به گزارش خبرآنلاین این همایش با هدف گردهمایی استادان و محققان در حکمت اشراق و آشنایی بیشتر علاقه مندان و دانشجویان، توسط موسسه حکمت و فلسفه ایران با همکاری دانشگاه زنجان و فرمانداری خدابنده برگزار شد. در این همایش دو روزه دکتر غلامرضا اعوانی؛ معاون علمی همایش بین المللی روز جهانی فلسفه، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، دبیر علمی همایش بزرگداشت روز سهروردی، دکتر یحیی یثربی، دکتر نجفقلی حبیبی، اسدالله فلاحی، رضا کوهکن، بابک عالیخانی، محسن جوادی و دکتر طاهره کمالی زاده؛ دبیر همایش بزرگداشت سهروردی با عناوین مختلف درباره سهروردی سخنرانی کردند. گزیده برخی سخنرانی های این همایش را در متن زیر می خوانید.
دکتر یحیی یثربی، عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه علامه با موضوع (جایگاه سهروردی در تاریخ تفکر اسلامی) :
• با توجه به اینکه باید گذشته را بزرگ دانست اما باید همواره سعی کنیم که یک قدم به جلو برداریم . بنابراین باید ببینیم که سهروردی برای امروز ما چه اندیشه و حرفی دارد. یکی از مهمترین نقاط برجسته اندیشه وی این بود که هرگز در اسارت گذشته نماند و همواره با نقد گذشته سعی در نوآوری داشت. سهروردی در نقد گذشته کوشید. در حالی که ما امروز همچنان با نقد گذشته و گذشتگان مشکل داریم.
• از نقاط مثبت و جایگاه سهروردی در سیر تاریخی تفکر در جهان اسلام می توان به مواردی از جمله تلاش سهروردی در جهت حرکت و سیر تکاملی و گفتن سخن تازه در حکمت ، طبیعیات و منطق اشاره کرد. در حالی که متفکران غرق در جمود و تعصب بودند، سهروردی به نقد اصول مشائیان، توجه به منابع غیر یونانی مانند حکمت ایرانیان و هندیان، اظهار نظر و نوآوری، پرداخت.
• سهروردی با مراجعه به منابع معتبر در زمان خود، انتخاب درستی بین مکتب اشراق و حکمت مشرقی کرد.
• شیخ اشراق درباره زندگی به ما یاد داد که حکیم و فیلسوف نباید دنیازده باشد، چرا که دانایی و حکمت با دنیا دوستی و جاه طلبی در یک جا جمع نمی شود.
• تصور نمیکنم کسی بیش از من شیخ اشراق را دوست بدارد. اما در عین حال به این نکته معتقدم که جایگاه وی در فلسفه، چندان مثبت نیست. چرا که سهروردی در گسترش گرایشهای غیرعقلانی از جمله رشد تصوف کمک کرده و عقلانیت اسلام و مشائیان را تضعیف کرده است.
دکتر بابک عالیخانی، عضو هیئت موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با موضوع ( برررسی واژه هورقلیا ) :
• درحکمه الاشراق، هورقلیا نام یکی ازسه شهر عالم مثال است. دو شهر دیگر یعنی"جابلغ و جابرس" بر خلاف هورقلیا که در عالم افلاک مثالی واقع است، شهرهای عنصری آن عالم بشمار می روند. در بررسی معنی ترکیب هورقلیا باید گفت که برخی آن را به معنی "اقلیم خورشید" و برخی دیگر آن را "صورت خورشید" عنوان می کنند.
• نظر به تمثیل باستانی "دژ" در ایران باستان و صورت باستانی (کلات) که اصل واژه مورب قلعه به شمار می رود می توان جزء دوم ترکیب هورقلیا را صورتی از قلعه دانست و کل ترکیب را به معنی "قلعه خورشید" قلمداد کرد.
• مقصود از قلعه خورشید همان "چنگ دژ" متون پهلوی است که معمولا با وصل روشن و آفتابی بکار می رود و می توان ویژگی های این دژ آفتابی چنگ را با رجوع به الفبا و کتب پهلوی بدست آورد.
دکتر رضا کوهکن،عضو هیئت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با موضوع (نسبت سلمان و سهروردی در نگاه هانری کربن) :
• مهمترین حدیثی که در رابطه با سلمان وجود دارد این است که "سلمان منا اهل البیت". یعنی که با وجود عرب نبودن، سلمان جزو اهل بیت شمرده می شد. همچنین احادیث بسیار دیگر درباره سلمان وجود دارد که شناخت جامع شخصیت وی را به بررسی احادیث شیعه و سنی که درباره او نقل شده، منوط می کند.
