برای مقابله با ضرب‌الاجل شورای امنیت برنامه داریم /اعتمادملی

در شورای امنیت بر سر پرونده هسته ای ایران اختلافاتی وجود دارد . آیا ایران می تواند از این اختلافات به نفع خودبهره برداری کند؟

بله اما ما به قابلیت های ملی خودمتکی هستیم نه ضرورتا به شکاف های موجود در شورای امنیت . اگر چه کشورهای حاضر در شورای امنیت سازمان ملل در موضوع پرونده هسته ای کشورمان با وجود شباهت ها در موضع ، یک طیف را تشکیل می دهند . این طیف از آمریکا که حادترین دیدگاه را دارد شروع می شود و به ترتیب انگلستان ، فرانسه ، روسیه و چین را نیز شامل می شود .

اگر بخواهند با تعیین ضرب الاجلی اقدامی علیه ایران انجام دهند ، واکنش تهران چه خواهد بود ؟

باید دید که شرایط چیست ، اگرچه سناریوهای مختلف بررسی شده است .

پیش بینی شما از جلسه شورای امنیت سازمان ملل چیست ؟

خیلی قابل پیش بینی نیست . اگر سیر امور بر اساس موازین فنی و حقوقی بود ،‌ قابل پیش بینی بود ولی وقتی موضوعی را سیاسی می کنند ، رفتار ، قابل پیش بینی نیست . همچنان که اصل گزارش موضوع ایران به شورای امنیت به لحاظ فنی محل اشکال بود .

درگزارش مدیرکل آمده که طی 3 سال گذشته هیچ مورد انحراف به دست نیامده ، با این حساب گزارش پرونده به شورای امنیت به چه دلیل و مبنایی بود؟

بله ، قبول دارم . در همان گزارش هم آمده که مدیرکل هنوز ابهاماتی دارد ولی در خود ‌آژانس مکانیسم های متعددی برای رفع ابهام وجود دارد . هر چند ما اعتقاد داریم این واژه ابهام پس از3 سال و بازدیدهای سرزده و متعدد و حتی بازدید از مراکز نظامی در شرایطی که در جلسات خصوصی از این همه همکاری دور از انتظار تشکر می کنند یک بهانه است نه یک ترم حقوقی ،‌آن هم در حالی که ایران تنها کشوری بود که پروتکل الحاقی را به شکل داوطلبانه اجرا می کرد .

این را اضافه کنم که گزارش پرونده ایران به سازمان ملل ناشی از اجلاس مارس نبود بلکه دربند8 اجلاس اضطرای از آنجا که حدس می زدند در اجلاس مارس موفق نباشند ، با وجودی که هنوز گزارش مدیرکل آماده نبود این موضوع را آوردند که پرونده ایران پس از آماده شدن گزارش مدیرکل و پس از اجلاس مارس به شورای امنیت گزارش شود .

البته کارشناسان حقوقی معتقدند پرونده به آژانس بر می گردد تا در چارچوب امکانات و اختیارات آژانس ، حل و فصل شود ؛ یعنی عملا با تاکید ویژه از سوی شورای امنیت و تعریف تکالیف برای ایران .

تمام تلاش مسئولان طی 3 سال گذشته این بوده که شرایط پیچیده نشود ، طبیعی است هیچ یک از مسئولان کشور دوست نداشتند پرونده ایران به شورای امنیت برود و تلاش های لازم انجام شد . ایران در ماه های گذشته دیپلماسی فراگیر و فعالی داشت . همه فعالیت ها و لابی ها را انجام داد . همه اسنادی که درباره آنها بهانه جویی می شد و بازرسان قبلا دیده بودند دوباره به آژانس تحویل داد . تهران همه این کارها را کرد تا در عرصه بین المللی اتمام حجت کرده باشد و ضمنا در حوزه افکار عمومی داخلی و حتی برای خود نظام بعدا این شائبه پیش نیاید که می شد این را بکنیم و نکردیم .

شما گزارش اخیر آقای البرادعی را ببنید . این گزارش اگرچه برآیندی داشت که دستمایه گزارش پرونده به نیویورک شد ولی نکات مثبت هم داشت . از جمله تصریح این که تا کنون نکته ای که دال بر انحراف باشد نیافته اند . این اقرارها نتیجه برخورد مثبت ایران بود که کشوری برای دست یافتن به حق قانونی و تصریح شده خود در اساسنامه آژانس حاضر است به اصطلاح کوتاه بیاید و اصرار نداشته باشد که فقط راه حل پیشنهادی خودش را می پذیرد .

