شنبه 31 شهریور 1397
یکشنبه 21 مرداد 1397 - 16:28:17 چاپ

کنوانسیون حقوقی خزر؛ ایران امتیاز داد یا امتیاز گرفت؟

جزییات سهم کشورها از برداشت نفت در خزر | محیط زیست خزر، نیمهٔ غایب کنوانسیون

جامعه > محیط زیست - سران 5 کشور همسایه دریاچه خزر امروز در قزاقستان دور هم جمع می‌شوند تا یک کنوانسیون تاریخی درباره دریاچه خزر را امضا کنند. این کنوانسیون به بخش‌های امنیتی، سیاسی و ... خزر توجه زیادی کرده است و سران کشورها بر سر نزدیک به 90درصد مسائل به توافق رسیده‌اند.

نیو صدر: امروز 21 مرداد در یک رویداد تاریخی سران 5 کشور همسایه دریای خزر دور هم جمع می‌شوند تا در یک رویداد تاریخی کنوانسیون حقوقی دریای خزر را امضا کنند تا مسائل مختلف دریای خزر حل شوند، اما محیط‌زیست بخش تاریک این توافق است.

از سال 1991 با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تعداد کشورهای حاشیه دریای خزر به طور ناگهانی از 2 کشور به 5 کشور رسیدند و این باعث شد تا بر سر مسائل مختلف مربوط به صنعت انرژی، کشتی‌رانی و در پایان محیط‌زیست ایران، آذربایجان، ترکمنستان، روسیه و قزاقستان به مشکل بخورند.

همه این مشکلات به خصوص اصلی‌ترین مسئله که بحث مالکیت ذخایر نفتی و گازی بود باعث شد تا از سال 1993 این 5 کشور بر سر رژیم حقوقی دریای خزر با هم مذاکره کنند. اما در 25 ساله گذشته به دلایل مختلف هیچ کدام از این 5 کشور به توافقی نرسیدند تا اینکه اتفاق بالاخره در چند روز گذشته افتاد.

و سرانجام توافقی که امضا شد

بالاخره امروز قرار است در نشست سران کنوانسیون دریای خزر امضا شود که در اصل می‌توان آن را به‌عنوان چارچوب، مادر یا کلیات تلقی کرد که درون آن موافقتنامه‌های تخصصی و مشخص قرار می‌گیرند. همچنین علاوه بر امضای کنوانسیون انتظار می‌رود 7 قرارداد در حوزه‌های مربوط به حمل‌ونقل دریایی، تجاری، مقابله با جرائم سازمان‌یافته، مبارزه با تروریسم، همکاری‌های نهادهای مرزبانی، پیشگیری از حوادث (به‌نوعی حوادث نظامی) منعقد هم امروز امضا شوند.

در یکی از توافقنامه‌هایی که امروز قرار است امضا شود، کشورهای ساحلی توافق کرده‌اند که قلمروی خود را به کشورهای غیر به‌منظور اقدام علیه یکی از کشورهای ساحلی خزر ندهند. با توجه به اینکه در کنوانسیون واژه قلمرو (Territory) ذکر شده است، این عبارت می‌تواند علاوه بر دریای خرر، شامل قلمروی خشکی این کشورها نیز شود. هرچند که صحبتی از پایگاه نشده است، اما همین ممنوعیت اقدام از قلمروی یک کشور ساحلی توسط کشوری غیرساحلی، نکته مهمی به‌لحاظ امنیتی تلقی می‌شود.

حسن روحانی در همین رابطه امروز در قزاقستان گفت: دریای خزر متعلق به کشورهای ساحلی آن است و هر نوع احداث و واگذاری پایگاه­های نظامی به کشورهای خارجی، عبور شناور­های جنگی و حتی ترانزیت محموله های نظامی خارجی متعلق به غیر کشورهای ساحلی از دریای خزر ممنوع است.

در همین رابطه در کنوانسیون خزر آمده است:

10 تا 15درصد حیاتی

البته هنوز این 5 کشور در رابطه با بخش کوچک اما مهمی از این کنوانسیون حقوقی به توافق نرسیدند. گفته می‌شود که این و 4 کشور دیگر در رابطه با 10 تا 15درصد از مسائل هنوز به توافقی نرسیدند.

