دوشنبه 30 مهر 1397
جمعه 27 تیر 1393 - 20:23:23 چاپ
از سری مقالات: چگونه یک اثر هنری را تجزیه و تحلیل کنیم؟

تحلیلی بر تابلو «ضربت خوردن علی(ع)»

وبلاگ > زعفرانلو، شهرام - خشونت و حماقت در رفتار ضارب در تن و اندام او ظاهر می‌شود. رنگ غالب بر اندامش قهوه‌ای است و شعله‌ای از نیمه‌ی بدن او در حال فوران است.

 

وقتی هنرمند با امر مقدسی که مورد هجوم شیاطین واقع شده، مواجه می‌شود، دیگر قادر نیست به راحتی از اصول و ساختارهای معمولِ در بیان و عرضه اثر هنریش بهره ببرد. او باید زشتی و زیبایی را توامان به کار گیرد، به شکلی که بر ساحت امر مقدس خدشه‌ای وارد نشود و اوج پستی و دنائت اهریمنی را ترسیم نماید.

در تابلوی «ضربت خوردن امام علی (ع)» اثر یوسف عبدی‌نژاد، نقاش با چنین دوگانگی مواجه است. شهادت امام به همراه شمشیر زدن قاتل، مقرر شده تا در کنار هم قرار گیرند و داستان ترک جهان مادی توسط امام را با جنایتی هولناک و زشت، بیان کند.

دوگانگی اشاره شده، ابتدا در استفاده از رنگ‌ها خود را نمایان می‌سازد. هنرمند میخواهد با آمیختگی رنگ‌ها که هم به موضوع عروج معنوی امام اشاره دارد و هم به زشتی عمل قاتل امام، تابلویی بیافریند که حس خاصی که مدنظرش است را به مخاطب منتقل کند.

 

ضربت خوردن علی(ع)

نقاشی در اندازه بزرگتر

 

انتخاب طیف رنگ آبی که با رنگ فیروزه‌ای پیکر امام متناسب است، احساس و معنویتی دارد که از رفتار امام بر فضا مستولی شده و حتی فرشتگان که به یاری امام شتافته‌اند نیز در آن مستغرق‌اند. از همه مهمتر اینکه ضارب در میان انبوهی از این رنگها گرفتار آمده و بر پاهای او نمادی از موجودات شیطانی متصلند. وی با ایستادگی بر آنها زمین‌گیر شده و در تلاش است رسالت اهریمنی‌اش را به انجام رساند.

خشونت و حماقت در رفتار ضارب، در تن و اندام او ظاهر می‌شود. رنگ غالب بر اندامش قهوه‌ای است و شعله‌ای از نیمه‌ی بدن او در حال فوران است. این شعله‌ها باز هم با رنگی متفاوت، متناظر رد خونی است که قبل از شهادت، در مقابل و در امتداد سر امام و رو به آسمان به چشم می‌آید. هر دوی این علائم سمبل‌هایی هستند که نهایت و پایان حادثه را نوید می‌دهند: سوختن ضارب در آتش هوس و حماقت، و رستگاری نمازگزار بر مسیر سرخ عروج و شهادت.

فرشتگان که از سمت راست تابلو وارد می‌شوند و به تدریج در سمت چپ به ایستایی و مقابله می‌رسند، گویی از حالتی غیرمادی به وضعیتی مادی نزول می‌کنند تا بر دنائت موجود غلبه نمایند. اما آنها که هنوز ماهیتی اثیری دارند، با حالتی نقاشی شده‌اند که منتظرانه خود را موظف به میزبانی از امام می‌دانند.

کلیت نقاشی حول محور امام و قاتل در گردش است. این را می‌توان از خطوط منحنی اطراف فرشتگان دور قاب دریافت. رنگهای متنوع و موزون و چشم‌نواز بالهای فرشتگان، زیبایی فضای معنوی موجود را چندین برابر کرده است.

