این روزها منطقه خاورمیانه شاهد تحولات عجیبی است. برخی از تحولاتی را که در حال حاضر در این منطقه مشاهده میکنیم در نوع خود بی نظیر است. در کنار خیزشهای اخیر مردمی در کشورهای عربی، تجمع و تظاهرات پناهندگان فلسطینی در مرزهای فلسطین اشغالی، تحولی نوین و قابل تامل است که ظاهراًً شیوه مبارزاتی جدیدی را در قالب تجمعهای هماهنگ وبه گونه اعتراض آمیز در همین مقطع زمانی به نمایش میگذارد. درست همانند انتفاضه اول و دوم که درداخل فلسطین اشغالی و کرانه غربی و نوارغزه تحت عنوان شیوه مبارزاتی جدید در دهه 90 مطرح شد و دستاوردهایی نیز برای فلسطینیها به دنبال داشت، تحولات اخیر هم نقطه عطفی در شیوههای مبارزاتی فلسطینیها به شمار میآید.
تحرکات اعتراض آمیز پناهندگان فلسطینی که این بار در خارج از مرزهای فلسطین صورت گرفته است، به لحاظ شکلی در مناسبتهای مهم قضیه فلسطین به عنوان مثال در سالروز اخراج مردم فلسسطین یا در سالروز شکست اعراب در جنگ سال 1967 برگزار شده است. اما به لحاظ محتوایی این اعتراضات تاکیدی بر حق بازگشت این مردم به سرزمین پدری خودشان است.
این مسئله (حق بازگشت) یکی از محوری ترین حقوقی است که به اعتراف مراجع حقوقی و بین المللی و بر اساس نص قطعنامه 194 شورای امنیت سازمان ملل، آوارگان فلسطینی از آن برخوردارند. این حق برگه مهم و مقتدرانه ای است که آنها در اختیار دارند. رژیم اسرائیل نیز نسبت به این حق مسلم فلسطینی ها همیشه نگران بوده و هست. لذا نظامیان اسرائیلی با این خشونت با این گونه حرکتها برخورد میکنند.
اقدام شجاعانه اخیر فلسطینیها که به صورت تظاهرات اعتراض آمیز دو بار برگزار شده است، این پیام را هم به اسرائیلیها و هم به طرفهای بین المللی میدهد که قضیه آوارگان و حق مسلم بازگشت آنها پس از گذشت بیش از 6 دهه هنوز فراموش نشده است. هم چنین این پیام را به حکومت خودگردان و طرفهای مذاکره کننده فلسطینی میدهد که موضوع آوارگان و حق بازگشت آنها قابل معامله و کوتاه آمدن نیست.
نکته قابل توجه دیگر این است که این تحرکات در زمانی آغاز شده است که خیزش مردمی در کشورهای عربی در جریان است و بدون تردید تاثیری است که این خیزشها بر مردم فلسطین داشته است و فضای مساعدی را برای ابراز اعتراضات خفته و کهنه آنها به وجود آورده است. شاید ویژگی منطقه اشغالی جولان سوریه که در آن حجم درگیری و نزاع و بالطبع کشتار و خشونت بیشتر از مناطق مرزی دیگر بوده است، از این بابت باشد که صهیونیستها رسما اعلام کرده اند که جولان را پس از اشغال سال 1967 به خاک اسرائیل منضم کرده اند و بازگشت آن را غیرقابل مذاکره میدانند.
ممکن است روایتها و تحلیلهایی مبنی بر تعامل مثبت حکومت سوریه با این اقدام آوارگان فلسطینی و سوری در منطقه جولان وجود داشته باشد و برخی بر این اعتقاد باشند که سوریها برای خروج از بحران مردمی داخلی اخیر خود و بیشتر برای جلب افکار عمومی به موضوعی فراتر از داخل سوریه، تسهیلاتی را برای تظاهرکنندگان در نظر گرفته باشند. فارغ از صحت یا عدم صحت این تحلیل، به هرحال تعدادی از فلسطینیها و تعدادی از آوارگان سوری در منطقه جولان شهید یا مجروح شده اند. ضمن این که باید توجه داشته باشیم به جز مزارع شعبا در جنوب لبنان، منطقه جولان تنها منطقه اشغالی غیرفلسطینی است و مردم سوری تبار از این مناطق آواره شدند.
به نظر میرسد علت برخورد شدید نظامیان اسرائیلی با تظاهرکنندگان در منطقه جولان اولا برای اثبات ادعای موهوم آنان در انضمام این منطقه اشغالی به خاک اسرائیل باشد که صهیونیست ها درگذشته به طور یک طرفه آن را به تائید پارلمان خود رسانده اند. ثانیا این برخورد میتواند ناشی از نگرانی و ضعف امنیتی باشد که بعد از اولین تظاهرات مردم در حدود بیست روز قبل مشاهده شد.
در این تظاهرات تعدادی از تظاهر کنندگان موفق شده بودند پس از این که از سیمهای خاردار عبور کردند تا عمق اسرائیل و تل آویو پیش روند و کسی متوجه عبور آنها نشده بود. این دو دلیل از دلایل مهمیاست که در تشدید نوع برخورد اسرائیلیها در این منطقه موثر بوده است.
نظر شما