فضای بین المللی همچنان تحت تاثیر شصت و هشتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد و طرح پیشنهادات جدید به ویژه بحث خاورمیانه عاری از سلاح ای هسته ای و نیز ائتلاف جهانی برای اعاده صلح و امنیت پایدار از سوی رئیس جمهور ایران (دکتر حسن روحانی) قرار گرفته است. در بحث هسته ای پنجره دیپلماسی در قالب مذاکرات رودرو میان ایران و آمریکا بالاخره گشوده شده و دولتمردان کاخ سفید به حقانیت ایران در بکار گیری صلح آمیز از فناوری هسته ای ا ذعان کردند. این در حالیکه؛ در طول دو دهه اخیر پرونده هسته ای ایران علاوه ایجاد مانع بر سر عادی شدن روابط تهران- واشنگتن در تداوم دشمنی با اتحادیه اروپا هم تاثیرگذار بوده است .
کلیت غرب با راهبرد" فشار"و" دیپلماسی"در صد تعلیق کامل غنی سازی اورانیوم در ایران و تحمیل اراده بر کشورمان بر اساس منطق بازی برد- باخت بودند. در این راستا غرب با جلب حمایت اعضای شورای امنیت قطعنامه های متعددی را برای تسلیم ایران تصویب کردند. البته تحریم های سخت و هدفداری که آمریکا و متحدان اروپایش دنبال می کردند به رغم تحمیل هزینه های سنگین بر ملت ایران مانع پیشبرد اهداف صلح آمیز هسته ای ایران نشد. بطوری که رویکرد اشتباه غرب راه به جایی نبرد و مانع اجماع گسترده ملی ایران بر ضرورت ایفای حقوق مشروع ملت در دسترسی صلح آمیز به فناوری هسته ای نگردیده است.
با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید و اتخاذ مواضع عمل گرایانه ومشی اعتدالی درسیاست خارجی زمینه مناسبی برای اعتمادسازی دوسویه میان غرب و ایران و حل و فصل مسایل اختلاف زا فراهم شده است. در این میان؛ حضور دیپلماتی کهنه کار و با کلاس بین المللی(چون ظریف در راس دستگاه دیپلماسی) که در پایان جنگ تحمیلی و پذیرش قطعنامه 598 و شناساندن عراق بعنوان کشور متجاوز برای افکار عمومی دنیا نقش بارزی را ایفا کرد؛ بار دیگر این فرصت تاریخی را برای خلق دیپلماسی تعامل گرا در عرصه جهانی فراهم نموده است. از اینرو ایران بر اساس موضع برابر و با حفظ حقوق هسته ای خود طبق پادمانهای بین المللی آماده گفتگو جدی با طرفین منازعه است .
به نظر می رسد دراین نشست گامهای مثبتی در صورت ثبات در مواضع غرب برای حل و فصل بحران هسته ای برداشته است و ادامه مذاکرات با 5+1 می تواند در حل بحران وتوافق نهایی نتیجه بخش باشد .
گفتمان جدید درسیاست خارجی و تاکید بر منطق گفتگو در قالب نرمش قهرمانانه هماهنگی کامل با سیاست های کلی نطام دارد و این به هیچ وقت به مفهوم عدول از منافع و مصالح عالیه ملت ایران نیست . بلکه در پیگیری سیاست های جدید به تاکتیک های و رویکردهای کم هزینه برای دستیبابی به اهداف توجه شده است .
در کنار موضوع اصلی چالش زا در روابط ایران غرب یعنی بحث هسته ای ؛بحران فراگیر سوریه هم در اوج گیری تنش های منطقه ای و تداوم خصومت میان بازیگران مختلف دخیل در آن اثرگذار بوده است . نگاه ایران به تحولات سوریه فراتر از اعتراضات مدنی و جنگ و درگیری میان اقلیت حاکم علوی و اکثریت سنی است . سوریه گرانیگاه اصلی مقاومت و حلقه پیوند با متحد استراتژیک آن یعنی حزب ا..لبنان در منطقه است و ایران تغییر در ساختار سیاسی سوریه از سوی نیروهای خارجی را قبول ندارد .
