عزت نفسی که از دست می رود

پرداخت نقدی یارانه که از جانب دولت مطرح شده است را قابل نقد جدی می دانم . هیچ کارشناس و تحلیلگر اقتصادی چه بر اساس پژوهش‌های خودش، چه بر اساس تجربیات اقتصادی، وچه بر اساس دانش و چه بر اساس تجربیات دیگر کشورها روشی که دولت نهم در این باره در پیش گرفته نمی پسند.

به غیر از بحث آثار اقتصادی و تورمی بحث آثار اجتماعی و فرهنگی  این که 17 میلیون خانوار را به صف کنید و بگویید بیاید دولت به شما پول بدهد؛ عزت نفس، شخصیت، روحیه اتکاء، تلاش، تکاپو، کنجکاوی، نوآوری و کارآفرینی  این خانواده‌ها را از بین می‌برد؛ یعنی پالس‌هایی وارد جامعه می‌کند که آثار روانی اجتماعی و خانوادگی آن به نظر من سال‌ها خواهد ماند و با این کار، فرهنگی در جامعه وارد می شود که فرهنگ مواجب گرفتن، حقوق بگیر شدن است و اینکه مردم بنشینند تا دولت به آنها پول بدهد. چیزی که در هیچ جای دنیا انجام نمی شود.

این  درست است که شان، درایت و هوشمندی مردم ما بسیار بالاست؛ اما با این عمل  دولت این روحیه را به نوعی در جامعه در میان بچه‌ها و نوجوانان تزریق می کند  که حالا بالاخره اگر کاری هم نشد، نشد. ماهی به فرض100 تومان دست آنها می رسد.

سوال اساسی در اینجا این است  که دولت  بر چه مبنای علمی، تخصصی، پژوهشی و تجربی در دیگر کشورها به این نتیجه رسیده است که باید یارانه را نقدی بپردازد؟

بر اساس مطالعاتی که  صورت گرفته در کشورهای مختلف به ویژه در بلوک شرق زمانی که رفرم اقتصادی اتفاق افتاد آنها از شیوه‌هایی چون ارائه کوپن استفاده کردند، اگر تجربه  رومانی، مجارستان و کشورهای آسیای میانه برسی شود مشاهده می کنیم  که آنها  به سمت روش‌های کوپنی پیش رفتند. کوپن دادند، اماهیچ وقت نقدی پیش نرفتند. در آلمان و چین هیچ مستندی وجود ندارد که به این روش که ایران می‌خواهد عمل کند و به شکل نقدی یارانه پرداخت کند، عمل کرده باشد.

با توجه به کاهش  شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی  باید این سوال را از دولت پرسید که چگونه می خواهد به مردم یارانه نقدی پرداخت کند .؟

اخیرا  سخنگوی طرح تحول اقتصادی  اعلام کرده است که برای جبران دولت ممکن است  که یک ماه را از بودجه عمومی دولت قرض بگیرد تا پرداخت یارانه مستقیم به مردم پرداخت انجام شود؛ اگر چنین شود این اقدام  خلاف قانون دیوان محاسبات است چون چیزی به نام استقراض از بودجه عمومی برای خرج در جایی دیگر معنی ندارد.

هرچند دولت به هیچ عنوان از نظر قانونی  امکان چنین کاری را ندارد ولی ممکن است  ممکن است مثل روندی که در گذشته در رفتار های مدیریتی دولت شاهد بودیم  چنین جابجایی علی رقم غیر قانونی بودن اتفاق بیفتد. در این خصوص مجلس باید نظارتش را برعملکرد  دولت قوی تر کند و اجازه چنین کاری را به دولت ندهد .

دولت به کمک مجلس به این موضوع خواهد رسید که شیوه پرداخت یارانه ها چه مستقیم باشد وچه غیر مستقیم  آثار خودش را در بودجه سال 89 نشان می دهد.

برای سال اول اگر دولت بخواهد به چهار دهک اول جامعه  یارانه نقدی پرداخت کند حدود 7 هزار میلیارد  تومان پول لازم دارد که باید از منابع مختلف آن را تامین کند.

استفاده ازمنابع حساب ذخیره ارزی  (در صورت داشتن موجودی)، واگذاری شرکت ها  و افزایش قیمت ها می تواند از جمله این راهها باشد که همه آنها یا باید در غالب بودجه و یا متمم مطرح شود و به تصویب مجلس برسد که به نظر می رسد اولین راه بحث واگذاری ها و آخرین راه  افزایش قیمت ها باشد .

متا سفانه همیشه در مواقعی اینچنینی افزایش قیمت ها به عنوان اولین راه انتخاب می شود و مردم باید تمام هزینه ها را تحمل کنند درحالی که مردم با وضعیت فعلی تحمل چنین  تورمی را ندارند. منابع حساب ذخیره ارزی می تواند  برای جلوگیری از چنین تورمی موثر باشد ولی اگر دولت بخواهد از مابع موجود در این صندوق برای کارهای درازمدت وعمرانی استفاده کند مردم  با توجه به تبعات طرح تحول اقتصادی  و افزایش تورم به بالای 50 درصد سال سختی به لحاظ اقتصادی پشت سر خواهند گذاشت. 

*عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و نماینده مردم دهلران در مجلس هفتم