دوشنبه 7 خرداد 1397
چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 - 20:45:11 چاپ

برای ماندن، چه باید بکنیم؟

وبلاگ > جعفریان، رسول - فتحعلی‌شاه، لشکر بی‌سروتهی را که عبارت از مشتی مردمان آموزش ندیده، با لباس پاره و پای برهنه تشکیل شده بود، به جنگ نیروهای منظم روس فرستاد، و در عوض، امیدش به میرزا محمد اخباری عارف مسلک بود که در حق فرمانده روس «سیتسیانوف» نفرین کند و نقش او را روی دیوار بکشد، و با چله‌نشینی، سر او را از تن جدا کرده، برایش بیاورد... این راهی بود که به شکست منجر شد.... فتحعلی‌شاه چه باید می‌کرد؟

از زمانی که نبردهای میان دولت عثمانی به عنوان نماینده اسلام با اروپا شدت گرفت، آنچه در میان این دو دین آسمانی در شرق و غرب، با طرفداران آنها اتفاق افتاد، دو وجه داشت: یکی این که هر دو به نام خدا و برای شریعت و اخلاق الهی می جنگیدند و از خداوند انتظار داشتند، آنها را یاری کند. طبعا مسلمانان، خود را محق می دانستند و ما هم گرچه از افکار و رفتار عثمانی دلخوشی نداریم، اما آنها را طرف حق می دانیم و دلمان می خواست شکست نمی خوردند. اما این یک وجه ماجرا بود. وجه دیگر اتفاقی بود که روی زمین می افتاد. آنجا حرف اصلی را توپها و گلوله های توانمند یا ناوگانهای دریایی می زدند. زمانی، عثمانی ها قدرتمند بودند و توانستند وین را محاصره کنند و اروپا را تحت فشار قرار دهند، و زمانی دیگر، وقتی اروپا پیشرفت کرد، توانست بر آنها فایق آید و دولت عثمانی را به تدریج نابود کند. صدها هزار مسلمان در این جنگها کشته شدند و دولت عثمانی، که با استفاده از همه توان سیاسی و نظامی خود به میدان آمده و غرب آسیا و بخشی از شمال افریقا را هم داشت، نابود شد و از میان رفت که رفت.

اشکال در کجا بود؟ آیا مشکل بر حق بودن بود؟ آیا ناتوانی در تصمیم گیری سیاسی و ضعف دیپلماسی بود؟ آیا نداشتن یک اقتصاد نیرومند بود؟ و این که این نداشتن یک اقتصاد نیرومند، اشکال اصلی اش در کجا بود؟ شاید هم مشکل در نداشتن یک اندیشه روشن از آینده در حال تغییر جامعه جهانی بود و این که دولت عثمانی با اندیشه ای که داشت ناتوان از ایجاد سازوکاری که بتواند همه این اقوام پراکنده را در گرد خویش فراهم آورد.

همه اینها همه بوده است، اما عثمانی یک چیز نداشت و آن «دانش مدرن» بود، دانشی که می توانست توپ های بهتری درست کند، هدف گیری دقیق تری بکند، سرعت گلوله و دقت آن را بالا ببرد، ماشین های جنگی و ناوگانهای نیرومندتری را تدارک ببیند و اجازه ندهد دشمن سرش را از روی زمین بلند کند.

حالا در این سیصد سال گذشته، مسلمانان از هند تا شمال افریقا، و در تمام سرزمین های عربی و ایرانی، نتوانسته اند این «دانش مدرن» را بدست آوردند و آن را میان خود نهادینه کنند. آنها وابسته به کسانی هستندکه در فرهنگ خود آنها را «اجنبی» و «بیگانه» می خواندند و می خوانند. آنها برای گرفتن این دانش مدرن، مدام باید با آنها چانه زنی کنند و گاه بخش اعظم وسائل زندگی خود را هم از آنها بگیرند. مهم تر این که، در وقت جنگ، قادر به دفاع از خود نیستند، چون در تولید تجهیزات نظامی محدودیت دانش دارند.

