تفاوتهای این دو شیوه و اینکه کدام گروههای شیعه به هر کدام از دو لیست تمایل دارند و چرایی اظهار نظرهای اخیر آیتالله سیستانی موضوعاتی است که «خبر» در گفتوگو با حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه مورد بحث و بررسی قرار داده است.
*در آستانه انتخابات پارلمانی عراق، چالش جریانها و گروههای سیاسی درباره ارائه لیست باز یا بسته در انتخابات بالا گرفته است. این دو شیوه چه تفاوتی با هم دارند؟
فهرست بسته به این معناست که مردم به لیست احزاب رأی میدهند. بعد که نتیجه انتخابات مشخص شد بر مبنای تعداد رأیدهندگان، برای هر کرسی پارلمان یک مبنای رأی حداقلی تعیین میشود و سپس هر حزبی پایینتر از آن مبنا رای آورده باشد از گردونه قدرت پارلمانی حذف میشود و کرسیها بین احزاب بزرگتر که توانستهاند حداقل مبنا را کسب کنند، تقسیم میشود. در این شیوه شانس ائتلافهای بزرگ یا گروهها و احزاب فراگیر برای کسب قدرت بیشتر است و احزاب کوچکتر از گردونه رقابت حذف میشوند.
نکته دیگر این است که براساس فرمول لیست بسته گاهی مواقع کرسیهایی که میتوانست به احزاب کوچکتر تعلق بگیرد به احزاب بزرگتر داده میشود. مثلاً در انتخابات قبلی پارلمانی عراق که براساس لیست بسته انجام شد، ائتلاف یکپارچه عراق 130 کرسی کسب کرد ولی توانست، 6 کرسی اضافه نیز با بهرهمندی از فرمول لیست بسته به خود اختصاص دهد.
در مورد لیست باز، اینگونه نیست که هر لیستی که بیش از مبنا رأی آورده، کرسی کسب کند. بلکه شما میتوانید در کنار رأی به لیست به فرد هم رأی بدهید و اگر هر کاندیدای احزاب کوچکتر بیشتر از حداقل مبنا رأی بیاورد از شانس راهیابی به پارلمان برخوردار میشود. این شیوه تقریباً به انتخاب مستقیم افراد نزدیک است و به نظام انتخاباتی ایران شباهت دارد و در آن احزاب کوچکتر نیز از شانس دستیابی به قدرت برخوردارند.
*اظهارنظرهای اخیر آیتالله سیستانی در اینباره حکایت از چیست؟ ایشان به کدام فرمول بیشتر تمایل دارد؟
با توجه به اینکه شیعیان به دو گروه «دولت قانون» و «ائتلاف ملی» تقسیم شدهاند؛ آیتالله سیستانی حاضر نیست از هیچکدام از آنها حمایت کند چرا که فکر میکند در صورت حمایت از هر گروه، جریان دیگر را در مقابل مرجعیت قرار میدهد. با این حال مجموع اخباری که به نقل از آیتالله سیستانی منتشر شده نشان میدهد که ایشان به لیست باز متمایل است.
*برخیها معتقدند نارضایتی آیتالله سیستانی از اقدام مالکی در نپیوستن به ائتلاف ملی باعث شده است که ایشان چنین اظهارنظری بکند.
از آنجا که شیعیان به دو گروه تقسیم شدند بعضیها چنین نتیجهای گرفتهاند ولی من بعید میدانم، آیتالله سیستانی نظر خاصی داشته باشند. آیتالله سیستانی هیچگاه به طور مستقیم در تصمیمگیریهای سیاسی دخالت نکردند بلکه نظر هدایت داشتند. مواضع اخیر ایشان نیز در همین راستاست.
*چرا آیتالله سیستانی در دور قبل انتخابات از لیست بسته حمایت کرد و چرا الان به لیست باز تمایل پیدا کرده است؟
مقتضای زمان و شرایط ویژه عراق در آن زمان که در اشغال نیروهای خارجی بود باعث شد که مرجعیت تلاش کند گروههای شیعه از پراکندگی خارج شده و تحت یک لیست و ائتلاف در انتخابات شرکت کنند ولی الان با توجه به اینکه دولت ملی عراق استقرار یافته است، از نگاه مرجعیت تکثر در میان جریانات سیاسی شیعه بلااشکال است.
* این دو ائتلاف مطرح شیعه از کدام شیوه انتخاباتی حمایت میکند؟
فعلاً ائتلاف ملی از لیست بسته حمایت کرده است ولی هنوز آقای مالکی و «ائتلاف قانون» در اینباره اظهارنظر نکرده است. این بحث در پارلمان عراق مطرح میشود و پس از آن تصمیمگیری خواهد شد.
*به نظر شما اگر لیست باز ارائه شود کدام ائتلاف پیروز انتخابات خواهد شد؟
همچنان شانس ائتلاف ملی بیشتر است. چرا که گروههای تشکیلدهنده این جریان بیشتر هستند و میتوانند آرای محلی بسیاری را جلب کنند.
نظر شما