این موضوعی است که رییس‌جمهور هم در سخنرانی خود به آن اشاره کرد: امروز گرچه گام بسیار مهمی برداشته‌ایم ولی باید اذعان کنیم که با امضای این کنوانسیون، هنوز موضوعات مهمی مربوط به دریای خزر حل و فصل نشده است، ضمن اینکه پذیرش نهایی کنوانسیون منوط به طی مراحل قانونی تصویب در پنج کشور ساحلی است.

او افزود: لازم می‌دانم به مفاد قراردادهای ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ بین ایران و شوروی سابق، اشاره کنم و تأکید نمایم که در کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر، محدوده بستر و زیربستر هنوز تعیین نشده است و این امر متعاقباً طی توافق میان طرف‌های ذیربط انجام خواهد شد. همچنین با توجه به وضعیت سواحل جمهوری اسلامی ایران، روشن است که هدف از بند سوم از بخش مربوط به تعریف خطوط مبداء مستقیم در ماده یک این کنوانسیون توجه به وضعیت ویژه سواحل ایران است. البته این کنوانسیون تصریح دارد که روش تعیین و ترسیم خطوط مبداء مستقیم بایستی در یک موافقتنامه جداگانه میان همه طرف های ذیربطِ کنوانسیون معین شود.

در همین رابطه در بند 1 ماده 8 کنوانسیون آمده است: تعیین حدود بستر و زیربستر دریای خزر به بخش‌ها باید از طریق توافق بین کشورهای با سواحل مجاور و مقابل، با در نظر گرفتن اصول و موازین عموما شناخته شده حقوق بین‌الملل به منظور قادر ساختن آن دولت‌ها به اعمال حقوق حاکمه خود در بهره‌برداری از منابع زیربستر و سایر فعالیت‌های اقتصادی مشروع مرتبط با توسعه منابع بستر و زیربستر انجام شود.

کنوانسیون حقوقی خزر

محیط‌زیست؛ نیمه‌ی تاریک کنوانسیون حقوقی

اما یکی دیگر از موضوعاتی که کشورها در کنوانسیون حقوقی خزر به آن توجه کمتری کردند بحث محیط‌زیست است. به طور کلی در این کنوانسیون فقط 4 بار به کلمه محیط‌زیست اشاره شده که فقط 1 مورد آن از یک موضوع اجرایی صحبت شده است و در آن 46 بار کلمه کشتی آورده شده است.

در همین رابطه در بند 14 ماده کنوانسیون آمده است: طرف‌ها می‌توانند نسبت به تعبیه خطوط لوله سراسری زیردریایی بر روی بستر دریای خزر اقدام کنند، مشروط برآنکه پروژه‌های آنها با استانداردهای زیست‌محیطی و الزامات مندرج در موافقتنامه‌های بین‌المللی که طرف‌ها عضو آن هستند از جمله کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط‌زیست دریایی دریای خزر و پروتکل‌های مربوطه آن مطابقت داشته باشد.

همچنین در ماده 15 کنوانسیون حقوقی آمده است: طرف‌ها باید مشترکا یا منفردا به منظور حفاظت از تنوع زیستی، حمایت، احیاء و مدیریت پایدار و بخردانه منابع زنده دریای خزر و جلوگیری، کاهش و کنترل آلودگی دریای خزر از هر منبع، تمام تدابیر لازم را اتخاذ و با یکدیگر همکاری کنند.

بیشتر این قسمت‌های زیست‌محیطی کنوانسیون مربوط به بحث آلودگی آن است. بزرگ‌ترین دریاچه جهان سالیان سال است که در حال آلوده شدن توسط ایران و ۵ همسایه اطرافش است. به‌طورکلی مقصد نهایی همه آلاینده‌ها و فاضلاب‌های استان مازندران دریای خزر است، از سویی بهره‌برداری‌های نفتی از طرف دیگر کشورها هم آلوده‌تر شدن خزر را تشدید کرده است.

به طور کلی وضعیت برداشت نفت از خزر  به این شکل است:

ردیف نام کشور 

میزان نفت خام تولید شده از خزر

سهم در وسعت دریای خزر

1 آذربایجان

۶۵۰

۲۰.۷درصد

2 قزاقستان

۵۰۰

۲۹.۹درصد

3 ترکمنستان

۱۰۰

۱۹.۲درصد

4 روسیه

۱۵۰

۱۵.۶درصد

5 ایران

-

۱۴.۶درصد

6 مجموع

۱۳۰۰-۱۳۱۰

۱۰۰درصد

اما خزر چند سال است که با مشکل جدید دیگری هم روبرو شده؛ کاهش تراز خزر.