ایران در کنار روسیه از راه حل و سیاسی حمایت کرده و دخالت نظامی محور عربی و غربی ضد سوری در منطقه را عامل کشیدگی اوضاع می داند. در چنین شرایطی بحران سوریه تضاد بیشتر منافع بازیگران بین المللی و منطقه ای را در پی داشته؛ بطوری که تلاش آمریکا برای اقدام نظامی با مقاومت متحدان بشاراسد کم رنگتر شده است . روسیه نیز از تکرار سناریو لیبی در سوریه نگران است ؛لذا پس از طرح قطعنامه ضد سوری از سوی غرب در شورای امنیت سازمالن ملل متحد برای آغاز تهاجم ونابودی سلاح های شیمایی آن باردیگر کرملین با وتوی این طرح بر عزم خویش در دفاع از سوریه صحه گذاشت.
در هرصورت از دیدگاه روسیه و ایران راه حل بحران سوریه نه در تجهیز معارضین و گروههایی تروریستی خارجی؛ بلکه در مصالحه و آغاز گفتگوهای فراگیر ملی است . موضوعی که در گفتگوها و مصاحبه رئیس جمهور و تیم همراه ایشان هم بدرستی به آن اشاره شد . کلید حل بحران سوریه در دستان ایران وروسیه است تصویب قطعنامه جدید(2118 ) برای امحای کامل تسلیحات شیمایی و نظارت بیشتر بازرسان سازمان ملل متحد که با توافق روسها صورت گرفته؛ نشان داد که فضای بین المللی به سوی حل سیاسی بحران سوریه پیش می رود و تلاش های برخی از کشورهایی عربی برای گشایش جبهه جدید در منطقه با ناکامی روبرو گردیده است .
در کنار دستاورد ایران در موضوع هسته ای در شصت و هشتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد حاصل گردید و افق تازه ای برای گفتگو و آشتی بین المللی فراهم نمود باید به نرمتر شدن مواضع غرب نسبت به بحران سوریه اشاره کرد . بطوری که به رغم تصویب قطعنامه جدید علیه دمشق در شورای امنیت سازمان ملل متحد اشاره ای به بند هفتم منشور ملل متحد و بکارگیری زور نشده و همچنین نامی از دولت سوریه و یا گروه خاصی که مقصر بکارگیری سلاح شیمایی باشند؛ برده نشده است.
نکته ای اصلی این است که بحران هسته ای ایران و سوریه به نوعی با هم پیوند خورده لذا به نظر می رسد که با نزدیکی مواضع ایران و غرب بر سر تفاهم منطقی برای حل و فصل این اختلاف دیرینه می توانیم به گشایش در بحران سوریه و توافق میان باز یگران آن درآینده نزدیک امیدوارباشیم بطوریکه ولید معلم وزیر امورخارجه سوریه نیز ضمن رد واهمه سوریه از نزدیکی میان آمریکا و ایران؛ آنراگام مثبت وسازنده دانست . قبل از این غرب وبرخی از کشورهایی عربی مخالف ایران برای حضور درنشست های صلح بین المللی ومنطقه ای بر سر موضوع سوریه بودند وحتی ایران راعامل اصلی ادامه بحران داخلی وبقای رژیم سوریه می دانستند ولی در دیدارهای دیپلمات های ایران با هتمایان غربی وعربی در نیویورک بیشتر کشورها از ورود ایران به کنفرانس ژنو 2 استقبال ونقش کشورمان در ایجاد صلح وثبات در منطقه مهم قلمدادکردند . انتظار می رود با کاهش درگیریهای داخلی سوریه وحضور دولت ومخالفین در نشست ژنو گام اساسی برای تفاهم ومشارکت تمام جریانات سیاسی در تشکیل دولت فراگیر دراین کشور ایجاد گردد.
این مطلب در روزنامه فرهیختگان مورخه چهارشنبه 10مهر 1392 درج گردید.
نظر شما