یکشنبه 6 اسفند 1396
شنبه 14 بهمن 1396 - 14:00:00 چاپ

مغزهای کوچک زنگ‌زده در خانواده و جامعه بی‌پدر

بی‌پدری هم در خانواده و هم در جامعه ابعاد روانشناختی و جامعه‌شناسی سیاسی خود را دارد

وبلاگ > اسدزاده، محمدرضا -
دیشب در پایان اکران «مغزهای کوچک زنگ‌زده» در مجتمع کوروش، به «هومن سیدی» گفتم که اثرش حاصل یک «هوش شگفت‌انگیز» است.

هومن سیدی، را باید «نبوغ شگفت انگیز» سینمای ایران دانست. متولد «من این نسل» در سال 58 از رشت.
در کتاب «حاصل عمر اینشتین» خواندم: «مهم آن است که بتوانیم با حاصل استعدادهای منحصربه‌فرد یک انسان زندگی کنیم.» راستش زندگی در کارهای هومن سیدی، جریان دارد و این نبوغ را البته این روزها می‌شود در آخرین اثرش، «مغزهای کوچک زنگ‌زده» فهمید.

وقتی فیلم را می دیدیم، حتی کوچکترین صدای حاشیه‌ای از سالن، حاضران را برمی آشفت. چنانکه انگار همگی غرق در جریان سیال ذهن شگفت‌انگیزِ هومن سیدی، داشتیم زندگی می کردیم؛ با «مغزهای کوچک زنگ زده» اصلا احساس نمی کنی که داری فیلم می بینی و وقتی فیلم تمام می‌شود، تازه خودت را در سالن پیدا می‌کنی. اخیرا در کتاب «سر کلاس کیارستمی» خوانده بودم که حرکت با جریان سیال ذهن، شاخصی برای تشخیص یک فیلم خوب است.
نبوغ، روند استفاده از ایده‌های نو برای روبرو شدن با چالش‌ها و پیچیدگی‌های زندگی است. «مغزهای کوچک زنگ‌زده» حاصل نبوغی است که ما را با پیچیدگی های شخصیتی‌ و اجتماعی‌مان روبرو می‌کند. روایت روئین، البته قصه بزهکاری‌های اجتماعی و اختلافات طبقاتی در یک «جامعه بی‌پدر» است اما نویسنده فیلمنامه به خوبی توانسته است، راوی لایه‌های زیرین شخصیت و شناخت شجاعانه‌ای از «گفتمان وراثت و تربیت» باشد.

راست است آنچه «سیدی» در آغاز و پایان این فیلم درباره خانواده و جامعه بی‌پدر روایت می‌کند که:
« می‎گن اگه چوپان نباشه گوسفندا تلف می‎شن، یا گم می‎شن یا گرگ بهشون می‎زنه یا از گرسنگی می‎میرن، چون مغز ندارن. هر کی مغز نداره به چوپان احتیاج داره. به چوپان دلسوز. چوپان حکم پدر و برای گوسفندها داره، آدم بدون پدر، هیچی نیست...»

آنچه مرا بیش از روایت درست ناهنجاری‌ها و بزه‎کاری‌های اجتماعی در «یک‌جامعه بی‌پدر»، در این فیلم برانگیخت، درک درست کارگردان از نقش وراثت در ساخت و بافت شخصیت و انتقال صفات و شکل‌گیری مغز در خانواده و جامعه آنهم در نبود «پدر» بود.

یک دهه پیش که در مجله تخصصی روان‌شناسی - زیر نظر استادم دکتر گلزاری- پرونده روانشناسی پدر را آماده می کردم، چه بسیار نکته ها آموختم که « پدر» این حلقه مفقوده زندگی‌های جدید ما، چقدر اهمیت دارد:
در شکل‌گیری شخصیت معتدل یا یک شخصیت خشن؛ در ساخت و بافت اقتصاد زندگی تا فروپاشی ثروت؛ در بزرگ شدن و درخشش مغزها تا کوچک‌شدن و زنگ‌زدن مغزهای آدمیان و در ساخت و بافت طبقات اجتماعی و...؛ در همه اینها «پدر»، استوانه است.
به قول آغاز و پایان فیلم: «آدم بدون پدر، هیچی نیست» یا به تعبیری «پدر» همان استواری و قِوام چوب خیمه و خانه است، اگر تفسیر «الرجال قوامون علی النساء» را هم درست بفمیم.
این آسیب بی‌پدری نه تنها در «خانواده‌بی‎پدر» بلکه در «جامعه بی‌پدر» نیز معنا و مفاهیم اجتماعی و سیاسی خود را داراست.

