اسماعیل امینی: شاعر آیینی مثل تاکسی نیست که هر جا مشتری خواست برود

فارس نوشت: اسماعیل امینی دبیر پیشین جشنواره شعر فجر گفت: بعضی از شاعران آیینی، مانند راننده تاکسی، مقصد مشخصی ندارند و به جایی می‌روند که مشتری می‌خواهد. در حالی که هنرمند صاحب نظام اعتقادی و فکری، مثل مسئول کاروانی است که مقصدش کربلاست و فقط کسی را سوار می‌کند که می‌خواهد به کربلا برود.

اسماعیل امینی در آیین پایانی نخستین کنگره شعر آیینی با اشاره به نقش مخاطب مفروض در آفرینش اثر در حوزه شعر آیینی گفت: در نقد ادبی جدید می‌گویند مخاطب مفروض در آفرینش اثر تأثیر دارد؛ یعنی هنگامی که شاعر در حال سرودن شعر است، مخاطب فرضی را جلوی چشمش می‌آورد و پسند او را در شعر لحاظ می‌کند. شاعر این را در نظر می‌گیرد که این شعر قرار است چه اثری بر مخاطب داشته باشد.

این استاد دانشگاه ادامه داد: در گذشته رعایت اصول مقدم بر پسند مخاطب بود، زیرا مخاطب آن زمان عام بودند و عوام اغلب بی‌سواد و کم‌سواد بودند؛ زیرا اغلب مخاطبان اهل ادبیات و تخصصی بودند. از این رو آن زمان پسند عموم در نظر گرفته نمی‌شد.

امینی با بیان اینکه در شعر آیینی خصوصاً نوحه و نغمات مذهبی مخاطبان اصلی مردم هستند، گفت: این دلیل سبب شده پسند عامه مردم روی سلیقه مؤلف اثر بگذارد. امروز با نگاهی به جوانب مختلف شعر آیینی درمی‌یابیم که به جز مخاطب موضوعات دیگری هم بر شعر تأثیر دارند. مثلاً در جشنواره‌ای مثل این جشنواره هیأت داوران برای انتخاب آثار اصولی دارند که شاید آن اصول را عامه مردم درک نکنند؛ در حالی که شاعر باید برای پسند اهل فن و داوران دقت نظر داشته باشد.

این پژوهشگر شعر آیینی ادامه داد: گروه دیگر مخاطبان، صاحب نظر نیستند؛ اما موثرند مثل رسانه‌ها. به عنوان مثال شاعر تلاش می‌کند به گونه‌ای شعر بسراید که برای پخش از تلویزیون و رسانه‌ها منعی نداشته باشد.

امینی دشمنان را دیگر مخاطبان شاعران آیینی دانست و گفت: دشمنان و رقبا در کمین هستند که خطایی از ما پیدا کنند تا به وسیله آن به جنجال و فضاسازی بپردازند، پس دشمنان هم مخاطب دیگر شاعران آیینی هستند. حال توجه کنید که در میان این همه اصول مثل توجه به مسائل علمی، تاریخی، مستندات و با انواع مخاطب سرودن شعر مذهبی چقدر دشوار است، خصوصاً اینکه قرار است در محفل و مجلس ارائه شود نه در کتاب.

این شاعر با بیان اینکه نباید وقتی مخاطب عام یک شاعر زیاد می‌شود، اصول دیگر را به راحتی کنار بگذارد، گفت: متأسفانه کسانی که شهرت پیدا می‌کنند، همه اصول دیگر را به راحتی کنار می‌گذارند و تنها به دنبال سلیقه مخاطب هستند. گاهی مشاهده می‌شود کسانی که اقبال عام پیدا می‌کنند دیگر حرف هیچ استاد و کتابی را گوش نمی‌کنند و تکیه‌گاه آنها فقط مخاطبان هستند، در حالی که شعر مذهبی و شعر هیأت فقط برای جلب نظر مخاطب ساخته نمی‌شود بلکه این کار برای اشاعه یک فرهنگ و یک نگاه است. مثال این‌گونه افراد مانند تاکسی می‌ماند که مقصدش مشخص نیست و به جایی می‌رود که مشتری بخواهد خیلی‌ها این گونه شعر می‌گویند و کاری را می‌کنند که مخاطب از آنها می‌خواهد. در حالی که اگر هنرمند صاحب نظام اعتقادی و فکری باشد مثل تاکسی نیست بلکه مثل مسئول کاروانی است که مقصدش کربلاست و فقط کسی که می‌خواهد به کربلا برود را سوار می‌کند.

۲۴۱۲۴۱

کد خبر 1306673

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 0 =