محمد نجفی: نمایشگاه جامع دستاوردهای 30 ساله وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که از تاریخ 1 الی 5 دی در مصلای بزرگ امامخمینی تهران برگزار میشود فرصتی را فراهم آورده است تا وزارت علوم و تمامی نهادهای آموزشی و پژوهشی مرتبط با این وزارتخانه به ارایه گزارشی از برنامهها، اهداف و دستاوردهای خود بپردازند. مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، از جمله نهادهای پژوهشی علوم انسانی است که در این نمایشگاه شرکت کرده است. آنچه در پی میآید گفتوگویی است کوتاه با غلامرضا اعوانی، رییس و خانم اعوانی، معاون پژوهشی و تحصیلات تکمیلی این مؤسسه که در غرفه 105 حضور یافته بودند. همچنین روز سهشنبه سوم دیماه از ساعت 10:30 تا 12 شاپور اعتماد و از ساعت 15 تا 16:30 سروش دباغ در غرفه موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه حضور دارند و پاسخگوی علاقمندان خواهند بود.
جناب آقای دکتر اعوانی، مؤسسهای که شما رییس آن هستید در نمایشگاه جامع دستاوردهای 30 ساله وزارت علوم، تحقیقات و فناوری حضور دارد. چه مواردی را در این نمایشگاه ارایه کردهاید؟
هدف ما در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران شناختن و شناساندن همه جوانب فلسفه، اعم از فلسفه اسلامی وغربی است. این موضوع در سطح ملی و بینالمللی اهمیت بسیاری دارد. پژوهش در همه زمینههای فلسفه در ایران، بهخصوص بخشهایی از آن، نظیر فلسفه اخلاق، حکمت هنر، فلسفه ایرانی و... که مورد غفلت قرار گرفته است. انجام طرحهای تحقیقاتی کوتاهمدت و درازمدت، انجام پژوهشهای بنیادی، مثل تصحیح انتقادی متون فلسفه اسلامی، تشکیل کارگاههای مختلف و دورههای آموزشی، انتشار کتاب، همایشها و کنگرههای گوناگون، تهیه کتابخانه تخصصی و روزآمد فلسفی، معرفی فلسفه اسلامی و ایرانی، ارتباط با مراکز مهم جهان در حوزه فلسفه و ... از جمله فعالیتهای اصلی ما در این مؤسسه است که در این نمایشگاه ارایه خواهد شد.
در همین راستا بوده که شما در کنگره بینالمللی فلسفه که در سال جاری در کره برگزار شد شرکت کردید؟
این کنگره را فدراسیون بینالمللی فلسفه (FISP) که در سال 1902 تأسیس شده است هر 5 سال یکبار برگزار میکند و در سال جاری در کشور کره و با حضور بسیاری از اساتید فلسفه بر پا شد. بنده هم در آن شرکت داشتم که به عنوان عضو هیأت مدیره انتخاب شدم. این کنگره 5 سال آینده یعنی در سال 2013 در آتن برگزار خواهد شد و بنده طی نامهای به آقای مکبرایت، رییس FISP پیشنهاد کردهام در آیندهای نزدیک ایران میزبان این کنگره باشد.
البته شما در همین کنگره کره به سمت ریاست انجمن بینالمللی فلسفه اسلامی FISP نیز انتخاب شدهاید؟
FISP با انجمنهای تخصصی و بینالمللی بسیاری در ارتباط است. از جمله انجمنهای بینالمللی آن میتوان به انجمنهای بینالمللی فلسفه چین، فلسفه اسلامی، متافیزیک، فلسفه مسیحی و... اشاره کرد. رؤسای انجمنهای بینالمللی در همین کنگرههای بینالمللی که هر 5 سال یکبار برگزار می شود انتخاب میشوند. در آخرین کنگره FISP تشکیل «انجمن بینالمللی فلسفه اسلامی»تصویب شد که بنده نیز به عنوان اولین رییس آن انتخاب شدم.
لطفاً راجع به مهمترین برنامههای آتی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در سطح بینالملل نیز توضیحاتی بدهید.
در سال 2010 یعنی دو سال دیگر و پس از پیگیریهای ما ویژهبرنامههای روز جهانی فلسفه در ایران برگزار خواهد شد. همانگونه که میدانید امسال ایتالیا و سال آینده روسیه میزبان این برنامه خواهند بود. اما پیش از آن نیز ما در سال آینده در روز جهانی فلسفه، کنگره بینالمللی فلسفه در جهان اسلام را برگزار خواهیم کرد. تلاش ما این است که در این برنامهها از همکاری کلیه مؤسسات و گروههای آموزشی و پژوهشی و نهادهایی که در زمینه فلسفه و حکمت فعال هستند و نیزFISP بهرهمند شویم. به هر حال من امیدوارم که بتوانم از موقعیتی که هماکنون در FISP دارم برای تقویت فلسفه اسلامی استفاده کنم. علاوه بر این موارد طرح ابنسینا که بر آثار ابنسینا متمرکز خواهد بود نیز از دیگر برنامههای ماست.
سرکار خانم دکتر اعوانی، شما معاون پژوهشی و تحصیلات تکمیلی مؤسسه هستید. لطفاً درباره برنامههای آتی مؤسسه در حوزه تحصیلات تکمیلی توضیحاتی بفرمایید.
همانطور که مستحضرید مؤسسه فقط در مقطع دکتری فعالیت دانشجویی دارد. در حال حاضر سه تن از دانشجویان رشته فلسفه اسلامی خود را برای امتحان جامع آماده میکنند. در بهمن ماه مؤسسه آزمون دوره گزینش دانشجو در این رشته را برگزار خواهد کرد. از بین متقاضیان و واجدین شرایط شرکت کننده در آزمون، تعداد 3 الی 5 نفر گزینش خواهند شد.
مؤسسه در مقطع دکتری، علاوه بر فلسفه غربی (که در حال حاضر 11 دانشجو دارد)؛ فلسفه غرب (سه دانشجو) فلسفه و تاریخ علم (هفت دانشجو)؛ دو رشته دیگر در حال تأسیس دارد، یکی فلسفه اخلاق و دیگری حکمت هنر دینی
برنامه درسی این دو رشته تهیه شده و مرحله بازبینی توسط شش تن از اساتید برجسته (هر رشته سه استاد) انجام میگیرد. مرحله بعدی ارسال تقاضا به همراه برنامه، به شورای محترم گسترش است که ما امیدواریم بتوانیم از مهرماه 88 در این دو رشته دانشجو داشته باشیم.
گویا مؤسسه، نشریه «جاویدان خرد» را نیز در دست انتشار دارد. نخستین شماره دورهی جدید این نشریه چه زمانی منتشر خواهد شد؟
نشریه جاویدان خرد از سال 53 تا 58 فعالیت داشته است. سی سال است که انتشار نشریه متوقف مانده است. این نشریه تخصصی حکمت خالده، در دو شماره در سال منتشر میشود. شماره تابستان 87 بهزودی در دسترس علاقهمندان قرار خواهد گرفت. مقالهای در موضوع تذکره الاولیاء و تصحیح و شرح مقاله «العلوم العقلیه» ابنسینا، همراه سه مقاله به زبان انگلیسی و نیز بخش معرفی و نقد کتاب (این شماره معرفی و نقد کتاب شجرهالالهیه شهرزوری) مطالب این شماره است و شماره دوم نشریه نیز در دست ویراستاری است. قرار است تلاش شود تا در هر شماره یک متن تصحیحی و نیز نقد و معرفی دو کتاب تخصصی منتشر شود.
نظر شما