وضعیت فعلی منطقه و ایران، هدیه ترامپ به پوتین بود

یک کارشناس مطالعات منطقه ای معقتد است که برنده وضعیت فعلی ایران و تنش های منطقه ای روسیه است.

زهره نوروزپور: یک سال است که ایالات متحده آمریکا از برجام خارج شده است. در این یکسال اتفاقات بی سابقه ای میان تهران واشنگتن رخ داد. از صفر شدن فروش نفت ایران تا قرار گرفتن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست تروریستی آمریکا، در این میان تنش های تنگه هرمز نیز مزید بر علت شد. یک سال گذشته است و اروپا همچنان با وعده اینستکس برای خود زمان می خرد. اما تهران مقابل این بدعهدی ایستاد و پس از بالا گرفتن تنش ها در تنگه هرمز و رفت و آمدهای میانجی ها به تهران، دولت دوازدهم به ریاست حسن روحانی تصمیم به شروع گام گام تعهدات برجامی گرفت به معنی افزایش ذخایر غنی سازی اورانیوم که مرحله سوم آن نسبت به اقدامات اروپا مشخص خواهد شد که اجرا می شود یا خیر. اما مساله مصاحبه ما معطوف به این مسائل نیست، به مساله ای بر می گردد که این روزها کمی مشکوک و سوال برانگیز شده است! سوال این است؛ نقش روسیه در این میان چیست؟ از آغاز تنش ها و خروج امریکا از برجام روسیه که به اصطلاح خود را متحد ایران می داند موضعی منفعلانه یا حتی محتاطانه گرفته است و حتی اقدامی در جهت کاهش تنش ها انجام نداده است و بعضا موضع گیری هایی از سوی مقامات گرفته شده است و اخرین اظهار نظر جنجالی پوتین هم این بود که ما آتشنشان نیستیم! روسیه به دنبال چیست؟ چرا در این بلبشوی بین المللی در سکوت منفعلانه به سر می برد؟ چرا تا کنون اقدامی حتی برای اینستکس انجام نداده است؟ سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در یکی از نشست های مطبوعاتی خود در ماه های گذشته گفت برخی کشورها نباید با کارت ایران بازی کنند!

دکتر علی سعادت آذر کارشناس مطالعات منطقه ای و مدیرکل مبادلات فرهنگی و سازمانهای بین المللی ، مدرس دانشگاه و مدیر مطالعات ترکیه معاصر درباره نقش روسیه معتقد است که سیاست ابهام، تنش و مذاکره به روسی سازی منطقه می انجامد. مشروح این گفتگو را بخوانید:

در وهله اول بفرمایید با توجه به توضیحات فوق اوضاع منطقه را چه طور ارزیابی می کنید، کشور ما در چه حال است؟ آیا اوضاع ما در هرمز خوب است؟ نقش عرب ها و آمریکا در چه وضعیتی به سر می برد؟
سیاست خارجی هرکشوری ریشه در منافع و توان داخلی آن دارد و باید بپذیریم که سیاست خارجی همان برآیند خواسته جریان های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در درون یک نظام ملی است. این که سیاست خارجی آمریکا مبهم، پیچیده و گاه متناقض است نشان دهنده پیچیدگی منافع آمریکا است که رفتارشناسی سیاست خارجی را سخت و دشوار می کند. اما تحولات پرتنش که درحد یک جنگ سرد درمنطقه جاری است در حال تغییر موازنه های منطقه ای است.

اگرچه اقدامات سیاسی ایران و نمایش قدرت نظامی آن نشان داد که معادلات نظامی در منطقه به نفع ایران است اما هنوز تکلیف روندهای اقتصادی در منطقه معلوم نیست و ایران مسیر شفافی برای تجارت در منطقه تحت مدیریت خود ندارد و تحریم های اقتصادی اثرات قابل توجه خود را داشته است شرایط به وجود آمده بر منافع و امنیت سایر بازیگران نیز اثرگذار بوده است.

مسیرهای انتقال انرژی غیر از تنگه هرمز، اهمیت استراتژیک پیدا کرده اند تا خلاء به اصطلاح ناامنی در تنگه هرمز تا حدودی تأمین شود. آمریکا اگرچه بیشترین نقش را درتنش تنگه هرمز دارد اما کمترین اثر را می پذیرد و کشورهای عربی با درک همین موضوع نرمش بیشتری برای کنار آمدن با ایران از خود نشان می دهند هرچند که احتمال جنگ ایران و عربستان از احتمال صلح دوکشور بیشتر است .

