تلخی یک نگاه

وقتی که چندی پیش بالاخره گمانه‌زنیها و شایعاتی که مدتها مطرح بود رنگ حقیقت به خود گرفت و جواد شمقدری به مقام معاونت سینمایی وزارت ارشاد منصوب شد خیلی‌ها با یقین از بسته شدن بیش از پیش فضای سینمای کشور سخن گفتند. این پیش‌داوری بر مبنای ذهنیتی بود که عمدتاً بر مبنای خط فکری و سیاسی و موضع گیریهای قبلی او در ذهن دیگران بود.

اما در آیین تودیع و معارفه مدیران عامل پیشین و کنونی بنیاد سینمایی فارابی، جواد شمقدری سخنانی را اظهار داشت که کاملاً متفاوت با این ذهنیت بود از جمله اینکه «برخی واژه‌ها و مفاهیم باید در سینما اصلاح شوند مثل فیلمهای معناگرا و فرهنگی، چون در پس این واژه‌ها ممکن است رانت‌خواریهایی صورت گیرد که همه ما را دچار مشکل کند یا همچنین عنوان فیلمفارسی که به فیلمهای نازل اطلاق می‌شود در حالی که باید به واژه فارسی ارج نهاد و آن را اصلاح کرد» (نقل به مضمون)

واقعاً کم نبودند کسانی که در طول این سالها به نام سینمای معناگرا و فرهنگی فیلمهای بی‌مخاطبی ساختند که طبیعتاً نه سودی به سینما (که رسانه‌ای گروهی و عمومی است) رساند و نه موفقیتی فرهنگی در خارج برای کشورمان به ارمغان آوردند. شاید تنها سودشان پرکردن جیب عده معدودی بود که از ساخته شدن این فیلمها نفع می‌بردند. از سوی دیگر واقعاً تاکنون به ذهن چند نفر از کسانی که بارهای بار کلمه فیلمفارسی را در کلام یا نوشته‌های خود به کار برده‌اند رسیده بود که «فارسی» که از آن برای ساختن واژه‌ای مرکب با مفهوم نازل و بی‌ارزش استفاده شده زبان فرهنگ و تمدنی کهن است که خدمات بسیاری را به جامعه بشری ارزانی داشته است؟

اما بحث من در این یادداشت اصلاً سینما یا شخص جواد شمقدری نیست چون این دو جمله نمی‌تواند و نباید ملاک قضاوت درباره طرز فکر یک شخص باشد، چه بسا فردا کلام یا رفتار دیگری از او بشنویم یا ببینیم که نتیجه‌ای کاملاً خلاف این را به ذهن متبادر کند بلکه نگاهی است که ریشه در یک عادت نادرست فرهنگی دارد. اینکه معمولاً همه ما بر مبنای ذهنیت‌های قبلی‌مان درباره دیگران قضاوت می‌کنیم و بنابراین آدمها را سیاه یا سفید می‌بینیم.

متأسفانه این عادت نه در میان عامه مردم بلکه بین جامعه روشنفکری ما هم از گذشته تاکنون رواج داشته است. نکته تلخ قضیه اینجاست که چنین نگاهی درحالی بین ما وجود دارد که شاید هرکدام از بچگی بارها شنیده باشیم که «نگاه نکن که می‌گوید ببین چه می‌گوید» یا «حرف حق را باید شنید حتی اگر از زبان باطل باشد» و. . . . اما نکته تلختر این است که ما این نگاه افراطی و نادرست را به نسل بعدی نیز انتقال می‌دهیم.

  دانلود