تاریخ را بیاد بیاوریم که سربازان قاجاری با پیراهن های پاره و پای برهنه، در حالی که کیسه ای از نان خشک بر دوششان آویزان بود، قصد جنگیدن با نیروهای نظامی و منظم روسیه را داشتند. علما هم بودند، فتوا هم دادند، خودشان هم در میدان های نبرد حاضر شدند، اما کاری از پیش نبردند. اشکال کار در کجا بود؟

ما در این دو قرن، کم کم، ارتش خود را بازسازی کردیم، اما هیچ گاه نتوانستیم در «دانش مدرن» که پشتوانه مهم برای پیشرفت و تهیه تدارکات لازم نظامی برای یک دفاع محکم و استوار بود، به روز شویم. البته همین که ارتش خود را از لحاظ ظاهر بازسازی کردیم، به فکر و اندیشه ملی و دینی رسیدیم، خیلی چیزها را روی زمین بدست آوردیم، اما اینها بخشی از کار بوده و هست. اینها شرط لازم است، اما کافی نیست.

حالا در این دویست سال گذشته، بارها از غرب شکست خورده ایم، زمین های زیادی را از دست داده ایم، و هنوز هم در همان شرایط هستیم. البته ، با مقاومت، موقت پیروزیهایی بدست می آوریم، اما در نهایت، و در بیشتر اوقات مجبور به تسلیم می شویم. این قانون طبیعت است و گرچه این جمله شاید از روی تسامح و غیر دقیق باشد، اما حکایت از واقعیتی دارد که با تمام وجود لمس می کنیم.

برخی از ملتهای اسلامی، برای ماندن در یک شرایط بهتر، یا تن به حاکمیت دولت های وابسته به اجنبی بر خود دادند و یا با کمک فرنگی ها، ارتش قوی درست کرده، آلت دست آنها شدند تا خود را نگاه دارند. همین حالا می بینیم که دولت سعودی و امارات و دیگران این روش را انتخاب کرده اند. مشکل این است که آنها هم از دانش مدرن برخوردار نیستند و نمی توانند بدون امریکا نفس بکشند. به اسم خادم الحرمین، به امریکا سواری می دهند، و هر روز این پول خداداد نفت را بابت تجهیزات پیشرفته نظامی که برای کشتن دیگر مسلمانان در نظر گرفته شده، در اختیار به قول خودشان کفار قرار می دهند. میلیونها قرآن منتشر می کنند که همه اش پرهیز از کافر است، اما خودشان در دامن کفار هستند. اشکال کار کجاست؟ ضرورت زندگی و حیات چیزی را که نمی خواهیم بر ما یا بگویم ساده اندیشان ما تحمیل می کند.

یک کلام، ما در دراز مدت، راهی جز این که دانش خود را تقویت کنیم نداریم. این کاری است که الان بدرستی انجام نمی دهیم. ما برنامه ای برای پیشرفت علمی نداریم. البته پیشرفت هایی داریم، اما در رسیدن به نقطه ای که به نوعی دانش خودبنیاد و مستقل و آماده جهش برسیم، راه طولانی در پیش داریم. ممکن است امروز و فردا کاری از پیش نبریم، حتی ممکن است مجبور شویم مدیت کنار بیاییم، این کاری است که خیلی از ملت ها برای ماندنشان مجبورند بکنند، چنان که آلمانها و ژاپنی ها که کمتر ما ملی نبودند، کردند، اما می توانیم با سرمایه گذاری روی علم، راهی را برای صد سال یا دویست سال دیگر فراهم کنیم.

دانشگاه‌هایی که ما در ایران می بینیم، کاری از پیش نمی‌برد. همین موشکی هم که داریم از این دانشگاه در نیامده گرچه شاید کمک‌هایی از آن گرفته است. اما دانش مدرن نظامی ما در حدی نیست که با کمک آنها بتوانیم به درستی از خود دفاع کنیم.