بر اساس تحقیقی که تابستان پارسال در مجله جغرافیایی در آمریکا منتشر شد سطح آب دریای خزر از ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۵ به سرعت کاهش پیدا کرده، پیش از این روند تغییر سطح خزر افزایشی بود.

روند تغییر سطح خزر از ۱۸۴۰ تا ۲۰۱۵:

تغییر تراز دریاچه خزر 
در همین رابطه تحقیق چند ماه پیش مجله نیچر نشان داد که یکی از عواملی که نقش بسیار بیشتری در بحران کاهش تراز آب خزر دارد  برداشت آب از رودخانه‌های متصل به دریاچه خزر به خصوص رودخانه ولگا روسیه است

در این تحقیق رابطه نوشته شده است:‌ «ما بر اساس اطلاعات مختلفی که داشتیم اثبات کردیم که میزان کاهش آب دریای خزر ارتباط زیادی با برداشت آب از رودخانه‌های تأمین‌کننده آب آن وجود دارد، درست مانند همان شرایطی که سرنوشت دریاچه آرال را رقم زدند.»

تغییرات میزان آب رودخانه ولگای روسیه که تأمین‌کننده ۸۰درصد آب خزر است در کاهش آب این اقیانوس ۶۰درصد سهم دارد، این در حالی است که سهم تبخیر در این رابطه فقط ۱۸درصد است، یعنی می‌توانیم بگوییم به‌نوعی تأثیر عوامل انسانی در بحران به وجود آمده در خزر ۳برابر تغییراقلیم است.

با وجود همه این مسائل در کنوانسیون حقوقی خزر هیچ اشاره‌ای به بحث آب‌های ورودی به دریای خزر نشده و شاید این موضوع بخش تاریک رژیم حقوقی خزر باشد.

42237

13 دیدگاه
  • بی نام
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 17:38:34
    پاسخ
    4 0

    امتیاز گرفتیم.خح خح خحححححححححححححح

  • آرش
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 18:01:02
    پاسخ
    4 0

    ما که حدود مان معلوم بود اونها از شوروی جدا شدن باید حدود خودشانو معلوم کنن چرا دولت اینقدر بهشون رو میده ؟

  • بی نام
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 18:21:06
    پاسخ
    4 12

    خزر نگو، بگو کاسپین یا همان دریای قزوین. هیچ کشوری در دنیا نمی گوید خزر. بروید چک کنید. با گفتن خزر می خواهید این دریا را برای ایرانیان غریبه نشان دهید. کاسپین همان معرب قزوین خودمان است. تحقیر ایران و قزوین بس است

  • بی نام
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 19:09:21
    پاسخ
    9 0

    میگن تا چند وقت دیگه برای دیدن دریای شمال باید ویزا از پوتین بگیریم

  • داود
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 19:58:27
    پاسخ
    9 0

    با سلام. به این نکته توجه کنید...«آب‌های سرزمینی»باریکه‌ای از دریا است که حاکمیت کشور ساحلی بر آن تسری می‌یابد. تا اینجا رو داشته باشید. حالا اینجا .1. هر طرف باید عرض آب‌های سرزمینی خود را تا محدوده‌ای تعیین کند که از 15 مایل دریایی از خطوط مبدأ تعیین شده که طبق این کنوانسیون معین می‌شود، تجاوز نکند. .به عبارت ساده سهم ایران از 50 درصد دریای خزر همین 15 مایل دریایی هست.یعنی سهم کشور ما مساوی سهم ازربایجانی خواهد بود که خودش جزیی از کشور ماست. سهم ایران مساوی سهم قزاقستانی میشه که جزیی از شووروی بوده اما سهمش و از ایران بر میدارن. یعنی ننگ به همه ما ایرانیا با این تفاهم.به والله اگه مسلمونی از غم این تفاهم دق کنه بمیره شهید مرده. ما با این تفاهم بخش بزرگی از سرزمینمون رو از د

  • بی نام
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 20:15:18
    پاسخ
    3 1

    بخش های تاریک که ظاهرا 90 درصد هست ، شما از 10درصد بخش روشن صحبت کنید لطفا .

  • بی نام
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 22:13:57
    پاسخ
    1 0

    خب معلومه توي اين كارها ايران از همه عقبتره

  • میرزاآقاسی
    یکشنبه 21 مرداد 1397 - 23:40:34
    پاسخ
    3 0

    آب تلخ نوش جان دوستان

  • بی نام
    دوشنبه 22 مرداد 1397 - 12:20:45
    پاسخ
    4 0

    فقط سهم پنجاه درصد ما از خزر شد یازده درصد.

