جمعه 26 مرداد 1397
یکشنبه 23 اردیبهشت 1397 - 10:38:19 چاپ

از مومیایی رضا شاه تا جسد برجام

بین الملل > دیپلماسی - حسین ملائک

تحولات تاریخی یک ملت هرزمان که تصمیم بر استقلال گرفت، آقای ترامپ چهار روز زودتر از 12 می (روز موعودی که قرار بود برای جهانیان بشارتی داشته باشد) اعلام کرد که آمریکا از این توافق خارج می شود و با اعلام این موضع به انتظار چند ماهه تک تک ایرانیان و تمام جهان پایان داد.

انصافا رهبران اصلی اروپا خیلی از خود مایه گذاشته و حضورا از رئیس جمهور آمریکا درخواست کردند که از این تفاهم خارج نشود. عکسهای دو نفره و عاشقانه مکرون و ترامپ، انعطاف دور از انتظار سیاستمدار اصولگرایی مثل خانم مرکل و در خواست آخرین دقیقه نخست وزیر انگلیس خانم می که توسط وزیر خارجه از آقای ترامپ شد راه بجایی نبرد. احساس سرخوردگی این رهبران به همراه دخالت‌های سازنده و شجاعانه خانم موگرینی به نفع نگهداری توافق " برجام " بسیار با اهمیت است و باید به آن توجه داشت.

مروری بر گذشته نشان می دهد که: برنامه هسته ای ایران تصمیم بی مطالعه ای بود که استراتژی ادامه و یا خروج از آن از پیش مورد واکاوی و دقت قرار نگرفته بود و در نتیجه سیاست و منابع کشور را برای بیش از 20 سال گرفتار خود کرد که همچنان ادامه دارد. با آمدن دولت یازدهم اینگونه تفاهم شد که کف و سقف این برنامه مشخص گردد و در نتیجه " برجام " با اعضاء شورای امنیت سازمان ملل بعلاوه آلمان مورد توافق قرارگرفت.

"برجام " توافق تقریبا "حقوقی " بود که با دولتهای اروپایی با دقت بیشتری تنظیم گردید. اما مذاکرات و توافق تنها با یک جناح از جامعه سیاسی آمریکا صورت گرفت و آنها توانستند از طریق قواعد رایج دور زدن پارلمان مخالفت کنگره و سنای آمریکا را نادیده گرفته و آنرا به اجرا بگذارند. اگرچه خود دولت آقای اوباما از همان هفته اول نیز با کارشکنی و بدعهدی "سیاسی " ایران را در لیست کشورهای حامی تروریسم وزارت خارجه این کشور قرار داد که با روح توافق مورد اشاره فاصله داشت.

"برجام " با خارج کردن پرونده ایران از شورای امنیت و رفع تحریم های سازمان ملل و تحریم های اروپایی گام بزرگی برای رشد و شکوفایی مجدد ایران برداشت. اما نزدیک به سه سال هرگونه تلاشهای دیپلوماتیک ایران و علاقمندان بین المللی آن نتوانست آمریکا و خصوصا دولت جدید این کشور را به متنی که نوشته و امضاء کرده اند نزدیک کند.

با روی کار آمدن آقای ترامپ به عنوان فرزند خلف نظام سرمایه داری نظامی گرا، بی توجه به نابرابری انسانها، بی اعتنا به محیط زیست و حقوق بین الملل ، و با داشتن ذهنیت نژادپرستانه و کینه توزانه نسبت به رئیس جمهور سیاه پوست قبلی و قدرت گیری تندرو و صهیونیستی ترین جناح سیاسی آمریکا امیدها برای نگهداری آمریکا در این توافق بسیار ضعیف و نا امیدانه بود تا اینکه تصمیم روز سه شنبه شب 18 اردیبهشت تقریبا تکلیف را یکسره کرد.

در خلال این یک سال پس از ریاست جمهوری آقای ترامپ تمرکز کار دیپلوماسی ایران منفعلانه بر دفاع از متن یک نوشته قرار داشت که متولی جدید آن اعتباری برایش قائل نبود. 

با شرایط جدیدی روبرو هستیم
به نظر می رسد بتوان چند مولفه از شرایط جدید را از نظر داخلی و خارجی مورد توجه قرار داد:

۱- می توان با درصد بالایی از اطمینان گفت که با تصمیم آقای ترامپ و لیست تهدیداتی که قرار است علیه ایران به کار برد نقطه عطفی در تاریخ سیاسی ایران بوجود آمده و کشور وارد فصل جدیدی از روابط خارجی خود شده است که به طور اساسی با گذشته متفاوت خواهد بود.

