آغاز سفر به مریخ، موفقیت در کاهش مبتلایان به ایدز و شناخت بهتر تاریخچه انسان به کمک تعیین توالی ژنتیکی تنها یک روی سکه دستاوردهای دنیای علم در سال 2011 میلادی است.
نشریه نیچر بر اساس تعداد مقالات پژوهشی منتشرشده در نشریات علمی معتبر در بازه زمانی ژانویه تا اکتبر 2011 / دی 1389 تا مهر 1390، وضعیت چهل کشور برتر جهان را از نظر تولید علم تخمین زده است.
دنیای علم هم مانند زندگی روزمره پر از اتفاقهای خوب و بد است. در حالیکه دانشمندان در رقابتی سالم برای پیشرفت علم تلاش میکنند، عدهای نیز هستند که با مخدوش کردن تحقیقات همکاران خود، آنان را ناجوانمردانه به عقب برانند.
نشریات نیچر و ساینتیفیکآمریکن با نظرسنجی از مخاطبان خود، دیدگاه علمپیشگان را در سراسر جهان به مسایل اساسی دنیای علم مقایسه و به تفاوتهای آشکاری بین کشورهای آسیایی با دیگر کشورها دست یافتهاند.
نخستین تحلیل آماری از مقالات منتشرشده با موضوع زیستبوم نشان میدهد که توجه دانشمندان به مناطق مسکونی بسیار کمتر از دیگر مناطق زمین است؛ این درحالی است که انسانها از 75 درصد خشکیهای زمین استفاده میکنند.
شرکتهای انتشارات علمی جهان استفاده از نرمافزاری به نام کراسچک را آغاز کردهاند که میتواند با جستجو در مقالات پیشین و مقایسه متن مقالات جدید، نمونههای مشکوک به تقلب علمی را شناسایی و از انتشار آنها جلوگیری کند.
موسس و سردبیر ژورنال ساینتومتریکس و عضو فرهنگستان علوم مجارستان با اشاره به تعداد محدود 1500 نفر متخصص علمسنجی در زمین، تاکید کرده برای ارزیابی فعالیت های علمی فقط باید از نظرات این متخصصان استفاده شود.
استاد دانشگاه واشینگتن در سیاتل و از بنیانگذاران سایت Eigenfactor.org در توضیح رتبهبندی میگوید هدف از این کار نه برتریبخشی دانشمندان و دانشگاهها به یکدیگر، که کمک به روشهای جدید و بهتر پژوهش است.
استاد دانشگاه زوریخ با توضیح اینکه انگیزه اصلی محققان، حس کنجکاوی، استقلال و شهرت در بین همتایان است، پیشنهاد میدهد عنوانها و جوایزی مانند جایزه نوبل، دکترای افتخاری، عضویت در فرهنگستانها و مواردی از این دست نیز در ازشیابی دانشمندان مد نظر قرار گیرد.
علمسنجی، دانشی است که بیش از صد سال از ابداع آن میگذرد و روز به روز بر اهمیت و تاثیر آن بر فعالیتهای پژوهشی و دانشگاهی افزوده میشود؛ اما هنوز که هنوز است، معیار مناسبی که شاخصی عادلانه برای فعالیتهای علمی یک فرد دانشگاهی تدوین نشده است.
شاخصهای سنجش علم یا به اصطلاح علمسنجی بسیار زیادند و این موضوع باعث شده که محققان پس از یک قرن، دوباره از خود بپرسند که چه چیزی را و چرا اندازهگیری میکنند. آیا اینبار معیار دقیقی برای سنجش فعالیتهای علمی وضع خواهد شد؟
کار دانشمندان را با هیچ عدد و رقمی نمیشود ارزیابی کرد، اما وقتی هر دانشمندی به دنبال ترفیع یا استخدام در جای دیگری باشد، مجبور است به امتیازدهیهای علمسنجی تن دردهد. نشریه نیچر با برگزاری یک نظرسنجی بینالمللی، رضایت دانشمندان جهان را از روندهای موجود و تاثیر این روشها بر پیشرفت علم را بررسی کرده است.
نشریه نیچر از سرشناسترین استادان دانشگاه خواسته چشمانداز حوزه تحقیقاتی خود را طی ده سال آینده مشخص کنند. اخترشناسی، شیمی، داروسازی، دانشگاهها، پژوهش، مدیریت جهانی، زیستشناسی ترکیبی و انرژی، 8 حوزهای هستند که کارشناسان تاکنون در مورد آنها اظهار نظر کردهاند.
سرمایهگذاری روی علم یکی از بهترین راهها برای خلق فرصتهای شغلی جدید و رشد اقتصادی است و حتی مدلهای احیای اقتصادی نیز بر این اساس تهیه میشود؛ ولی شواهد اقتصادی موجود این تصور را به چالش میکشند.
سال 2010 / 1389 آبستن رویدادهای علمی هیجانانگیزی است که مدتها است در انتظار آنها به سر میبریم. از مهمترین این رویدادها میتوان به توقف انقراض گونههای در خطر و آشکار شدن اسرار آغاز عالم اشاره کرد.
ایمیلهای تهدیدآمیز فردی ناشناس به یکی از دانشمندان مشهور که با درخواست پرداخت حقالسکوت درمقابل عدم افشای موارد تقلب علمی همراه بود، پرونده تقلبهای علمی را روی میز پلیس کالیفرنیا قرار داد.
این گزارش با عنوان 'وزیران ایرانی در جنجال سرقت علمی' چاپ شده و در آن آمده است که براساس تحقیقات نشریه نیچر، دو تن از وزیران دولت ایران در نوشتن و چاپ مقالاتی همکاری داشته اند که بخش عمده ای از آنها از نوشته های دیگران کپی شده است.
مجید شهروی، دکتری مهندسی مکانیک و نویسنده همکار مقاله مورد بحث کامران دانشجو، به مطلب نیچر مبنی بر سرقت علمی انجام شده در این مقاله پاسخ داده است.
در پی مندرجات نشریه علمی نیچر در خصوص دو مورد کپیبرداری مقالات کامران دانشجو از مقالات دیگر پژوهشگران، اعتراضاتی درمیان برخی ایرانیان خارج از کشور مطرح شده و انتشارات اشپرینگر نیز نسخههای آنلاین این مقاله بحثبرانگیز را از پایگاه اطلاعاتی خود حذف کرده است.
رئیس کمیسیون اروپا میخواهد پست جدید به عنوان مدیر علمی به این کمیسیون اضافه کند که دانشمندان امیدوارند وجدان علمی اروپا گردد.