با برگزاری نشست وزرای امور خارجه سازمان امنیت و همکاریهای اروپا (OSCE) در هلسینکی روند امنیت اروپا ریشه های اصلی خود را پیدا کرد.با فروپاشی نظام دو قطبی و پایان یافتن مشکلات ناشی از آن و امضای موافقنامه پاریس در سال 1990 اروپا شکل جدیدی به خود گرفت. در حقیقت موافقنامه مذکور تجلی اراده اروپا در راستای دستیابی به دمکراسی،صلح و وحدت بود.اعضای حاضر در نشست مذکور امید داشتند که با امضای سند مذکور، نظمی اساسی و صلحی پایدار را برای اروپا به ارمغان آورند. اما بحران گرجستان به ما ثابت کرد که ما تا چه اندازه از آرمانها و اهدافمان دوریم.بدبینی وتفکرات کهنه و قدیمی در بحران اخیر در شکلی مهارنشدنی یکی از ویژگیهای بارز بحران مذکوربود.
بدون شک امنیت و صلحی که اروپا انتظار دارد با مواضع خصمانه اعضاء نسبت به یکدیگر آن هم در خانه ای مشترک تحقق نخواهد یافت.برای برقراری صلح و امنیت تنها نباید خطر تروریسم را در نظر داشته و برای مقابله با آن برنامه ریزی کرد.همه چالشها و موانع مهم بر سر راه اروپا از جمله بحران اقتصادی،پدیده گرم شدن زمین و بسیاری دیگر از پروژه های آینده اروپا از جمله موضوعات مهم بوده و نیازمند همگرایی تنگاتنگ اعضا با یکدیگر است. ازهمین روست که بسیاری از سران اروپا ایجاد نوعی فضای امنیتی را پیشنهاد کرده اند.
باراک اوباما در سفرش به آلمان درخواست کرد که تلاشها برای ایجاد فضای جنگ سرد به پایان رسیده و برای از بین بردن چنین جوی شراکتی را پیشنهاد نمود که حوزه آن همه کشورهای اروپایی حتی روسیه را در برمی گرفت.در مسکو نیز مقامات کرملین برای انعقاد پیمان امنیتی پان اروپایی اعلام آمادگی کرده و در نهایت در فرانسه سازکوزی اعلام کرد که توافقنانه امنیتی اروپا در جلسات آینده سازمان امنیت و همکاریهای اروپا مورد بررسی قرار گیرد.
همه این قول و قرارها قطعا به تحقق خواهد پیوست اما برای رسیدن به آن باید بحث و تبادل نظر میان اعضای اروپا صورت گیرد.
از همین رو پیمان امنیتی اروپا شامل توافقنامه ای است که اعضا را ملزم به رعایت اقدامات و چهارچوبهای مشترک می نماید.این توافقنامه همانند چهارچوبهای ارائه شده در نشست پاریس خواهد بود و به عبارتی مجددا بر روی همان پایه ها بنا خواهد شد. ارائه چنین برنامه ای به معنای تغییر در چهارچوبها و برنامه های اروپا نخواهد بود. متأسفانه بدبینی و اختلاف نظر در میان اعضای اتحادیه آن چنان گسترده و عمیق بوده که فاصله زیادی را میان اعضاء به وجود آورده است.لذا برای از بین بردن چنین فضایی باید قوانین و چهارچوبهایی در جهت برقراری اعتماد و اطمینان بالاخص با همسایگان شرقی در نظر گرفته شود که درآن هر یک از اعضاء به حوزه وظایف خود آگاهی داشته باشد.روسیه باید در بسیاری از موضوعات شفاف سازی نموده و احساس خطری را که از جانب همسایگان خود دارد از بین ببرد.
اتحادیه اروپا باید برنامه های جدیدی را در جهت گسترش همکاریها با همسایگان خود طراحی نماید.پروژه های شراکتی که لهستان و سوئد از پیشنهاددهندگان آن بودند،فرصت مناسبی بود که می توانست پاسخی برای بسیاری از چالشها باشد.
ما همچنین به برنامه ای نیاز داریم که در آن ایده هایی برای برقراری امنیت در بلندمدت در حوزه دریای سیاه و قفقاز جنوبی در آن گنجانده شده باشد . حتی می توانیم برای دستیابی به این هدف از تجربیات بسته امنیتی بالکان کمک بگیریم.
به علاوه برای دستیابی به امنیتی مستمر باید به پیشرفتهایی در زمینه بسط و یا خلع سلاح دست یابیم . با روی کارآمدن اوباما و تیم جدید کاخ سفید امیدهای فراوانی در این خصوص وجود دارد.امیدواریم بتوانیم به پیشرفتهایی در این زمینه
به عقیده من بسیار ضروری است که تمهیداتی نیز برای خلع سلاح در نظر گرفته شود.چراکه من معتقدم اگر از حجم تولیدات هسته ای نکاهیم پیمان منع سلاحهای هسته ای ارزش خود را از دست خواهد داد .از همین روست که باراک اوباما و مدودوف از این ایده بسیار استقبال کرده اند.به نظر میرسد که انعقاد قرارداد جدیدی که بتواند جانشین پیمان استارتI شود ضروری باشد.
یکی دیگر از موانع مهم و بزرگ در راه وحدت اروپا تعارض میان ناتو و روسیه است که به زودی باید در نشست میان دو طرف راهکارهایی برای حل آن ارائه گردد.موضوعات مورد تعارض هر چه باشد اعم از ضدموشکهای دفاعی و یا مقابله با دزدان دریایی در آفریقا،دو طرف باید برای دست یافتن به تفاهم گامهای مثبتی را بردارند.
ایجاد اعتماد میان اعضای اروپا همچنان به عنوان یکی از موضوعات مهم از اهمیت زیادی برخوردار است.بحران گرجستان بیش از هر زمان دیگری این عدم اعتماد را آشکار نمود. امید داریم که با گفتکوهای ژنو بر سر بحران گرجستان اعضای اروپایی با اعتماد بیشتری در راستای برقراری امنیت در اروپا تلاش کنند .
گسترش همکاری با کشورهای اروپای شرقی،حل بحرانهای منطقه ای از دیگر اولویتهای مهم اروپاست وبرای رسیدن به آنها و دستیابی به اهداف سازمان امنیت و همکاریهای اروپا لازمست ارزشها و فعالیتهای مشترکی داشته باشیم.حقوق بشر،دمکراسی،حفظ تمامیت ارضی و وحدت میان اعضا از جمله مهمترین ارزشها در این روند خواهد بود .
برای از بین بردن شبهات و تردیدها باید اعلام کنیم که اتحادیه اروپا،ناتو و سازمان امنیت و همکاریهای اروپا همگی از ستونهای امنیتی اروپا هستند.قطعا بدون پایه های فراآتلانتیکی، درآینده امنیتی در اروپا وجود نخواهد داشت.در خصوص ناتو نیز باید بگوییم که نیازمند توافقنامه ای برای ادامه فعالیتهای این نهاد و برای گسترش آن نیازمند گفتگو و شفاف سازی هستیمو در نهایت اینکه با همکاری شرکای آمریکایی ،همسایگان اروپای شرقی و روسیه برای دستیابی به امنیتی جمعی و اعتمادی چندجانبه باید تلاش فراوانی را صورت دهیم.
ترجمه : زهرا خدایی
نظر شما