• هانری کربن طی تحقیقات خود با سلمان و سهروردی به خوبی آشنا شد و بررسی های مفصل درباره آنها انجام داد.
• درباره نسبت شیخ اشراق و سلمان از دیدگاه وی باید گفت، کربن سلمان را نمونه اعلای یتیم و غریب می داند ، آنانی که با کناره گیری از راه عموم پیرو طریق ائمه اند تا جایی که صاحب اسرار آنان می شوند. از نظر وی سهروردی نیز در زمره غربا است علاوه بر این باید توجه داشت که موضوع غربت موضوعی اصلی در آثار سهروردی است و بنابراین سهروردی از آن دست افرادی است که سلمان مقتدای معنوی آنان است.
دکتر محسن جوادی، عضو هیئت علمی دانشگاه قم با موضوع (بررسی تطبیقی نظریه سعادت در فارابی و سهروردی) :
• فارابی و سهروردی هر دو به سعادت باور دارند. آنها سعادت را جزو حکمت نظری می دانند و نه حکمت عملی، و بر مبنای سعادت نظری می گویند که در عمل چه باید کرد.
• فارابی یکی از برجسته ترین نمایندگان تفکر مشایی و سهروردی از برجسته ترین چهره های حکمت اشراقی است. هر دو آنها در بحث از سعادت، بر اساس انسان شناسی عمل می کنند. یعنی به نظر آنها برای دانستن سعادت، ابتدا باید انسان را شناخت.
• درباره نقاط اختلاف سهروردی و فارابی باید گفت که فارابی در سخنانش در باب انسان کاملا بر سنت مشایی قرار دارد. حال آنکه سهروردی حکیمی اشراقی است. فارابی انسان را ظهور و بروز عقلانیت می داند، بنابراین سعادت از دیدگاه فارابی یک علت ندارد بلکه مجموعه ای از عوامل است که آن را می سازد در حالی که در دیدگاه سهروردی حتی اگر این موارد هم وجود داشته باشند نقش مقدمه را دارند.
• حکمت اشراق در بحث از اخلاق دارای ظرفیت هایی است اما اینکه آیا این ظرفیت ها تحقق پیدا کرده اند یا نه بحثی دیگر است. به نظر من گرایش هایی مشایی بر اخلاق زمینه بیشتری را فراهم کرده اند تا راه های وصول به سعادت مورد بحث قرار گیرند.
• باید توجه داشت که نظام سهرودی با مبنای کشف و شهود چگونه می تواند نظامی اخلاقی ارائه کند. لازمه کار ارائه داده ها یا یافته های فلسفه اشراق به زبان استدلالی جدید است.
دکتر طاهره کمالی زاده، دبیر اجرایی همایش بزرگداشت سهروردی با موضوع (حسن و عشق در رساله فی حقیقه الاعشق سهروردی) :
• رساله عشق سهروردی محل تلاقی سه سنت بزرگ ایرانی، اسلامی و یونانی است. و ذرهای التقاط در آن دیده نمیشود. هرچند در منظومه اشراقی سهروردی تنها یک رساله به عشق اختصاص دارد اما وی در همین رساله درباره حقایق سهگانه حسن، عشق و حزن به خوبی سخن گفته است. این سه گانه منشاء مابعدالطبیعی دارند و از عقل کل ناشی شده اند.
• سه گانه حسن، عشق و حزن در واقع سه اصل آسمانی اند که یک بار در دادستان آدم و ملائکه و بار دیگر به نحو کاملتر در داستان یوسف ، یعقوب و زلیخا طرح شده اند که در اندیشه اشراقی با حفظ هویت ملکوتی خود به جهان مادی ما آمده و هر یک مظهری یافته اند.
• سهروردی در نهایت تبیینی رمزی از عشق ارائه می کند که متفاوت از تببین عرفانی است.
• با وجود به تفاوت فلسفه یونانی از فلسفه اسلامی، سهروردی فلسفه یونانی را گرفته و آن را به طور مبنایی تغییر داده است. فلسفه سهروردی یک فلسفه ایرانی اسلامی است و نمونهای از آن در تفکر غربی وجود ندارد.
نظر شما