همه چیز به دفتر آیت الله سیستانی ختم می شود

با مشخص شدن نتایج اولیه انتخابات پارلمانی عراق گمانه زنی ها درباره ترکیب دولت آینده و چگونگی ائتلاف های پیش رو در صدر اخبار مربوط به عراق قرار گرفته است . هر چند هنوز نتایج نهایی این انتخابات مشخص نشده است ولی جریانات سیاسی عراق مذاکرات و لابی های خود را برای سهم گیری بیشتر در دولت آتی این کشور آغاز کرده اند . خبر آنلاین در گفتگو با حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه آخرین تحولات مربوط به آرایش گروههای سیاسی عراق بعد از انتخابات پارلمانی این کشور را مورد واکاوی قرار داده است.

******

گرچه اظهار نظر رسمی اولیه و اکثر گمانه زنی ها از پیروزی ائتلاق قانون به رهبری نوری المالکی در انتخابات حکایت دارد ولی هنوز آرای جریانات دیگر و نحوه آرایش نیروهای سیاسی در دولت آتی چندان شفاف نیست .شما در این باره چه تحلیلی دارید؟
دولت فعلی عراق محصول ائتلاف سه ضلعی متشکل از شیعیان ، کردها و اهل تسنن است. اما در این دوره از انتخابات چهار جریان شیعه ، کرد ، اهل تسنن و سکولار مشارکت داشتند و هر کدام از این جریانات نیز بعضا در چند لیست مجزا در انتخابات شرکت کردند. بدین ترتیب شاید مهمترین ویژگی انتخابات فعلی عراق را تکثر جریانات سیاسی دانست. شیعیان در دو لیست ، کردها سه لیست ، سنی ها پنج لیست و سکولار ها با سه لیست در انتخابات شرکت کردند. البته با این وجود بنظر می رسد کماکان اکثریت با شیعیان خواهد بود و بیش از 150 کرسی پارلمان به این جریان تعلق خواهد گرفت که حدود نیمی از کرسی های پارلمان را شامل می شود. مابقی کرسی ها بین سنی ها ، کردها و سکولار ها تقسیم خواهد شد . بر اساس قانون اساسی عراق درباره سه پست مهم رئیس جمهوری ، نخست وزیر و رئیس مجلس بصورت همزمان و در قالب یک مجموعه تصمیم گیری خواهد شد . با این تفاوت که رئیس جمهور با رای دو سوم نمایندگان یعنی 213 نفر و نخست وزیر با رای نصف به اضافه یک نمایندگان انتخاب می شود.

اخیرا طارق الهاشمی از رهبران اهل تسنن عراق با عمار حکیم رهبر ائتلاف ملی عراق دیدار داشت . بعد از آن احتمال داده شد که این دو درباره ائتلاف احتمالی گفتگو کرده باشند . ضمن اینکه در همین مقطع طارق الهاشمی طبق اظهار نظری اظهار داشت که بهتر است رئیس جمهوری عراق غیر کرد باشد . شما این دیدار و اظهار نظر را چگونه ارزیابی می کنید؟
دیدار عمار حکیم با طارق الهاشمی واکنش هایی را در ائتلاف قانون بر انگیخت . برخی از شخصیت ها از این دیدار بعنوان احتمال شکل گیری ائتلافی جدید یاد کردند. بعبارتی برخی چهره های وابسته به ائتلاف قانون این احتمال را دامن زدند که ممکن است ائتلاف ملی عراق با دیگر ائتلاف ها همکاری کند ، اما بعید بنظر می رسد دیدار طارق الهاشمی با عمار حکیم در راستای منزوی کردن دولت قانون باشد . طرح اینگونه مسائل یک مقدار مبالغه آمیز بنظر می رسد.چراکه ائتلاف کارآمد به 213 کرسی پارلمانی نیاز دارد و مجموع کرسی های متعلق به نمایندگان لیست العراقیه و ائتلاف ملی عراق ، این تعداد نخواهد بود. در هر صورت در کشاکش اعلام نتایج انتخابات فضای سیاسی عراق حساس تر از همیشه شده است و هر گونه دیدار و اظهار نظری واکنش های مختلفی را نیز بر می انگیزد. درباره رئیس جمهوری نیز برخی شخصیت ها مانند آقای الهاشمی معتقدند چون اکثریت جمعیت عراق عرب هستند رئیس جمهور نیز باید عرب باشد . اما از آنجا که رئیس جمهوری بیشتر یک جایگاه تشریفاتی است و قدرت اصلی در دست نخست وزیر است ، این بحث ها مفید بنظر نمی رسد. ضمن اینکه کردها حدود 17 درصد از جمعیت عراق را تشکیل می دهند و در هر صورت باید یکی از سه پست مهم را در اختیار داشته باشند . از این منظر رئیس جمهور پست مناسبی برای کردها است و احتمال اینکه فرد غیر کرد به این منصب انتخاب شود بعید است.

آینده سیاسی کردها را در ترکیب دولت آتی چگونه می بینید؟ آیا موقعیت فعلی آنها همچنان حفظ خواهد شد؟
بنظر می رسد کردها هم مانند شیعیان و سنی ها دچار تشدد آرا شدند. در دولت فعلی اتحاد کردستانی از ائتلاف دو حزب دمکرات کردستان و ائتلاف میهنی کردستان تشکیل شده بود و پست های بعضا مهمی مانند وزیر امور خارجه و معاون نخست وزیر نیز به کردها اختصاص داشت . اما تا کنون حداقل 13 کرسی به جبهه تغییر و 5 کرسی به اسلامگرایان کرد اختصاص یافته است . بدین ترتیب اتحاد کردستانی دچار ریزش آرا شده است . اگر اتحاد کردستانی نتواند با دو گروه دیگر کرد به ائتلاف برسد احتمالا شرایط فعلی را از دست خواهد داد.

فلسفه تشکیل ائتلاف ملی عراق و جدا شدن برخی گروههای شیعه از گروه نوری المالکی اختلاف سلیقه این دو جریان در بسیاری از مسائل بود . حال این دو جریان چگونه می توانند بدون حل و فصل اختلاف سلیقه ها با یکدیگر ائتلاف کنند؟
شما درایت و ابتکار عمل و نقش موثر و تعیین کننده مرجعیت را در تحولات عراق نباید نادیده بگیرد. آیت الله سیستانی بعنوان مرجع تام عراق به تکثر و رقابت گروههای شیعه در آستانه انتخابات احترام گذاشتند و علی رغم میل باطنی هیچ اظهار نظری در این باره نکردند منوط به اینکه بعد از مشخص شدن نتایج انتخابات این دو گروه با یکدیگر همکاری داشته باشند . الان زمان همکاری گروههای شیعه فرا رسیده است . چند روز پیش نیز عمار حکیم به دیدار آیت الله سیستانی رفت و پس از بازگشت از نزد ایشان تاکید کرد ، ائتلاف ملی عراق ، تحت یک برنامه شفاف و مشخص با ائتلاف قانون همکاری خواهد کرد .