۲- رویکرد آمریکا به ایران را در دو قالب می توان مورد ارزیابی قرار داد:

اول رویکرد سیاسی و نهادینه این کشور برای مقابله با انقلاب اسلامی و نماد آن جمهوری اسلامی که برپایه فروپاشی و نابودی این سیستم جدید قرار گرفته است و دوم در قالب رویکرد شخص ترامپ که علاقمند است همه چیز را زودتر، بیشتر و به اصطلاح اساسی تر بدست آورد. لذا پیامدهای این وضعیت برای ایران نمی‌تواند خیلی آرام بخش باشد.

۳- باید توجه داشت که جناحی در امریکا که با طرح "محور شرارت " حمله به عراق را در سال 2003 سازمان دادند در حال حاضر سیاست های تهاجمی به ایران و کره شمالی را در نوستالژی پیروزی آن تئوری دنبال می کنند. بنابراین طرف مقابل برای نتیجه گیری آمده است. آنها "تغییر حکومتی " که در عراق با جنگ بدست آوردند را در ایران با چماق تحریم و .. دنبال می کنند و به تعبیر آقای ترامپ در سخنرانی خروج از برجام ایشان هم ظرفیت دارد و هم میخواهد و هم میتواند ایران را وادار به مذاکره با شرایط جدید نماید.

۴- " تغییر رژیم " در ایران جزو آمال و آرزوهای آمریکا و اسرائیل است. در هیئت حاکمه فعلی آمریکا از خود رئیس جمهور، مشاورین ارشد تا وزیر خارجه البته غیر از وزیر دفاع در یکساله گذشته روی " تغییررژیم " در ایران تاکید داشته اند.

۵- اگرچه شرایط داخلی سیاسی و اقتصادی کشور آنها را تحریک می کند که این آرزو را دست یافتنی ببینند لیکن به نظر می رسد هم نظام قویتر از آنچه آنان تصور می کنند است و هم نظام بین الملل در این موضوع وحدت نظر ندارد.

۶- آنها با اطلاع و تحلیل خوب از شرایط ایران اقدام به تحریم می کنند. بنا بر طراحی آنها اعمال تحریم ها باعث بهم ریختگی در جامعه و از دست رفتن شیرازه کار از دست دولت می شود باید دید آیا در این کار موفق می شوند یا اینکه " دولت " میتواند بحران را مدیریت نماید.

۷- اغتشاشات دی ماه از نظر آنها نشانه ای از پتانسیل بروز نا آرامی در ایران است . اما متاسفانه " دولت " ایران، تحلیل به کنار، حتی اطلاعات لازم از وضعیت موجود خود ندارد. نظرات مسئولین اقتصادی و پولی و برنامه ریزی کشور در چند ماه اخیر نشان داد که متاسفانه برگزیدگان مدیریت اقتصادی کشور فاقد توانایی های اولیه لازم برای مقابله با بحران در حد و اندازه فشار آمریکا بر کشور می باشند. صعود ارزش دلار نماد ابهام در بازاری است که با بی حرمتی تمام توانایی و دانش مقامات اقتصادی کشور در فهم و کنترل اقتصاد را به زیر سئوال می برد و نشانی از ناتوانی هیئت حاکمه تقریبا ثابت کشور در طول چهل سال گذشته است. پیش بینی ناتوانی دولت در این رویارویی کار خیلی پیچیده ای نیست و می توان در صورت تداوم روش به راحتی پیش بینی کرد که سریعا به گزینه امتیازدهی سیاسی رو بیاورد.

۸- از بعد سیاسی نیز وقتی از عالیترین مقام امنیتی کشور در سفر به کردستان شنیده می شود که در مورد بحران" کوله بران " که سالهاست دست به گریبان بخشی از سرزمین و اتباع این کشور است اطلاعات ناچیزی دارد، باید پیش بینی کرد که حتما قابلیت حل یک بحران سیاسی که توسط آمریکا و اسراییل برنامه ریزی می شود را نخواهند داشت. اگر خانه را نتوان در کنترل داشت نباید انتظار داشت دیگران مدیریت آنرا بعهده نگیرند.

