سه شنبه 1 آبان 1397
پنجشنبه 27 اردیبهشت 1397 - 21:33:13 چاپ

ایران، تحریم‌ناپذیر می‌شود، اگر...

اقتصاد > اقتصاد سیاسی - میثم هاشم‌خانی

چرا ترامپ «این قدر ساده» توانست از برجام خارج شود؟ آیا با فرض بروز اختلافات سیاسی شدید بین امریکا با «ترکیه» یا «مالزی» یا «پاکستان»، باز هم امریکا می‌تواند چنین تحریم‌های ظالمانه‌ای را، «به همین سادگی» در قبال این کشورها اجرا کند؟

 تفاوت کلیدی ترکیه و پاکستان و مالزی با ایران، آن است که این ۳ کشور عضو سازمان تجارت جهانی (WTO) بوده و هر کدام با بیش از ۱۵۰ کشور دنیا معاهده «تجارت آزاد» دارند. در نتیجه اقتصاد این کشورها، ده‌ها برابر ایران با اقتصاد جهانی درهم‌تنیده بوده و بدیهی‌ست که حتی در صورت بروز سنگین‌ترین اختلافات سیاسی میان این کشورها با امریکا یا اتحادیه اروپا یا چین و روسیه، تحریم کردن این کشورها، ده‌ها برابر مشکل‌تر از ایران است. در نقطه مقابل، ایران که تنها یک پیمان تجارت آزاد (با کشور سوریه) داشته و در نتیجه در‌هم‌تنیدگی اقتصادی خاصی با سایر کشورها ندارد، به سادگی تحریم‌پذیر است.

با این مقدمه، باید بپذیریم که با وجود هوشمندی دستگاه دیپلماسی اقتصادی کشور در طراحی حقوقی ظرف «برجام»، مظروف اقتصادی این چارچوب حقوقی، می‌توانست بسیار هوشمندانه‌تر طراحی شود؛ به شکلی که اقتصاد کشور را «بین‌المللی»تر، «مقاوم‌»تر و «تحریم‌ناپذیر»تر کند. باید بپذیریم که «تنها» کار دستگاه دیپلماسی اقتصادی ما در مذاکره با اتحادیه اروپا و امریکا و چین و روسیه، نباید التماس برای «فروش نفت» یا «گرفتن پول نفت» یا «جذب سرمایه‌گذاری خارجی برای استخراج هر چه بیشتر نفت و گاز» یا «خرید هواپیما» باشد، بلکه می‌توانیم تعامل برنده _ برنده با این کشورها را در چارچوبی پیشرو تر تعریف کنیم که بتواند اقتصاد ما را «غیر نفتی»تر و «تحریم‌ناپذیر»تر کند.

 برای بازنگری در استراتژی دیپلماسی اقتصادی کشور، مقدمتا باید توجه کنیم که در رقابت اقتصادی پیل‌افکن و خردکننده قرن ۲۱، صرفا محصولاتی در عرصه «رقابت بین‌المللی» باقی می‌مانند که در یک فرآیند «یارگیری بین‌المللی» تولید شوند. از طرف دیگر در اقتصاد شدیدا رقابتی قرن ۲۱، «اقتصاد مقیاس» (Scale Economy) به معنای کاهش قیمت از طریق افزایش هر چه بیشتر تیراژ تولید، مساله‌ای حیاتی‌ست. دستیابی به اقتصاد مقیاس هم صرفا از راه دسترسی «تضمین‌شده» و «بلندمدت» به بازار کشورهای متعدد محقق می‌شود. نتیجه آنکه در قرن ۲۱، اگر کشورهای خواهان میزبانی کارآفرینان توانمند و خلاق، باید معاهدات «تجارت آزاد» متعددی با کشورهای مختلف امضا کنند. کشورهای امضاکننده یک معاهده تجارت آزاد، تضمین می‌کنند که میانگین تعرفه‌های وارداتی را به سطحی ناچیز (مثلا زیر ۳ %) برسانند و از طرف دیگر قوانینی «آسان» و «یکسان» را برای سرمایه‌گذاری اتباع خود و اتباع کشورهای مقابل در نظر بگیرند. صرفا در این وضعیت «پیش‌بینی‌پذیر» می‌توان امید داشت سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت و تولیداتی دارای توان رقابت بین‌المللی شکل بگیرد.

اما در کنار منافع «اقتصادی» برنده _ برنده پیمان‌های تجارت آزاد، منافع «سیاسی» و «امنیتی» این پیمان‌ها نیز چشمگیر است: یک کشور دارای انبوه معاهدات تجارت آزاد، آن‌چنان اقتصاد خود را با کشورهای دیگر درهم‌تنیده می‌کند، که هر تهدید برای اقتصاد آن کشور، به مثابه لطمه سنگین به اقتصاد کلیه کشورهای دارای پیمان «تجارت آزاد» با آن کشور است.