شاهکار اثر «هومن سیدی»در نگارش فیلمنامه با بازی درخشان «نوید محمدزاده» و «فرهاد اصلانی»، درک درست نویسنده و کارگردان از «روان‌شناسی پدر و نقش وراثت» است. آنجا که نشان می دهد حتی وقتی فردی از پدر و مادر دیگری متولد شده باشد و در خانه پدر دیگری زیست کند، این وراثت به معنای انتقال صفات به فرزندان، چه خصلت ها و ذهنیت ها و مغزهای متفاوتی را رقم خواهد زد. حتی وضعیت روحی، روانی، اقتصادی و اجتماعی یک پدر و مادر در زمان انعقاد نطفه فرزندان، چگونه موجب ایجاد شخصیت های متفاوت خواهد شد.

پایان‌بندی زیبای فیلم آنجا شگفت‌زده‌ات می کند که می بینی «نوید محمدزاده» در نقش «شاهین» چه تفاوت‌های روان‌شناختی‌ای دارد با «شهروز» و «شکور» و «شهره»؛ چنانکه با ذهنیتی متفاوت از برخورد با آدم‌های زنگ زده‌ی پیرامونش، زیست و زندگی می‌کند.
آنجا بود که پایان فیلم، مرا یاد نامه امام علی انداخت برای فرزندش امام حسن که با تمام زیبایی از زندگی نوشته است:
« فرزندم من به عنوان پدرت، تو را پیش از آنکه قلبت، دچار زنگ‌زدگی شود و مغزت سرگرم امور کوچک و بیهوده، ذهنت را برای توجه به امور بزرگ زندگی، تربیت کردم...».

* توضیحی درباره فیلم:
«مغزهای کوچک زنگ زده» جدیدترین ساخته "هومن سیدی" و پنجمین فیلم بلند او بعد از "خشم و هیاهو"ست. خانواده‎ای در محله‎ای در جنوب شهر زندگی می‎کنند و کارگاه تولید مواد مخدر صنعتی دارند. سه برادر به نام‎های "شهروز"، "شکور"، "شاهین" و یک خواهر به نام "شهره"، پدر و مادر و مادربزرگ اعضای این خانواده هستند. "شاهین" با بازی "نوید محمدزاده"، "شکور" با بازی "فرهاد اصلانی" بازیگران و نقش های اصلی فیلم هستند. لوکیشن فیلم یک محله در جنوب شهر است...

34 دیدگاه
  • رها
    شنبه 14 بهمن 1396 - 14:56:53
    پاسخ
    11 2

    بعد دیدنش، فکر می کنم روان شناس ها و جامعه شناس ها این فیلم رو حتما باید ببینند.

    • امید
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:29:43
      21 3

      جامعه بی پدر رو خوب اومدی دمت گرم

    • ف.م
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:32:55
      9 41

      این فیلم یک سیاه نمایی از چهره ایرانی ست برای شما متاسفم که ایرانی رو سیاه دوست دارید ببینید

    • افشار
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:37:14
      20 3

      همه کارهای هومن سیدی عالی ست. خیلی خلاقه

    • کیان ایرانی
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:38:45
      34 3

      ف. م تو اگه خیلی سفید می بینی چون خودت مثل پدرانت سرتون رو کردید توی برف حالتون نیست توی جامعه چه خبره

    • اسماعیل نیا
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:42:11
      7 1

      نگاه روانشناسی ای که مطرح کردید درسته اما حالا فیلم و ندیدم که قضاوت کنم ولی جمله امام علی خیلی قشنگ بود که اوردی

    • محمود علینزاد
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:44:49
      6 3

      فیلیمی بسیار دیدنی و جذاب و پر محتواست که دردهای جامعه امروز ما رو می گه. عالی بود. ممنون از این تحلیل خوب نمسبت به فیلم فقط با نگاه وراثتیش که مطرح کردید مشکل دارم. این نگاه کجای علم روان شناسی اثبات شده؟

    • مهسا علوی
      شنبه 14 بهمن 1396 - 17:39:03
      9 2

      بهترین فیلم جشنوراه امساله حتما ببینید

    • بی نام
      شنبه 14 بهمن 1396 - 17:47:20
      9 1

      فیلم رو الکی سیاسیش نکنید این فیلم کاملا اجتماعیه و هیچ ربطی هم به داعش نداره

    • عرفان
      شنبه 14 بهمن 1396 - 17:51:07
      6 1

      دیگی که برای من نجوشه بزار سر سگ توش بجوشه

  • توکلی
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:20:18
    پاسخ
    9 2

    بسیار تحلیل جالبی بود برام فیلم بسیار عالی ست

  • صابر
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:20:43
    پاسخ
    17 2

    آفرین به کارگردانش که بهترین فلیم جشنواره ست

    • بی نام
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:57:15
      11 2

      درود بر نوید محمدزاده برای بازی بسیار قشنگ و متفاوتش

  • شهاب
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:25:47
    پاسخ
    10 3

    بازی نوید محمدزاده بهترین بازی که تا حالا توی جشنواره دیدم. فیلم بسیار زیبایی بود

  • صفایی
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:27:41
    پاسخ
    17 2

