دوشنبه 31 اردیبهشت 1397
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 - 23:40:00 چاپ

مسئله دلار و انسجام اجتماعی ایران

اقتصاد > اقتصاد کلان - علی دماوندی‌کناری *

ایران در صف دلار؛ اگر بخواهیم از التهابات ارزی کشور و خرید شتاب آلود و سراسیمه دلار را در جامعه در فروردین ماه سال جاری توصیفی داشته  باشیم ، این عبارت مناسب توصیف آن خواهد بود. در این نوشتار قصد پرداختن به دلایل پیدا و پنهان و چرایی افزایش نرخ دلار را در هفته های اخیر کشور ندارد، بلکه مقصود  از این نوشتار، پرداختن به مقوله ای به نام انسجام اجتماعی است که کمتر در جامعه  ما به ویژه - در ابعاد اقتصادی - خود را نشان می دهد.

ازدحام برای خرید ارز در جلوی صرافی ها و نمایش گسترده آن در رسانه ها -اعم از رسانه های مکتوب و مجازی-  و در سطح گسترده تر و کلان تر، تحقیر شرایط اقتصادی کشورريال تحقیر ارزش پول ملیريال حمله به مسئولان اقتصادی کشورريال مقایسه پول ملی با پول دیگر کشور هاريال این پرسش را مطرح می کند که چرا ما به دست خودمان به یک مشکل عمومی دامن می زنیم.

دامن زدن هر چه بیشتر به این مساله،  سقوط  -از کاهش ارزش پول ملی تا شان اجتماعی- جامعه  را بیشتر می کند. از  افرادی که جلوی صرافی ها صف می بندند تا بازیگری که تصویر بی ارزش شدن پول فلان کشور را منتشر می سازد و یا سلبریتی هایی که ابراز ندامت می کنند، همه و همه در میدان این وحشت آفرینی حضور دارند.

این اشتیاق ویرانگر عمومی به خرید و احتکار دلار، تبدیل ریال به دلار و خروج دلار از کشور قطعا آسان ترین راه برای یک فروپاشی اقتصادی و ورشکستگی تمام عیار ملی است .

تحولات بین المللی و سیاسی در چند ماه اخیر، روندی را شکل داد که صاحبان پول و سرمایه در یک حرکت خزنده و آرام، شروع به خروج سرمایه خود از کشور کردند . دلار حاصل از تبدیل دارایی، یا مستقیما برای مهاجرت و سکونت در خارج از کشور استفاده می شده و یا  در حساب های ارزی دبی و استانبول برای در امان ماندن از نوسانات و بی ثباتی ها سپرده گذاری شده که در این میان حوادث دی ماه سال گذشته روند خروج سرمایه از کشور را شتاب بیشتری بخشید.

این نخستین بار نیست که اقتصاد ایران دچار بحران ارزی می شود؛ هر چه رئیس جمهور و دیگر مقامات  به مردمی که از ترس کاهش ارزش دارایی های خود وارد بازار دلار شده بودند ، هشدار دادند، توصیه کردند که دلار نخرید، واکنش ها حرکت در مسیر عکس این هشدار، درخواست ها و توصیه ها بوده است.

در مقابل این موج عظیم انتقاد تند و تیز از شرایط برخی از اقتصاددانان گرفته تا کاربران فضای مجازی بودند که در جهت دیگر حرکت می کردند. اینان در نوشته ها و پویش هایی مانند «نه به دلار»،‌ «دلار نمی خریم» سعی کردند که بخشی از مسوولیت اجتماعی شهروندان را یاد آور شوند که در چنین شرایطی، گام های عملی برای حمایت از پول ملی بردارند. در جایی که صحبت از فرو ریختن اعتماد عمومی مطرح است، وجود همین اقلیت که بر همکاری و همدلی میان مردم و مسوولان تاکید دارد، جای امیدواری است.

