روزی که مسائل فرهنگی زیر سایه سیاست بی‌رنگ می‌شوند

احمد عطارزاده:  از پیش می‌دانیم که ادعای چند کشور و شخصیت، چیزی بر تاریخ نمی‌افزاید یا از آن نمی‌کاهد اما باید به‌ خاطر داشته باشیم که اگر نبود تلاش‌های دولتی و مقاومت‌های مقامات سیاسی و دولتمردان، امروز باید در کتاب‌های درسی نام خلیج فارس را خلیج عربی می‌دیدیم. ‌ای کاش مسئولان به فرهنگ نیز همان‌قدر ارج می‌دادند که به سیاست.

 چند وقت پیش یکی از مسئولان بلند مرتبه سیاسی ترکیه در کنفرانسی اعلام کرد که ابن سینا از مفاخر ترکیه است. کسی نبود که در پاسخ به این مسئول بگوید آقای اردوغان، با عرض شرمندگی ابن سینا هم پدرش ایرانی بود هم مادرش، این که در دوران سلجوقی کتابخانه‌‌های عثمانی با کتاب‌های اندیشمندان ایران تزئین شد، دلیل نمی‌‌شود که صاحبان آن آثار نیز متعلق به ترکیه باشند. بماند که وقت نقد وضعیت جمع‌آوری آثار ملی نیست، هر چقدر هم گفته شود بودجه‌ای برای این کارهای بی‌اهمیت- به زعم برخی- کنار گذاشته نمی‌شود. از مولوی که دیگر نباید گفت، سال‌هاست که مولوی اهل قونیه شده است، کسی نیست سؤال کند چه وقت حضرت مولانا مهر پاسپورتشان را پاک کرده‌اند از اقامت دائم و ترجیح داده‌اند که شهروند ترکیه باشند؟

  بسیاری سؤالات دیگر نیز پیش می‌‌آید که با هیچ زبانی به جز زبان طنز نمی‌توان آنها را مطرح کرد، مسائلی آنقدر بدیهی که شاید مسئولان دلیلی نمی‌بینند وقتشان را برای پاسخگویی به برخی ادعاهای توخالی، صرف کنند. بی‌توجه به اینکه در دنیای معاصر با تبلیغات و رسانه می‌توان شب را روز جلوه داد، از این هم بدیهی‌تر مگر هست؟

 عید نوروز به عنوان یکی از باستانی‌ترین اعیاد منطقه شناخته می‌شود، عیدی که با استناد به روایات می‌توان آن‌ را به کوروش یا کیومرث نسبت داد. در این که منشا و مبدا نوروز چه زمانی بوده است و توسط چه شخصی پایه‌گذاری شده است، رأی محکم و مستندی وجود ندارد اما هیچ شکی نیست که این مراسم باستانی، در منطقه ایران و زمان سیطره امپراطوری ایران بر منطقه، شکل گرفته و عمومیت یافته است.

 این سنت در حال حاضر در بیش از 9 کشور، از کشورهای منطقه هر ساله برگزار می‌شود. نکته‌ای که باید در مورد ادعای ترکیه بدان توجه کرد، این است که این عید در سال‌های نه چندان دور در ترکیه جزو مراسم اقلیت‌ها بود و اگر نبود تلاش کردهای ترکیه و به قدرت رسیدن آنها در هرم سیاست، به قطع هنوز هم یکی از مراسم اقلیت ‌ها به شمار می‌رفت. امروز که مدار عالم بر سیاست می‌گردد، عید نوروز هم در امان نمانده و از وطن دور می‌ماند.

 به همت ایران و تاجیکستان عید نوروز به عنوان یک مناسبت جهانی به رسمیت شناخته شد، درست پس از این خبر بود که مسئولان کشور همسایه پیوستن به اتحادیه اروپا و جشن‌های پرشکوه کریسمس را یکباره فراموش کردند و ترجیح دادند که عید نوروز را وطنی کنند. غافل از اینکه این سنت‌ها یک‌شبه وطنی نمی‌شوند.

 کشوری که تا اوایل قرن بیست یکی از قدرت‌های منطقه به‌شمار می‌رفت و نام عثمانی را برای حداقل سه قرن بر پیشانی شرق اروپا حک کرده بود، یکباره تمام سنت‌های دینی و ملی خود را به فراموشی می‌سپرد و فراموش می‌کند دو قرن جنگ‌های صلیبی را که به عنوان سربازان سپاه اسلام از نفوذ اروپا به آسیا جلوگیری کرد. اما حالا بعد از نزدیک به یک قرن تلاش‌های شبانه‌روزی برای قرار گرفتن در جریان دنیای مدرن و پیوستن به اروپا، چندی است در پی احیای سنت‌ها هستند. در این میان به اشتباه بسیاری از مفاخر ایران و سنت‌های ما را نیز در روند احیای سنت‌هایشان احیا کرده‌اند و تاریخ را در قرن بیست و یکم دوباره رقم زده‌اند.

 نمی‌توان از این دست رفتارهای ترکیه شکایت کرد، چه آنها در پی بزرگ کردن تاریخ فرهنگی کشورشان هستند و وقتی در برابر این کارها با سکوت مواجه می‌شوند، سکوت را علامت رضایت تفسیر می‌کنند و بعید نیست در آینده خبرهای دیگری نیز از این دست بشنویم. اما نقد اساسی به مسئولان وارد است، اگر یکی از مسئولان ما، یکی از سنت‌های ترکیه را جزو تاریخ ما بداند با چه جوابی روبه‌رو می‌شود؟ ‌ای کاش کسی پیدا می‌شد به ارتش ترکیه بگوید پوستر عید نوروز را به هر زبانی که چاپ کنند باز هم یکی از سنت‌های ایرانی است. ‌ای کاش کسی پیدا می‌شد تا از هویت و استقلال فرهنگی ما دفاع کند. مگر مقام معظم رهبری این همه به فرهنگ و حفظ آثار فرهنگی توصیه نکرده‌اند؟ مگر در همین ملاقات چند روز پیش رهبری با سفرای ایران، ایشان به فرهنگ اسلامی- ایرانی اشاره نکردند و خواستار توجه مسئولان نشدند؟ ‌ای کاش کسی پیدا می‌شد تا عید نوروز را هم جزو فرهنگ بداند، آن وقت می‌توانستیم بخواهیم که اگر دلتان به حال فرهنگ نمی‌سوزد، لااقل به فرمایشات مقام معظم رهبری توجه کنید.

  دانلود