برویم سراغ روسیه که در اول صحبت، مورد بحث و بررسی قرار گرفت؛ نقش روسیه در این میان چیست؟ چرا احساس می شود که روس ها در این تنش در حال ماهیگیری هستند و ظاهرا سکوت را  به اقدام موثر ترجیح داده اند؟
واقعیت گاه کتمان شده سال های اخیر این است که روسیه بزرگترین اگر نگویم کاسب، برنده تنش و تحریم در منطقه است که دلایل بیشمار آن امروز هویدا شده است.
آمریکا به خوبی متوجه است که می تواند با اقداماتی چون قطع مسیرهای انرژی به چین بر اقتصاد پویا و درحال توسعه چین ضربه وارد کند. بخشی از جنگ اقتصادی بزرگی که علیه شرق دور به ویژه چین برنامه ریزی شده است از پاره کردن برجام یا بهتر بگویم از قطع صادرات انرژی از تنگه هرمز تأمین خواهد شد روسیه در این میان می تواند به عنوان بازیگری با انگیزه برای رقابت با قدرتهای شرقی وارد عمل شود.

یادمان نرود همه توافقات بزرگ بین المللی در چند دهه گذشته با توافق روسیه و آمریکا صورت می پذیرد و هنوز به صورت غیررسمی حدود و صغور زمین بازی هردوطرف مشخص است. اگر بپذیریم که معامله بزرگ ترامپ و روسیه در انتخابات ریاست جمهوری واقعی یا شبه واقعی بوده آنگاه باید منتظر پاداش ترامپ به پوتین هم باشیم. چه پاداشی بهتر از بازگرداندن ایران از مسیر غرب به شرق و بازگذاشتن دست روسیه در تحولات منطقه ای همچون حضور در سوریه و غیره.

به هرحال اقدامات سیاسی خارجی ترامپ چه عامرانه و چه تصادفی باعث افزایش توان چانه زنی و بازیگری روسیه شده است. این بازیگری تا حدی پیش رفته است که امروز با اصطلاحی با عنوان  " روسی سازی منطقه"  مواجهیم جایی که ترکیه و دیگر بازیگران منطقه ای علیرغم حضور در ترتیبات سیاسی امنیتی غرب سامانه های اس 400 از روسیه خریداری می کنند و قراراست حوزه این خریدهای تبلیغاتی به سایر کشورها هم سرایت کند.


برگردیم به تنش ایران و آمریکا و یک سوال اصلی و اساسی درمورد نقش روسیه در این تنش. بهترین سناریو برای روسیه و منافع ملی این کشور در رابطه با ایران و برنامه صلح آمیز هسته ای چیست ؟
با توضیحاتی که دادم و رفتارشناسی سیاست خارجی روسیه شاید می توان به جرأت به این پرداخت که روسیه تحمل اجرای بندهای امضاء شده در برجام را ندارد. برجامی که درآن حضورشرکت های اقتصادی اروپایی در ایران ریشه دار شود و از طرف دیگر تعاملات آزادانه و بدون مزاحمت با جهان داشته باشد و راحت تر بگویم بدون توجه به روسیه اقدام کند. حتی موضوع ناکارآمدی اینستکس هم به نفع روسیه است و علیرغم ژست سیاسی روسیه از ناکارآمد بودن آن خوشحال خواهد شد. روسیه به متحدی چون ایران عادت کرده است و به راحتی با تغییر رویکردهای آن کنار نخواهد آمد.

آیا در این میان چین هم نقشی دارد؟
درمورد چین و رابطه این کشور با تنش ایران و آمریکا هم حرف بسیاراست اما باید به این نکته اشاره کنم اولآ حجم روابط اقتصادی آمریکا و چین و سطح بالای  تجارت دوکشور اجازه همراهی در طولانی مدت چین با ایران را نمی دهد. دوم اینکه درجنگ تجاری آمریکا و چین احتمال تبدیل شدن ایران به کارت بازی بسیار زیاد است. فرجام سخن اینکه نمایش قدرت منطقه ای ایران در چند هفته گذشته نشان داد که ایران نه تنها نیازی به ژست های رسانه ای و کم اثر چین و روسیه ندارد بلکه می تواند با تدبیر و موازنه صحیح قدرت از بحران به وجود آمده گذر کند. آنچه بدیهی است رها شدن از وضعیت ایجاد شده به ویژه درحوزه اقتصاد بین الملل بیش از آنکه نیاز طرف ما و بازیگران دیگر باشد به نیاز حیاتی ایران تبدیل شده است. روشن تر بگویم " تایم دیپلماسی " یا همان بازی زمان به نفع ایران نیست.

