهی و قرآنی است و مسلمانان هم نیازمند تجدید حیات دینی خود هستند و کتاب و نشر  می‌توانند محور تحول در این زمینه باشند.

از سوی دیگر صنعت نشر در دنیای اسلام از آسیب‌های متعدد رنج می‌برد و بجز این، اساساً ابزارها و ساز و کارهای نشر دچار تحول شده است و شاهد وضعیت جدید و اقتضائات نوین نشر بویژه در دنیای الکترونیک هستیم. بنابراین تعامل بین ناشران مسلمان می‌تواند کمک بزرگی به حل آنها باشد.»

زارعی با اشاره به ضعف‌های نشر اسلامی، می‌گوید: «متاسفانه امروز ناشران مسلمان نقش کمی در تولید دانش دارند، کمتر قادر هستیم داشته‌های خود را به روز کرده و در عین حفظ اصالت‌ها، پاسخگوی نیازهای نوین جوامع بشری باشیم، در نشو و نمای فرهنگ قرآنی و تعمیق آن شاهد سستی در رویه‌سازی هستیم و مسلمانان آنگونه که شایسته است، وارد حوزه نشر الکترونیک نشده‌اند و از ایفای نقش متناسب در این حوزه بازمانده‌اند. بنابراین چنین اجلاسی باید بتواند لااقل در دراز مدت به همه این موارد سامان بدهد.»

دبیر کل اجلاس ناشران جهان اسلام، معتقد است مشکلات متعدد ناشران مسلمان از جمله مسائل اقتصادی، حقوقی، تولید محتوا، مسائل فنی تولید کتاب، توزیع آثار، تعامل و ارتباط با دیگر ناشران، نیاز سنجی و بسیاری موارد دیگر که در اولین اجلاس هم مورد بررسی قرار گرفتند، با همبستگی بین ناشران مسلمان و با تبادل نظر و همکاری امکان بیشتری برای حل شدن خواهند داشت.

زارعی درباره قابلیت‌ها و امکانات موجود در حوزه ناشران اسلامی می‌گوید: «مسلمانان دارای ذخایر معنوی و مادی و نیروی انسانی جوانی هستند و منابع بالقوه و قابل ملاحظه‌ای در جهان اسلام وجود دارد که از پشتوانه ارزشمند تاریخی نیز بهره‌مند هستند، اندیشه اسلامی در خصوص دانش و ضوابط حقوقی و فقهی نشر و ساز و کارهای مربوطه صاحب ایده بوده و حافظ حقوق نشر است. اینها بخشی از قابلیت‌هایی است که نشر در جهان اسلام می‌تواند از آن برخوردار شود و مخاطبان خود را نیز از آنها برخوردار کند.»

دبیرکل اجلاس ناشران جهان اسلام امیدوار است این اجلاس زمینه رشد و همکاری بین ناشران را تا جایی فراهم کند که این ناشران مروج عدالت و آزادی برای بشریت باشند.»