بیاییم برای «دانش» برنامه ریزی کنیم، دانشی که نه عثمانی آن را داشت، نه عرب، نه مسلمان شمال افریقا، نه مسلمان شبه قاره. کوشش کنیم آن را بدست آوریم تا دست کم برای یک تا دو قرن دیگر بتوانیم، و اگر دیگران بگذارند، به نقطه ای برسیم که با افتخار از آن دانش استفاده کرده و استقلال خود را حفظ کنیم. کسی نگوید که نویسنده از اهمیت فلسفه و دین و فقه و اخلاق با خبر نیست، فرض کنیم همه آنها هست، آیا کافی است؟

کلید واژه‌ها : رسول جعفریان - نخبگان - فرار مغزها -
13 دیدگاه
  • بی نام
    چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 - 22:12:25
    پاسخ
    40 6

    سوال مقدر جناب جعفریان. آیا پیشرفت در علوم انسانی را پایه و اساس جامعه ای که بستر دانش و فن سالاری شود نمی دانید؟ آیا قبول دارید که نظام ... ما عملا راه را بر توسعه دانش مدار علوم انسانی بسته است؟ وقتی نظام حقوقی ، اخلاقی ، اجتماعی ما در مسائل ساده و پیش افتاده ای نظیر مسائل جنسی و تحولات خانواده و حقوق زنان و حقوق مولفین کپی رایت و ... عاجز و درمانده و در بن بست است و به زور و جبر حکومتی خود را سرپا نگه می دارد و افکار بدیل و مستدل به دانش و تجربه فراگیر بشری به زور نیروی قهریه و فیلتر و ... از متن جامعه دور می دارد چه انتظاری از گسترش دانش و فن سالاری در حوزه علوم مهندسی و فنی و نظامی دارید. خروجی جامعه ای که هم صنفان شما در 40 سال گذشته اداره کرده اند حداکثر پژو 405، پراید و ... بوده

    • بی نام
      پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 03:51:06
      14 4

      تازه اینو هم از صدقه سری تعدادی داتش کوش نه دانشمند که نداریم غربی دارند والا خودشان هنوز در مطهرات و محرماتشون مانده اند ارتش مدرنمان که از نظام قبلی است علوم انسانیمان بهم چنین و ...

    • بی نام
      پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 06:54:34
      21 1

      همچنین، همین پراید هم اساسا مونتاژی است و با دست دراز کردن جلو کره ای ها چندین رده پایین تر از امریکایی ها به دست آمده است دانش مدرن را مردمی می توانند بسازند که یا بسیار منفعت طلب باشند در نظام سرمایه داری و قانون مدار و یا بسیار هم دل و میهن پرست در نظام های خاص مثل آلمان و ژاپن و نه مردمی که دروغ، ریا، زیرآب زنی و دست در جیب هم کردن، کسب و کارشان باشد. عثمانی هم اگر بدبخت شد به همین بلا مبتلا بود.

  • داریوش
    چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 - 23:12:20
    پاسخ
    25 5

    با سلام مردم اصلاح نپذیرند مگر آنکه حاکمانشان اصلاح بپذیرند

  • جعفر رجبی
    چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 - 23:45:44
    پاسخ
    25 6

    برای پیشرفت دانش چرا تلگرام فیلتره حاج آقا

  • احمد
    چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 - 23:45:56
    پاسخ
    18 4

    جناب جعفریان فقط این نیست وقتی دختر فقاهت و مرجعیت خانم زمد در دانشگاه ایلینوی امریکا محقق انرژی اتمی است و شرکتی هم در این خصوص دارد وقتی دختر امام جمعه تهران خانم ح ف شهروند مقیم کاناداست وقتی فرزند عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام اقای دج کارمند فدرال رزرو امریکا است وقتی .... بعد میخوای با مردمی زیر خط فقر جلو غرب بایستی خب نمیشه منتظری خدا معجزه کنه خب نمیکنه دیگه مشکلات دنیای اسلام بنیادی تر از این حرفهاست چاپم نکنی به اسلام ظلم کرده ای خبر انلاین

  • بی نام
    پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 01:20:23
    پاسخ
    11 3

    جناب جعفریان : مشکل اصلی جامعه ما در موارد زیر خلاصه میشود 1. عدم تعریف درست و یکسان از علم در کشور . همان تعریف ناقصی که دانشگاه از علم و عالم میداند را حوزه و حوزویان قبول ندارند و علم را بیشتر در علم دین و نهایتا در علم بدن میدانند. دروس عمومی دانشجویان برای رشته های غیر مرتبط هم خود حکایتی دارد 2. امروزه در دنیای مدرن علم مدرن وابسته به یک کشور خاص نیست و علم خیلی ساده از مسیر تبادلات علمی و بحث و گفتگو با مراکز اصلی ایجاد و نمو علمی رشد میکند. موضوعی که دانشگاهیان ما کلا از آن بی نصیبند 3. پیشنهاد شما برای دو قرن حتی صد سال دیگر خیلی عجیب است. چون در دنیای مدرن سرعت تحولات حکومتها و ملتها خیلی سریعتر شده است و با همین فرمان در دو قرن دیگر علم پیشرفته تر و فاصله دنیای مدرن با ما بیشتر

