اشتباهات اتحادیه اروپا درباره ایران و یونان

زهرا خدایی
اروپا به خصوص یونان روزهای سختی را پشت سر می گذارد. با این حال رهبران اروپایی باز هم تصمیم دارند به یونان ورشکسته پول تزریق کنند. اعضای اتحادیه روز یکشنبه بر سر اعطای وام 237 میلیارد یورویی به توافق رسیدند تا مانع از سقوط یونان و سرایت این بیماری به کشورهایی شوند که در صف قرار گرفته اند. اینکه وام های اروپا می تواند اروپا را نجات دهد، موضوعی است که بسیاری از ناظران با شک و تردید به آن می نگرند.خبر آخرین وضعیت اروپا و اقتصاد قارۀ سبز را با پیروز مجتهدزاده، کارشناس مسائل سیاسی مورد بحث و گفتگو قرار داده که در ذیل آن را می خوانید.
آیا اعطای وام های کلان به کشورهای بحران زده در طولانی مدت نمی تواند تهدیدی برای موجودیت اروپا باشد؟ به خصوص آنکه در برخی از موارد شاهد بخشش بدهی کشورها نیز بوده ایم.
خیر. خطری اتحادیه اروپا و صندوق این نهاد را تهدید نمی کند. اگر خطری وجود داشت، چنین تصمیماتی در مورد یونان و سایر وام اعطایی گرفته نمی شد. اما مسئله به این سادگی ها نیست. مسئله این نیست که یونان در حال دریافت وام دیگری است. بلکه مسئله مهم اینجاست که یونان در حال اجرای برنامۀ ریاضتی بسیار شدیدی است که از دید برخی از طبقات کارگری احتمال تحمل گرسنگی برای برخی از مردم نیز وجود خواهد داشت و بسیاری از احزاب سیاسی یونان مخالف اجرای آن هستند. از این رو پلۀ بعدی در اجرای آن اینست که آیا یونان حاضر است این مبلغ عظیم را با توجه به تعهدات و شرایطی که از سوی اروپا برایش پیش بینی شده، بپذیرد. طی دو سال اخیر نیز به منظور جلوگیری از سقوط یونان در چند نوبت پولهایی در اختیار این کشور گذاشته شد. اما شاهد آن بودیم که دولت به دلیل عدم توافق میان احزاب تغییر کرد. از این رو چندان نمی توان با قاطعیت به آینده یونان امیدوار بود. هم اکنون نیز این کشور درگیر بحران سیاسی و تظاهرات گسترده ای است که برای اولین بار به خشونت های بالایی کشانده شد.
آیا اقتصاد یونان با این وام نجات خواهد یافت؟
امیدواری اندکی وجود دارد. همانطور که گفتم اختلافات احزاب و گروههای سیاسی در یونان بسیار بالاست و امکان یکدستی میان آنها در قبول تعهدات اروپا کم است و از طرفی گودال های اقتصادی در این کشور آنقدر عمیق است که این مبالغ ممکن است این چاهها را پر نکند و اگر یونان نتواند بر این مسئله فائق آید، احتمال سقوط یونان و خروج این کشور از اتحادیه وجود دارد که این امر می تواند خطرات زیادی برای اتحادیه در بر داشته باشد.
تبعات منطقه ای و بین المللی خروج یونان از اتحادیه اروپا چیست؟
در سطح منطقه ای اتحادیه اروپا یک پدیدۀ ژئوپولیتیک جدیدی است که در مسائل جهانی نقش عمده ای دارد و این نقش عمدتاً حاصل وحدت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در اروپاست. یونان یک عضو بسیار مهم و یا تراز اول اتحادیه نیست. اما با همین مقام اندک در صورت خروج، اولین کشوری خواهد بود که از اتحادیه خارج خواهد شد و این اولین ضربه به وحدت اروپا خواهد بود که طبیعتاً بر اعتبار، موجودیت، نفوذ سیاسی و مقام ژئوپولیتیک در صحنۀ جهانی و نقش آفرینی آن تأثیر خواهد داشت. آنهم در شرایطی که برخی از کشورهای واقع در این قاره نیز به سرنوشتی کمابیش شبیه یونان مبتلا هستند و ممکن است این جدایی راه را برای جدا شدن دیگران نیز هموار کند. در آن صورت اروپای باقی مانده دیگر اتحادیه فعلی نیست. کشورهای بسیار مهم دیگری مثل فرانسه و ایتالیا نیز وضعیتی مشابه دارند. اگر شرایط به صورتی در آید که ایتالیا از اتحادیه خارج شود، دیگر چیزی برای اتحادیه باقی نخواهند ماند.
اگر راهکار اتحادیه درست است، پس چرا این بحران در حال سرایت به سایرین است؟
بحران خودساخته و یا غیرخودساختۀ اروپا عارض شده و نمی توان جلوی آن را گرفت. تمام تلاشهای موجود بر اینست که جلوی عمیق تر شدن بحران گرفته شود. از طرفی نه تنها اروپا، بلکه جهان درگیر بحران عظیمی است که فرار از تبعات آن اجتناب ناپذیر است. از طرفی برخی از سیاست های اقتصادی غلط رهبران اتحادیه نیز راه را برای تشدید مشکلات اقتصادی هموار کرده است. مثل مسئلۀ تحریم نفتی ایران که کاملاً احمقانه است. چون هر اندازه این تصمیم به ایران لطمۀ اقتصادی بزند، برای اروپا در این وضعیت بسیار شکننده لطمات سیاسی، ژئوپولیتیک، حیثیتی و اعتباری خواهد بود. از همین روست که در مباحث و گفتگوهای مقامات اروپایی، آنها بسیار نگران و دستپاچه هستند و در پیگیری سیاست های نفتی در ایران و حتی در اعلام رسمی آن نیز اعلام کردند که اگر این تصمیم نتایج منفی برای اتحادیه ایجاد کند، آن را تغییر خواهند داد.

26349