310 310

کد خبر 1286266

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 4 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 20
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 3
  • GB ۰۸:۱۰ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    74 2
    پوتین هم فقط میخواد ایران رو به چاپه وگرنه اصلا وضعیت ما براش مهم نیست. البته هر مسئول کشوری براش وضعیت اقتصادی خودش مهمتره یا کشور دیگری
    • IR ۱۸:۵۳ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
      34 2
      دریاچه که نه بایدگفت رودخونه خزر ..نمونه دزدی پوتین ازایران
  • IR ۰۸:۱۰ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    3 13
    ثغور مجید جان!
  • IR ۰۸:۱۴ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    48 1
    اقای چکمه هم ماهیگیری خودش رو انجام میده!!!
  • US ۰۸:۴۱ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    46 44
    چون وجود نداره جلو عمو ترامپ قد الم کنه
    • IR ۱۱:۲۱ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
      55 5
      پوتین با دخالت در انتخابات باعث شد ترامپ بیاد که برجام از بین بره و امریکا و ایران از هم فاصله بگیرن و ایران به روسیه وابستگی بیشتری داشته باشه.دقیقا هم همین اتفاق افتاد یه سیلی به ایران زد که نزدیک امریکا نشه
  • IR ۰۸:۴۶ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    91 2
    نياز نيست يك كارشناس منطقه اي بگه منم چند ساله فهميدم تنش ميان ايران و امريكا به نفع برادران روسيه و چين است
  • IR ۰۹:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    42 2
    منطقی ترین استراتژی؛ خودداری از افزایش تنش و انجام مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا از طریق واسطه های معتبر و داشتن روابط با شرکای مختلف است. نباید به روسیه یا هر قدرت دیگری وابسته شد که نتیجه خطرناکی خواهد داشت.
  • من AU ۰۹:۲۰ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    54 1
    چون همه کشورها به منافع ملیشون نگاه میکنن . ایشالا ما هم یاد میگیریم. خدا کنه فقط خیلی دیر نشه
  • بی نام US ۰۹:۲۸ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    37 1
    ای وای بر ما می شود گفت مشکل اصلی مردم ایران روسیه است
  • IR ۱۰:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    5 29
    به نظرم بعضی حرفهای ایشان از دیدگاه توهم توطئه بیان شده که با واقعیتهای موجود سازگار نیست. اینطور نیست که هر اتفاقی در دنیا بیفتند ناشی از توطئه و توافق و نقشۀ پنهانی روسیه و آمریکا باشد. اینکه روسیه الان در منطقه قدرتمند شده ارتباطی به ترامپ ندارد بلکه به دلیل اقدامات اشخاص ما قبل ترامپ در دولت آمریکا و نقش ایران هست. انتظار از یک کارشناس خیلی بیش از این حرفا هست.
  • IR ۱۰:۵۶ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    5 18
    روسیه تو هر کشوری یک جاسوس گذاشته در سطوح بالا ترامپ هم یکیش در آمریکا تو استرالیا هم صداش دراومد. حالا تو ایران هم ماشالله این همه اختلاس و تحریم هایی که شدیم زیر سر کی بود؟ اونام جاسوسن
  • امین IR ۱۱:۳۵ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    9 12
    با وجود چنین کارشناسانی بایدم وضع کشور اینگونه باشد.
  • a IR ۱۱:۵۲ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    40 0
    من موندم چند دفعه باید از یک کشور ضربه بخوریم تا درس بگیریم
  • IR ۱۲:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    0 22
    خیلی موافق نظر ایشان نیستم اما همه را رد هم نمی کنم.
  • IR ۱۵:۲۳ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۳
    29 0
    اصلاً نیازی نیست بیان شود که تنش زایی ایران تنها و تنها به نفع روسیه، چین، آمریکا (نگاهی به آمار فروش سلاح به کشورهای عربی از قبل بزرگنمایی تهدید ایران)، کره جنوبی، کانادا، ترکیه، امارات و قطر به عنوان اصلی ترین کشورهای سور برنده از تحریم ایران هستند. متاسفانه همچنان در بر روی همان پاشنه می چرخد و اصرار بر ایدوئولوژی که دیگر عوام مردم در داخل از آن خسته و دلزده شده اند.
  • توران IR ۱۰:۲۰ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۴
    1 0
    درود برمردمان این سرزمین کهن ایران ایرانی . ما سیاستمداران ما که واقف به تاریخ هزاران ساله این مرز وبوم هستیم میدانیم بیشترین ضربه را اول از روسیه وقرارداد های ننگین ان کشور ماخورده است .ضربه دوم از نظر شدت صدمات وکشتارحمله اعراب به ایران و خیانت ها وصدمات بعدی اروپاییان انگلیس وفرانسه قابل فراموشی نیست . تنها در برهه سیاست هست که کشور ها را نجات وبه اوج میرساند والا منابع خیلی از کشورها دارند
  • IR ۱۲:۴۹ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۴
    2 0
    پوتین و روسیه فقط دنبال پول و منفعته.
  • ححححححح IR ۱۴:۵۸ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۴
    0 1
    خاک بر شر آمریکا با ترامپ احمقش که نوکری روس ها رو می کنه چون چندتا فیلم مستهجن ازش روسا دارند
  • ۱۷:۱۳ - ۱۳۹۸/۰۵/۱۶
    1 0
    روسیه فقط به منافع خود فکر می کند و نقطه اتکای خوبی برای ایران نیست .به نظرم امریکا و روسیه در فکر ان هستند که امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز را به هم بزنند نتیجه ان فروش نفت امریکا و روسیه به مصرف کنندگان جهانی و انزوای نفتی کشورهای نفتی خلیج فارس خواهد بود و چه بسا پیامد بعدی ارزان فروشی نفت خلیج فارس به امریکا و متحدانش باشد.