به نظر می رسد سنگ بنای موفقیت یک اقتصاد در مقابله با بحران های مالی و ارزی، داشتن انسجام و سرمایه اجتماعی است که زیر بنای آن نیز بحث  اعتماد است. انسجام اجتماعی یک کشور، شرط اساسی برای اعتماد سازی مورد نیاز در پیشرفت و توسعه است. به حساب آوردن تمام جمعیت کشور در تصمیم گیری ها می تواند به انسجام  اجتماعی، کمک فراوان کند.

مراد از مفهوم  انسجام اجتماعی این است که  افراد چه  در زمان بروز بحران یا در زمان فرصت ها، قابلیت همکاری با یکدیگر را داشته باشند و این همکاری تا چه حد در شکل دادن به عملکرد آن ها نقش دارد. مثال شگفت آوری از انسجام اجتماعی را به هنگام بحران مالی 1997 در کره جنوبی می تواند دید که مردم، با اهدای ثروت خانوادگی اعتقاد خود را به تاثیر کمک های ناچیز فردی، ثابت می کردند.

در بحران مالی سال 1997، دولت کره جنوبی برای حل بحران موسوم به بحران IMF (اخذ بزرگترین وام تاریخ به میزان 58 میلیارد دلار از صندوق بین المللی پول) برای بازپرداخت وام پویشی را راه انداخت که یکی از بالاترین نمایش های وطن پرستی و از خود گذشتگی تاریخ محسوب می شود. در آن زمان تخمین زده می شد که خانوارهای کره ای  معادل حدود 20 میلیارد دلار طلا در قالب گردنبند، سکه، شمش، مدال و ...در خانه های خود نگهداری می کنند.

قریب به 3.5 میلیون نفر یعنی ربع جمعیت کره داوطلبانه در کمپین کمک طلا به دولت شرکت کردند. صف های طولانی مردم در انتظار رسیدن به مراکز اعانه طلا در پاسخ به درخواست دولت برای کمک به اقتصاد ملی تشکیل شد. روبان های زرد رنگ روی پیراهن مردم که در آن نوشته شده بود «بیایید با جمع کردن طلا بر بحران ارزی خارجی غلبه کنیم» دیده می شد و همه از شرکت های بزرگ کره ای گرفته تا  سلبریتی ها توان  خود را برای نشر این شعار به کار بردند. در نهایت به طور متوسط، هر فرد کره ای 65 گرم طلا معادل 640 دلار به ارزش همان زمان به دولت کمک کرد.

در کمتر از دو ماه، 226 تن طلا به ارزش 2.2 میلیارد دلار جمع آوری شد که تمامی آن ذوب و در قالب شمش به صندوق بین المللی پول تحویل داده شد. اگرچه این میزان بخشی از بدهی 58 میلیارد دلاری کره بود؛ اما به خوبی نشان دهنده اتحاد و وطن پرستی ملی است. جایی که چنین انسجامی در کار نباشد، نظیر اندونزی در همان مقطع  واکنش به بحران کندتر بوده و  بحران های سیاسی را به دنبال داشت . بحران هایی از این نوع در نهایت  به تعمیق شکاف های اجتماعی منجر می شود.

اینکه اشتباه های ریز و درشتی وجود دارد، حرفی نیست؛ اما واقعیت این است که برون داد یک جامعه (در سطح کلان) از مجموع عملکرد تک تک افراد آن جامعه (در سطح خرد) به دست می آید. بر این اساس نمی توانیم به بهانه عملکرد ضعیف کلیت یک جامعه از مسوولیت فردی شانه خالی کنیم. تا وقتی ایران را بر خود مقدم نشماریم، وضع به  همین منوال خواهد بود. باید از خودمان شروع کنیم و یادمان باشد همه به ایران عزیز بدهکاریم.

* تحلیلگر اقتصادی

35225

کلید واژه‌ها : ارز تک نرخی - نرخ ارز - ارز -
1 دیدگاه
  • بی نام
    چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 - 11:04:03
    پاسخ
    6 0

    چرا به اینجا رسیدیم؟ اینو جواب بدید

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

وبگردی