  • بی نام
    چهارشنبه 24 مرداد 1397 - 20:02:13
    پاسخ
    0 1

    1 سهم ایران هیچ گاه 50 درصد نبوده است. 2 ایران در عهدنامه گلستان حدود 1500 کیلومتر خط ساحلی آذربایجان و داغستان روسیه را از دست داد و به روسیه تزاری واگذار کرد 1813 میلادی و حدود 200 کیلومتر خط ساحلی در دریای سیاه در گرجستان. 3 عهدنامه ترکمنچای بخش کمی از تالش بدون ساحل و ارمنستان و نخجوان را داد که در این عهدنامه خط ساحلی از ایران کم نشد 1820 4 عهدنامه آخال تکه : بخش بزرگی از آسیای میانه ترکمن تاجیک و ازبکستان را باز هم ناصرالدین شاه به روسها واگذار کرد که فقط ترکمنستان خط ساحلی داشت که 500 کیلومتر خط ساحلی هم اینگونه رفت. 1880 میلادی 5 در دوره نادرشاه افشار حتی بخشی از خطوط ساحلی قزاقستان هم در قلمروز ایران قرن هجدهم

  • بی نام
    چهارشنبه 24 مرداد 1397 - 20:02:47
    پاسخ
    0 0

    پی نوشت: اگر سهم بیشتری از خزر می خواهید بهتر است رشد کنید و با اقتصاد پویا تشکیل اتحادیه ایرانی بدهید. کشوری با وسعت حداقل دوران نادر یا قاجار. وگرنه با این خط ساحلی سهم 50 درصد ادعای واهی بیش نیست. مردمی شعارزده هستیم. از یک طرف ادعای ارضی داریم ولی اگر بگوییم افغانستان بخشی از ایرانه و دوباره یک کشور واحد بشیم همه میگن اخه اینم کشوره؟ شعار ندید. اراضی از دست رفته را اگر می خواهید همت کنید غر نزنید.

  • بی نام
    چهارشنبه 24 مرداد 1397 - 20:03:02
    پاسخ
    0 0

    سهم ایران در قرن 17 و 18 تا حدود 1812 چیزی حدود 60 تا 70 درصد بوده با توجه به خطوط ساحلی ...با عهدنامه گلستان حدود 30 درصد و باعهدنامه اخال حدود 20 درصد دیگر را هم از دست دادیم. ایران در شرایط حال فقط 20 درصد اگر بگیره موفق شده و چونه سر همینه. این حرفهای روشنفکری هم خریداری نداره. اون زمانی که باید اعتراض میکردین سالهای 1813 و 1821 و 1880 و 1917 میلادی و 1992 میلادی بود. چجوری میشه با از دست دادن 2000 کیلومتر خط ساحلی در ترکمنستان و اذرباجیان و داغستان روسیه همچنان ادعای 50 درصد داشت؟

  • بی نام
    چهارشنبه 24 مرداد 1397 - 20:03:13
    پاسخ
    0 0

    سهم ایران حدود 70 درصد بود اما نه الان در زمان نادرشاه و در زمان قاجار قبل از دو عهدنامه گلستان و آخال 1880 . ایرانیان فارسی زبان از شهر مرو بزرگترین شهر قرن نوزدهم و بیستم ترکمستان اخراج شدند و کل این سرزمین با 500 کیلومتر خط ساحلی به شوروی داده شد. متاسفانه افراد تاریخ نمی دانند و حرف بیجا می زنند. کل ایران ترکمن و اذرباجیان حدود 50 درصد سطح دریاچه را دارند و 50 درصد در خط قزاق و روس است. ایران بین سه کشور از 50 درصد عملا 20 درصد میخاد در حالی که نوار ساحلی اذر و ترکمن بیشتره.

ارسال دیدگاه

قوانین ارسال نظر
  • خبرآنلاین نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید
  • اگرچه تلاش می‌شود نظرات ظرف 2ساعت تعیین تکلیف شوند اما نظراتی که پس از ساعت 19 نوشته شود حداکثر تا 9 صبح روز بعد منتشر می‌شوند
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند بنابراین توصيه مي‌شود از مثبت و منفی استفاده کنید.

0/700

پربیننده‌ترین
وبگردی