حق داشتن، سود جستن، اندازه نگه‌داشتن

جمله معروف ماکیاولی: «هدف وسیله را توجیه می‌کند» - که دستورالعملی است برای «شهریار»ی کردن - در سرزمین ما اغلب هم بد فهمیده می‌شود، هم بد نتیجه‌گیری.

قاعدتاً هدف - شریف یا شرور - وسیله متناسب با خود را می‌طلبد. پس نمی‌شود برای هدف انسانی، از وسیله غیرانسانی استفاده کرد و سود برد؛ با این توجیه که چون هدف - و حتی نیت - ما خیر است، پس می‌شود هر کاری کرد و هر چیز - و کسی - را به هرچیز و... چسباند و از هر تصویر و کلام و افکت و سرود و... سود جست. نمی‌شود به مردم اعتقاد داشت و آنها را ولی‌نعمت خود دانست - نه وسیله‌ای برای «شو»ی تبلیغاتی - اما از موضع بالا و ترحم‌آمیز - و اشک‌انگیز - به آنها نگاه کرد. همه چیز - عوامفریبی و غوغاسالاری و... - لو می‌رود.

پرده سینما - حتی پرده سینمای مستند تبلیغاتی - هر راست و دروغی را منعکس می‌کند؛ و حتی هر ناخودآگاهی را.

در فیلم مستند تبلیغاتی هم جای دوربین فیلمساز مهم است و زاویه دید او. نمی‌شود از بازیگر به جای مردم استفاده کرد، یا هر واقعه‌ای را در گذشته به هر تصویر امروزی دیزالو کرد. فیلمساز نیز باید بداند که با مخاطب زنده و مماس با امروز طرف است - و با فرهنگ خاص- او. جمله کنفوسیوس: «حق داشتن، سود جستن، اندازه نگه‌داشتن» همچنان راهنمای خوبی است. خوب نیست؟