برمه یا میانمار کشورى باستانى در جنوب شرقی آسیا است و مناسبات رسمی ایران و میانمار درتاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۴۷ برقرار شد.روابط رژیم پهلوی با دولت برمه بسیار دوستانه بود تا جائی که رژیم ایران مخالفین سیاسی خود را به برمه تبعید می کرد.در این رابطه مرحوم آیت الله صادق خلخالى نماینده سابق مردم قم طى سخنانی در مجلس شوراى اسلامى گفته است: " در جنگ بینالملل اول علمای ما از جمله آیتالله سید محمدتقى خوانسارى و آیتالله سید ابوالقاسم کاشانى بهعلت برداشتن اسلحه و جنگیدن با انگلیسىها براى مدتى به کشور برمه تبعید گردیدند".1
یک گورستان قدیمی متعلق به ایرانیان که در مرکز یانگون قراردارد مجاهدت ایرانیان برای حفظ زبان و هویت خود را تائید می کند. در این گورستان با چهار هکتار وسعت، حدود یکصد مزار وجود دارد که بر روی سنگ اکثراین قبور به زبان فارسی مشخصات متوفی نوشته و شعری نیز در ابراز تاسف از فوت وی بر روی سنگ قبر حک شده است. از روی سنگ نبشته ای که در محل نمازخانه گورستان نصب شده می توان دریافت که نام گورستان، "مغول"بوده و برای استفاده شیعیان مسلمان در سال 1856 توسط آقا احمد اصفهانی، کنسول ایران تاسیس شده است. این سنگ نبشته همچنین میرزا علی اصغر بهبهانی با اسم برمه ای "یو علی"، قاسم بیگ با اسم برمه "ای یوانگ تین"، میرزا غلامحسین مازندرانی با اسم برمه ای "یوتین میینت"، میرزا علی جان مشکی با اسم برمه ای "سای تونگ تین" و علی اصغر با اسم برمه ای "یو تون میت" را اعضای هیات امنای قبرستان معرفی کرده که در زمان حیات آنان، نمازخانه شیعیان در سال 1991 ساخته شده است.
در سفر نگارنده به میانمارکه برای تسلیم استوارنامه انجام شد(مرداد 1384) از گورستان ایرانیان و مدرسه دینی شیعیان یانگون که در این قبرستان واقع است بازدید شد. در این مدرسه زبان فارسی توسط چندتن از شیعیان تحصیلکرده در ایران آموزش داده می شود.دانش آموزان این مدرسه به زبان فارسی آشنا بوده و برخی از آنان قادر به تکلم به زبان فارسی هستند. یکی از آنان به خط فارسی مطلبی به عنوان خوش آمدگوئی بر روی تخته سیاه نوشته بود. یکی دیگر از دانش آموزان نیز به زبان فارسی به با بیان جملاتی به هیات ایرانی خوش آمد گفت. برنامه درسی کلاسها نیز به زبان فارسی بر روی تخته سیاه نوشته شده بود که همه حکایت از علاقه و اراده دانش آموزان برای حفظ و فراگیری زبان فارسی بود.آقای عنایت حسین مدیر و مدرس مدرسه پسرانه نیز وجود استعداد در دانش آموزان برمه ای برای فراگیری زبان فارسی را تائید می نمود.
در فاصله دو کیلومتری این مدرسه، مسجد قدیمی دیگری به نام" پنجه مسجد" وجود دارد که ار آن به عنوان مدرسه خواهران استفاده می شود. حدود هشت خانم برمه ای که در ایران درس خوانده و به زبان فارسی مسلط هستند مدرس این مدرسه می باشند. پنجه مسجد که از مساجد قدیمی یانگون می باشد نیز از آثار حضور ایرانیان در برمه است.از روی تابلوی سنگی مسجد می توان دریافت که ساخت پنجه مسجد در ساعت چهار بعدازظهر تاریخ دوازده ربیع الاول سال 1293 قمری مطابق با تاریخ ششم آوریل 1877 خاتمه یافته است. در تابلوی سنگی دیگری مشخص شده که سالگرد یکصدمین سال تاسیس مسجد در تاریخ 6 آوریل 1977 جشن گرفته شده ست. بانیان و سازندگان این مسجد نیز ایرانیان یانگون بوده اند. قرابت و نفوذ زبان فارسی در زبان اردو که بسیاری از مسلمانان برمه با آن آشنا می باشند نیز یکی از زمینه های تسهیل آموزش زبان فارسی در برمه می باشد. مسجد فعال دیگری به نام مسجد مغول در مرکز یانگون وجود دارد که توسط ایرانیان ساخته شده و پایگاه شیعیان ایرانی تبار می باشد. یکی از فارغ التحصیلان ایرانی به نام محمدباقر اصفهانی که اصالتا برمه ای می باشد امام جماعت این مسجد است. شبهای جمعه نیز دعای کمیل توسط شیخ عنایت حسین در این مسجد برگزار می گردد. تولیت این مسجد با فردی به نام شفیع شیرازی بوده و وی رئیس انجمن اهل بیت(س) برمه نیز می باشد. در چند شهر دیگر میانمار از جمله مندلی نیز آثار حضور ایرانیان وجود دارد.
بعد از پیروزى انقلاب اسلامى روابط ایران و برمه با تبادل هیاتهای رسمی فعال بود و عمده روابط اقتصادى دو کشور نیز منحصر به چندبارخرید برنج از برمه بود. در حال حاضر سفیر ایران در تایلند در میانمار اکردیته بوده و سفیر میانمار در دهلی نو نیز در تهران اکردیته می باشد. بنظر می رسد سابقه حضور ایرانیان در برمه می تواند همواره یکی از محورهای گفتگو و همکاری دوکشور بوده و در حفظ آثار ایرانیان بخصوص زبان فارسی نقش ایفا نماید.[2]
[2] - ر.ک.ایرانی تباران میانمار،محسن پاک آیین، http://www.bashgah.net/fa/content/show/17847
نظر شما