  • ناصر سجودی
    پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 04:20:21
    پاسخ
    22 6

    ما این را میدانیم که ایران همواره برای توسعه به دانش کشورهای پیشرفته نیاز دارد و همه میدانیم که ایران استراتژیک بین قدرت های غربی و شرقی گرفتار شده است . اگر ایران بخواهد تا یک یا دو قرن دیگر دانش پیشرفته را بومی کند باید نزدیکی به غرب را انتخاب کند و در این انتخاب نباید به دفاع و گسترش ایدئولوژی های خود بپردازد چون سرمایه و در بدنبال ان دانش را فراری خواهد داد. ایران و مخصوصا مردم ایران هیچ نفعی از قدرت های قلدر شرقی نخواهند دید و چیزی جدید کسب نخواهند کرد . این مسئله را حاکمان عربی بخوبی دریافته اند تا بتوانند تا یک یا 2 قرن دیگر این دانش را به کشورشان منتقل کنند . غرب یعنی متشکل از سرمایه دارن و دانشمندان دنیا ایران نباید از غرب هراسی داشته باشد .

  • بی نام
    پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 07:07:54
    پاسخ
    18 5

    این که آمریکا ظرف مدت حدود ۲۰۰ سال تونسته تبدیل به یک ابرقدرت بی رقیب بشه فقط و فقط بخاطر اینه که به آزادی احترام گذاشته و مردمش با تمام توان برای داشتن کشوری آباد و آزاد تلاش کردن و نه تنها مردم آمریکا بلکه اکثر مغزهای فرار کرده از کشورهای مختلف بعلت جاذبه های خوب زندگی به پیشرفت آمریکا کمک کردند.

    • بی نام
      پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 10:34:40
      6 20

      غرب با غارت کشورهایی آفریقایی ، آسیایی و آمریکای لاتین به این ثروت و رفاه رسیده و همه آن محصول تلاششان نبود و این غارت اکنون هم ادامه دارد.

  • بی نام
    پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 08:28:29
    پاسخ
    15 2

    از وضع آموزش و پرورش ما معلومه که ره کجا می بریم. می خوام فرزندم رو کلاس اول ثبت نام کنم رفتم مدرسه دولتی از وضعیت مدرسه وحشت کردم رفتم مدرسه غیرانتفاعی فقط در فکر چاپیدن هستند.

  • بی نام
    پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 09:32:45
    پاسخ
    4 16

    باید رگ تعصب و غیرت همه مردم متورم شده و به جوش بیاد تا راه باز بشه . انگیزه لازم برای شروع راه سخت با الگو برداری از دشمنانمان کاری از پیش نمی برد کما اینکه تا حال نبرده .........

  • بی نام
    پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 - 11:02:16
    پاسخ
    10 4

    مسئولین کشور باید توجه کنند . این ایران الان به پوست اندازی نیاز دارد یا این کار را انجام دهند ویا این جوان بالغ خود را به هر دری خواهد زد تا نفس تازه کند . کشور ترکیه اسلامگرا به رهبری اتاتورک . چین کمونیست با رهبر فعلی توان انجام این کار را داشتند و کردند و کشور در راه پیشرفت سریع است . همان کاری که غرب این کار را خیلی وقت پیش کردند و قدرتمند شدند . جهان اول مانند کشورهای جی 7 . جهان دوم مانند همین ترکیه یا کره و چین و جهان سوم و توسعه گرا مانند ایران ما که تازه به دوران رسیده و نیاز دارد پوست اندازی کند . اگر این کار انجام نشود این جوان و این درخت به بیراهه خواهد رفت و همه را نابود خواهد کرد ناصر از ونکوور کانادا .

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

وبگردی