تهران قبل از این اعلام کرده بود که اگر پرونده به شورای امنیت گزارش شود ، ‌غنی سازی صنعتی را آغاز می کند . آیا الان زمان اجرایی کردن غنی سازی صنعتی نیست .

تهران اعلام کرده است غنی سازی درمقیاس صنعتی را می تواند در فرمولی که در مذاکرات استخراج می شود دنبال کند. این اقدام خویشتندارانه یعنی اجرایی نکردن غنی سازی در مقیاس صنعتی در یک ماه گذشته در ادامه رفتار اعتماد ساز ایران بوده است . با وجودی که کلیه تعلیق های ایران داوطلبانه بوده و الزام حقوقی نداشته و بنابراین رفع تعلیق تخلف محسوب نمی شود اما با این حال و برای جلوگیری از بهانه جویی ها هنوز غنی سازی صنعتی شروع نشده است . البته این که گفته می شود حاضریم این موضوع را در قالب یک فرمول و درمذاکرات دنبال کنیم به معنای آن است که اولا حق غنی سازی به رسمیت شناخته شود و ثانیا برای فعالیت های تحقیقاتی مشکلی به وجود نیاورند و ثالثا پرونده به مسیر عادی خود بازگردد .

فکر می کنید باید باز هم به ادامه مذاکرات امیدوار باشیم ؟

یک دیپلماسی قوی هیچگاه ابزارهای مختلف خود را زمین نمی گذارد . نباید از مذاکره و پیگیری حقوق براساس مقررات بین المللی خسته شویم . هر چند ابزارهای دیگر هم باید به خدمت گرفته شود .

بر این اساس آیا مذاکرات اروپا همچنان ادامه دارد ؟

ما از سر میزمذاکرات با تروئیکای اروپایی بلند نشدیم . این اروپایی ها بودندکه تسلیم عجله آمریکا برای یکسره کردن موضوع شدند و عملا نقش تاریخی ومهمی را که می توانستند در یک مناقشه بین المللی ایفا کنند از دست دادند ، هر چند هنوز دیر نشده و می توانند جایگاه اروپا را احیا کنند .

آیا مذاکرات ایران و روسیه نیز بر همین اساس صورت گرفت ؟

این دور مذاکرات تهران - مسکو پایان یافته است و چند روز است که همکاران ما به تهران برگشته اند . محوریت مذاکرات برپایه همان طرح روسیه با در نظر گرفتن شرایط جدید و زمینه هایی که ایران معتقد بود ظرفیت تکمیل دارد ،‌ انجام شد .

چه ابزارهایی در پاسخ به مواجهه قدرت های غربی با پرونده مان در شورای امنیت موجود است؟آیا نفت را می توان یکی از این ابزارها دانست؟

ایران نمی خواهد امنیت روانی بین المللی را به مخاطره اندازد. این بدان معناست که در استفاده از حربه نفت پیشدستی نخواهد کرد . البته اگر شرایطی پیش بیاید که به صورت اتوماتیک برجریان نفت اثر بگذارد به این معنا نیست که ما از ابزار نفت استفاده کرده ایم. قاعدتا بازیگران بین المللی و قدرت های موثر در شورای امنیت در منحنی هزینه - فایده ، متوجه این فاکتور هم هستند.

ایران تا چه حد می تواند در مورد رای منفی چین و روسیه به بیانیه شورای امنیت امیدوار باشد ؟

همچنانکه عرض کردم ما به قابلیت های خود متکی هستیم و مسیر مذاکره براساس موازین حقوق بین الملل را بهترین راه حل می دانیم . طبیعی است تلاش هم خواهیم کرد ازهمسویی بین علایق ومنافع کشورهای مختلف با موضوع هسته ای خودمان استفاده کنیم.

اگر ضرب الاجلی داده شود کدام پیشنهاد پذیرفته خواهد شد ؟ ‌60 روزه روسیه یا 14 روزه آمریکا ،‌ انکلیس و فرانسه و رفتار ایران در خصوص ضرب الاجل چه خواهد بود ؟

ایران از تحقیقات به هیچ وجه عقب نشینی نخواهد کرد و البته برای جهان مدرن و دنیای که علم را یکی شاخص های خود می داند شایسته نیست که پرونده کشوری فقط به خاطر کار تحقیقاتی و نه حتی صنعتی در شورای امنیت مطرح باشد .