۹- "برجام" از بعد سیاسی بدون آمریکا قابلیت حیات کمی دارد اگر نگوییم ندارد. اما از بعد حقوقی باید آنرا حفظ کرد. اروپایی ها هم بیشتر دنبال نگهداری "برجام" در بعد حقوقی هستند تا هنجارهای موردنظرشان توسط آمریکا به هیچ انگاشته نشود. دیپلماسی ایران نیز تاکنون حفظ جسد بی روح برجام بوده است. از نظر سیاسی این مسیر درستی است.

۱۰- خروج آمریکا از "برجام " البته اهمیت حیاتی برای ایران ندارد اما تهدیدات این کشور برای شرکای اقتصادی ایران شرایط نوینی را بوجود خواهد آورد.

۱۱- آقای ترامپ و جناح مسیحی صهیونیست باید در چند جبهه برنامه ریزی کنند. اول نحوه مواجهه با متحدین غربی خود که با کار وی مخالف بوده اند. حتما اروپا از ندیده گرفتن نظراتش توسط آمریکا خشنود نیست. این موضوع از ابعاد پرستیژی و سیاسی حائز اهمیت است و قابل نادیده گرفتن نیست. تاثیر این اختلاف را باید در نحوه تعامل آینده کشور های اروپایی با شخص اقای ترامپ دید و نه در روابط با آمریکا. دوم چگونگی برخورد با واکنشهای متقابل ایران و در انتها نیز چگونگی برخورد با اعتبار بین المللی، سازمانهای بین المللی و تعهدات بین المللی که البته ایشان اساسا برای آنها اعتباری قائل نیست.

۱۲- دیپلوماسی ایران تا کنون توانسته از نظر سیاسی برای دولت ترامپ انزوا بوجود آورد. این مسیر اجازه اجماع جهانی علیه ایران را نمی دهد و اقدامات شورای امنیت علیه ایران را دنبال نخواهد داشت. اما از نظر عملی آمریکا به هیچ یک از این ابزارها برای اعمال تحریم و یا فشار به ایران احتیاج ندارد. سیاست قلدرمابانه شخص آقای ترامپ نیز چاشنی اجرایی قوی برای پیشبرد آن سیاست هاست.

نحوه برخورد و عملکرد ما می تواند نوعی مانع هرچند ناچیز در قبال این سیاست ها بوجود آورد ​همانطور که می تواند باعث بوجود آوردن تسهیلات برای تحقق اجماع بین آمریکا و اروپا شود.

انتخاب بازگشت به غنی سازی که در گفته برخی از مسئولین آمده است معلوم نیست با چه سیاستی و برای نیل به چه هدفی اعلام شده است. همینطور طرح موضوع خروج از NPT چه غایتی را برای ایران در تصور دارد. طرح هر دو موضوع به ایران کمک نخواهد کرد. نگهداری و مومیایی جسد برجام نیز برای کشور اهمیت دارد.

۱۳- توانمندی موشکی ایران از آن موضوعاتی است که در صورت باز شدن پرونده آن در واقع آغاز تسلیم نظامی وخلع سلاح کشور است. این موضوع که در هیچ کنوانسیون و یا تفاهم بین المللی مورد توجه قرار نگرفته، نمیتواند صرفا در مورد ایران مصداق پیدا کند. اروپا به عنوان یک مجموعه هنجارساز بین المللی به خوبی می داند که این موضوع به صورتی که صهیونیسم موذی آنرا دنبال می کند قابل مذاکره نیست. 

۱۴- مقاومت، تنظیم امور در داخل کشور و جلوگیری از اقدامات نسنجیده و بی مطالعه، فعلا تنها راه حل قابل قبول و سیاست عاقلانه ای است که می توان پیگیری کرد.

طرف مقابل دنبال بهانه‌ای است که خشونت و نظامی‌گری را توجیه کند.

5252

2 دیدگاه
  • بی نام
    یکشنبه 23 اردیبهشت 1397 - 12:32:23
    پاسخ
    0 0

    تو این مدت خروج ترامپ از برجام تنها تحلیل درست و واقع بینانه که از یه ایرانی آشنا به امور دیپلماسی دیدم این مطلب بود

  • حسن
    یکشنبه 23 اردیبهشت 1397 - 20:21:46
    پاسخ
    0 0

    سلام این مومیایی رضا شاه کجای مطلبه؟ البته مطلب مفید و تحلیل کاملی بود

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

پربیننده‌ترین
آخرین مطالب