    بهترین تیکش بود : می‎گن اگه چوپان نباشه گوسفندا تلف می‎شن، یا گم می‎شن یا گرگ بهشون می‎زنه یا از گرسنگی می‎میرن، چون مغز ندارن. هر کی مغز نداره به چوپان احتیاج داره. به چوپان دل سوز

    • مانی
      شنبه 14 بهمن 1396 - 17:49:30
      21 2

      جامعه ای که به چوپان احتیاج داشته باشه عقب مانده است امروز روزگار چوپانی و رعیت گذشته

  • بی نام
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:28:30
    پاسخ
    24 1

    ما را به رخت و چوب شبـانی فریفته است این گرگ سال­هاست که با گله آشنـاسـت آن پارسا که ده خرد و ملـک، رهـزن اسـت آن پادشـا کـه مـال رعیـت خـورد گداسـت

    • بی نام
      یکشنبه 15 بهمن 1396 - 13:51:28
      4 0

      عاشق پروین اعتصامی هستم

  • سعیدپور
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:31:34
    پاسخ
    8 28

    یه فیلم افراطی وداعشی رو ساخته با سام ایرانی قابل کرده شما داعشی های وطنی ازش طرفداری کنید. متاسفم واقعا این فیلم از چهره ایرانی یه وحشی نمایش میده

    • بی نام
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:40:16
      24 9

      داعشی شمایید که آینده مملکت رو ویران کردید بعد تحمل یه فیلم رو هم ندارید که ساخته بشه و حرف مردم رو بزنه

    • سپیده
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:41:09
      22 4

      این جامعه همیشه بی پدر بوده

  • بی نام
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:35:10
    پاسخ
    15 3

    یعنی میگی مملکت چوپان می خواد؟ ذهنیت عقب مانده شما روشنفکراست که هنوز مملکت رو چوپانی می بینید

    • بی نام
      شنبه 14 بهمن 1396 - 16:19:13
      17 3

      وقتی ادم ها بدون مغز تربیت بشن نیاز به چوپان و سرپرست پیدا می کنند، این فیلم داره این موضوع رو نقد می کنه

  • محسن
    شنبه 14 بهمن 1396 - 15:36:13
    پاسخ
    18 2

    جامعه بی پدر جامعه ماست که همه چی توش بی صاحابه... من فیلم و ندیدم اما دستش درد نگنه اگه از این جامعه بی پدر حرف زده

    • بی نام
      شنبه 14 بهمن 1396 - 15:57:49
      5 2

      چرا الکی موضوع یک فیلم سینمایی رو سیاسی می کنید شما

  • پدرام
    شنبه 14 بهمن 1396 - 17:26:57
    پاسخ
    4 1

    نمی دانم چرا یاد داستان انتری که لوطیش مرده بود از صادق چوبک و داستان سگ ولگرد از صادق هدایت افتادم.

  • سیامک انصاری
    شنبه 14 بهمن 1396 - 17:36:41
    پاسخ
    4 1

    نکات جالبی رو درباره فیلم اشاره کردید. خودم به این موضوع از این زاویه نگاه نکرده بودم

  • اشکان
    شنبه 14 بهمن 1396 - 17:39:29
    پاسخ
    5 2

    فقط نوید محمدزاده یدونه است

  • محمد شهاب
    شنبه 14 بهمن 1396 - 17:42:00
    پاسخ
    7 2

    آفرین بر هومن سیدی که همیشه درخشیده

  • مریم
    شنبه 14 بهمن 1396 - 17:43:23
    پاسخ
    12 1

    این جمله امام علی چه قدر قشنگه:فرزندم من به عنوان پدرت، تو را پیش از آنکه قلبت، دچار زنگ‌زدگی شود و مغزت سرگرم امور کوچک و بیهوده، ذهنت را برای توجه به امور بزرگ زندگی، تربیت کردم

  • حسین کیایی
    شنبه 14 بهمن 1396 - 17:44:10
    پاسخ
    11 2

    تحلیل های جالبی ارائه کردید. من روز اول دیدم خیلی تاثیرگذاره فیلمش

  • بی نام
    شنبه 14 بهمن 1396 - 18:11:48
    پاسخ
    4 5

    زده رو دست هر چی فیلم بدبختی که تا حالا ساخته شده ... ادمهای بدبخت تر از این فیلم توی هیچ فیلم دیگه ای نمی بینید.. آدمهای بی پدر ..ممنون از نوشته اتون

  • ایمان
    شنبه 14 بهمن 1396 - 23:32:27
    پاسخ
    4 2

    ازبس گوسفندها به چوپان ها شاخ زدن .چوپان ها قهر کردن ورفتن خارج.

    • بی نام
      یکشنبه 15 بهمن 1396 - 18:39:33
      5 4

      گوسفند شاخ نداره بلکه آرام و بی آزاره اون چوپان ها قبل فرار کردن به اندازه چند نسلشون دوشیدن گوسفندا رو بعضی ها علاقه عجیبی دارن گوسفند همچون چوپانایی باشند

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

پربیننده‌ترین
x