تشعشع نورِ برخاسته از جسم ساجد امام، او را از همه محیط و جهان در تلاطم، مجزا ساخته و خطوط فیروزه‌ای بر لباس او، اوج احساس آرامش و اطمینان خاطر را القا می‌نماید.

جالب آنکه بر پیشانی قاتل هم، جای مُهرِ نماز خودنمایی می‌کند. اما در پس آن، دستهای فرشته‌ای که شمشیر قاتل را گرفته تا بر امام فرود نیاید، ظریف و خون‌آلود است.

دقت و هنرمندی نقاش علاوه بر خلق همزمان زشتی و نیکی، به خلق نتایج برآمده از یک فعل، از دو منشا متضاد و متناقض، نیز انجامیده است. عبادت اکنون امام نوید‌دهنده‌ي سربلندی و رستگاری است و عبادت‌های دیرین قاتل، زخم زدن بر جهان ماورایی است که فرشته و علی(ع) قربانیان آن هستند.

 

9 دیدگاه
  • محمدرضا
    جمعه 27 تیر 1393 - 21:09:09
    پاسخ
    7 20

    انتخاب طیف رنگ آبی که با رنگ فیروزه‌ای پیکر امام متناسب است؟؟؟؟؟؟؟

  • alo
    جمعه 27 تیر 1393 - 22:52:11
    پاسخ
    22 21

    ظاهرا فرشته ها به زور حجاب پوشیدن.....

  • mozafar
    شنبه 28 تیر 1393 - 03:14:25
    پاسخ
    58 0

    شاه مردان یا علی ع

  • بی نام
    شنبه 28 تیر 1393 - 05:00:41
    پاسخ
    4 14

    این تابلو حال خوبی به من نمیده. نمی دونم چرا. شاید چون باور غلطی مثل دختر بودن فرشتگان رو به تصویر کشیده یا چیز دیگه. نمی دونم. نباید ملائکه رو به شکل دختر نمایش میدادند حال روحانی تابلوهای استاد فرشچیان خیلی بهتره. مثل تابلو یتیم نوازی مولا علی و یا تابلو ظهر عاشورا. در هر صورت انشاالله که تلاش این هنرمند عزیز مقبول درگاه حق قرار بگیره.

  • کافی
    شنبه 28 تیر 1393 - 10:42:33
    پاسخ
    15 6

    یاحیدرکرار هماننداثراستادفرشچیان است .

  • مهدي
    شنبه 28 تیر 1393 - 20:26:36
    پاسخ
    8 13

    چرا فرشته ها همه خانم تشریف دارن هههههه

  • ایران
    یکشنبه 29 تیر 1393 - 15:55:19
    پاسخ
    8 4

    آدرس یکی از نقاشی های بنده در رابطه با مناجات حضرت علی ع http://ahmadkafi.blogfa.com/

  • ن فیضی
    دوشنبه 30 تیر 1393 - 05:37:21
    پاسخ
    13 3

    هنرمند مختاره که طوری که موضوع و روایت رو میبینه اون رو بازتولید کنه و سعی میکنه که یک سری قواعد مربوط به سمبلها و نمادهای مربوط به اون هنر رو هم رعایت کنه. توی این نقاشی همانند بسیاری از نقاشی های استاد محمود فرشچیان، ملائک در لطیف ترین و زیباترین صورت خلق شدند که همانا در قالب زن هستند. حکم کردن و افراط در مرز آفرینی برای آفرینش هنری میتونه دو نتیجه داشته باشه: 1 همه آثار هنری کم و بیش شبیه هم خواهند شد 2 اصولا اثر هنری ای خلق نخواهد شد.

  • عدالت محمدی
    جمعه 3 مهر 1394 - 22:29:23
    پاسخ
    3 3

    از آبی بودنش خیلی خوشم اومد. فرشته ها هم خوبن 2 تا مورد دارن 1 همه خانم اند،2 همه هجاب دارن که به نظر من مورد دومی با توجه به شرایط نقایش در ایران توجیه پذیره ولی از رنگ آبی خیلی خوشم اومد

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700