 بنابراین اگر بخواهیم با پذیرش مقتضیات اقتصاد در‌هم‌تنیده و جهانی‌شده قرن ۲۱، به اقتصادی «تحریم‌ناپذیر» دست یابیم، باید:

۱ _ در بلندمدت: کلیدی‌ترین مطالبه خود در مذاکرات با کشورهای ۱ + ۵ را، عضویت در سازمان تجارت جهانی (WTO) قرار دهیم (نه اینکه مهم‌ترین مطالبه ما خرید هر چه بیشتر نفت‌مان یا جذب سرمایه‌گذاری در استخراج گاز مان، یا خرید هواپیما و امثالهم باشد)

۲_ در میان‌مدت: به سمت انعقاد پیمان «تجارت آزاد» با کشورهایی هم‌فرهنگ و دارای سطح توسعه‌یافتگی اقتصادی مشابه خودمان، مانند عراق و ترکیه و آذربایجان و پاکستان و افغانستان و هند، پیش برویم (نه اینکه صرفا به توافقات موقت برا کاهش متقابل برخی تعرفه‌های گمرکی اکتفا کنیم)

۳_ در کوتاه‌مدت: قوانینی که به منزله «خود تحریم‌گری» بوده و رشته‌های اتصال اقتصاد ما با اقتصاد سایر کشورها را قطع می‌کند، مانند ممنوعیت خرید زمین در ایران توسط خارجیان یا هر قانونی که سرمایه‌گذاری خارجیان در ایران را مشمول قوانینی بسیار سخت‌گیرانه‌تر نسبت به سرمایه‌گذاری ایرانیان می‌کند، لغو کنیم (نه اینکه هم‌جهت با تحریم‌های ظالمانه امریکا، یک سرمایه‌گذار خارجی که قصد ساخت یک هتل در ایران و آوردن توریست به آن هتل دارد را، چندین سال بلاتکلیف نگه داریم)

 اگر ریل‌های دیپلماسی اقتصادی ما در ۳ مسیر بالا حرکت کند، اقتصاد ما رو به روز «مقاوم»تر و «تحریم‌ناپذیر»تر خواهد شد.

1717

11 دیدگاه
  • بی نام
    پنجشنبه 27 اردیبهشت 1397 - 21:52:53
    پاسخ
    4 1

    خیلی راحت چین را هم تحریم کرد افزایش تعرفه واردات به تعبیر رسانه های غربی جنگ تعرفه ای، روسیه هم الان تحت شدیدترین تحریم هاست، ونزوئلا هم همین طور و ... پس هیچ ارتباطی ندارد، یک بی سواد با اظهار نظر بدون پشتوانه علمی و تجربه

  • بی نام
    پنجشنبه 27 اردیبهشت 1397 - 22:14:55
    پاسخ
    4 1

    برو قرصهاتو بخور مسواک بزن بخواب باریکلا

  • بی نام
    پنجشنبه 27 اردیبهشت 1397 - 22:49:05
    پاسخ
    4 1

    خواهشا بحث خرید زمین در ایران از سوی خارجیان را مطرح نکنید که هم خلاف قانون اساسی هست و هم به نفع افاغنه می شود که ایران را ببلعند

  • بی نام
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 00:43:41
    پاسخ
    2 1

    مشکل اینه که سردمداران ما فکر میکنن که قدرت در سلاحه در صورتیکه در قرن 21 قدرت در اقتصاد و تجارته نمونه بارزش روسیه هست که از لحاظ نظامی و تجهیزات دومین کشور جهانه ولی در مناسبات بین المللی بخاطر اقتصاد ضعیفش حرفی برای گفتن نداره

  • بی نام
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 02:21:34
    پاسخ
    2 0

    كار ما از اين حرفا گذشته

  • مهراب
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 03:32:13
    پاسخ
    2 0

    تحلیل ساده انگازانه و سطحی از توافقات بین‌المللی در این مورد توسط نگارنده بکار رفته

  • بی نام
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 03:44:21
    پاسخ
    2 3

    عالی بود جای سخنان و مطالب اینگونه در صدا وسیما واقعا خالیست

  • محمد
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 06:19:39
    پاسخ
    1 0

    موضوع مغفول در این مقال، گفتگوی قطعی دوجانبه با تمام اعضای سازمان است برای ورود، و اسراییل هم جزو این سازمان است پس ابتدا این موضوع باید مد نظر قرارگیرد،که در غیر اینصورت ورود به سازمان غیرقابل اجراست.

  • محمد علی
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 06:37:38
    پاسخ
    1 0

    ایران تحریم نا پذیر میشود اگر ملت ایران خود به همدیگر رحم کرده دست ازسود جویی برداشته و منافع شخصی را که به قیمت نابودی کشور وسایر هموطنان است دست بردارند و این زمانی امکان پذیر است که مسئولین دست از تخریب همدیگر برداشته وکشور از دوقطبی اصولگرا و اصلاح طلب به چندین حزب گروه رقیب هم تقسیم گردد

  • بی نام
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 06:51:16
    پاسخ
    0 0

    از جناب هاشم خانی سوال کنید وقتی با پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی 90 درصد صنعت ایران از بین برود آیا چنین پیشنهادی به تیم مذاکره کننده منطقی به نظر می رسد؟ چه بدست می آوریم و چه از دست می دهیم؟

  • بی نام
    جمعه 28 اردیبهشت 1397 - 09:32:02
    پاسخ
    1 0

    در دنیای الان که همه کشورهای تولید کننده به هم وابسته هستند ما تحریم میشیم چون جز نفت چیزی برای فروختن نداریم، ترکیه دراه بنز مونتاژ می کنه و تو اروپا می فروشه آلمان نتونست بهش تو بگه اما ما چی ؟ چه کالایی انحصار تولیدش دست ماست که دنیا بهش محتاج باشه؟ جلوی فروش نقتمون رو گرفتن مثل این هست که راه تنفسمون رو گرفتن هر کس فکر می کنه ما چیزی تولید می کنیم که دنیا بهش محتاج باشه بگه

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

پربیننده‌ترین