پیشرفت برنامه‌ریزی و مدیریت در حوزه

رهبر معظم انقلاب اسلامی خواستار عملی شدن ابتکارها و تلاش در مدیرت حوزه های علمیه شدند.

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظّم انقلاب اسلامی در دیدار دبیر و اعضای شورای عالی حوزه و مدیریت حوزه علمیه قم، حوزه های علمیه را منبع بسیار عظیم و غنی دانستند و خاطر نشان کردند: پاسخگویی به نیازهای روز، برنامه ریزی و اجرا باید در حوزه به نحوی باشد که ثمرات این جریان با عظمت و عمیق، بیش از پیش در خدمت جامعه و روحانیت قرار بگیرد.

ایشان با اشاره به پیشرفت محسوس برنامه ریزی و مدیریت در حوزه افزودند: تشکیل کارگروهها و مجموعه های تخصصی، حوزه را در رسیدن به دستاوردهای ارزشمند و اهداف خود یاری می‌کند.

حضرت آیت الله خامنه ای به گزارش های پُر محتوا و سنجیده ای که در این دیدار مطرح شد اشاره و خاطر نشان کردند: باید با ابتکار و تلاش، اقدامات خوب مورد نظر، در عمل نیز بدون عیب محقق شود و نتایج آن محسوس باشد.

رهبر انقلاب اسلامی ضرورت ارزیابی میزان موفقیت در اجرای برنامه ها را یادآور شدند و افزودند: شورای عالی حوزه هم می تواند مدیریت حوزه را در رسیدن به این هدف یاری رساند.

در ابتدای این دیدار آیت الله یزدی دبیر شورای عالی حوزه گزارش کاملی از اقدامات انجام شده ارائه کرد و گفت: شورای عالی در دورة جدید تلاش کرده است با تشکیل شوراهای اقماری سیاستگذاری در حوزه را اولویت کاری و اصلی خود قرار دهد.

آیت الله مقتدایی مدیر حوزه علمیه نیز گزارشی از تشکیل کارگروههای تخصصی، برنامه ریزی آموزشی و پژوهشی، تقویت حوزه های شهرستانها و تهیه آمارهای مورد نیاز بیان کرد.  

تاخیر در پیشرفت
تایدات مکرر رهبر انقلاب درباره ضرورت نوآوری و تحول در برنامه های حوزه حوزه های علمیه یک پیام داشت؛ کارهایی که باید انجام شود. حضرت آیت لله خامنه ای در 10 خرداد سال 69 در پیامی به مناسبت اولین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینى(ره) با اشاره به اینکه «وضعیت دوران انقلاب و توجه روزافزون به اسلام در خارج از مرزهاى کشور اسلامى، ایجاب مى‌کند که علماى دین، با بینشى کاملاً نو و با استفاده از ذخیره‌ بى‌پایان معارف دین و با اسلوب فقاهت سنتى و اجتهاد زنده و پویا، راه جامعه‌ى اسلامى را هموار نمایند» تصریح کرده اند:« حوزه‌هاى علمیه با تحولى اساسى، خود را با نیازهاى امروز جهان تطبیق دهند و نوآورى را جهت و سمت برنامه‌هاى خود قرار دهند و البته با اعمال دقت لازم و برجسته کردن اصول و مبانى فقاهت، راه را بر التقاط و کجروى ببندند.»

این خواسته تا امروز به کرات طرح شده است و رهبر انقلاب از هر فرصتی برای یادآوری ضرورت حرکتی نو در حوزه های علمیه استفاده کرده اند.

با نگاهی به محورهای سخنان رهبر انقلاب در جمع طلاب  و روحانیون که در لابلای بیش از 15 سخنرانی و پیام رهبر انقلاب مستتر و عیان است شاهد آن هستیم که ایشان به بیان «نیازمندی‌ها»، «کاستی‌ها و کمبودها» و نیز «برجستگی‌ها و توانایی‌های حوزه‌های علمیه» پرداخته‌‌اند و درباره «تبلیغ»، «روحانیت»،« ارتباط حوزه با نظام اسلامی» و «وحدت حوزه و دانشگاه» و «تحول در حوزه علمیه» به کرات رهنمودها و سفارش هایی داشته اند.

اما اقدامات انجام شده تا چه میزان رضایت بخش بوده است؟

به گزارش خبرآنلاین در این میان بر اساس آمارهای خبرنامه تحلیلی «تحول در حوزه‌ علمیه»، دغدغه تحول در بدنه حوزه ریشه‌دار و فراگیر شده است. اگرچه 77 درصد از حوزویان سرعت تحولات را کُند یا بسیارکند ارزیابی می‌کنند و حدود 65 درصد آن‌ها اولویت‌ها را در فرآیند تحول به ترتیب در آموزش و مدیریت و تبلیغ حوزه می‌بینند، اما بیشتر آنها کاستی‌های این بخش‌ها را در «شیوه‌ها و روش‌ها» می‌دانند و معتقدند که با سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مناسب در فرآیند مدیریت تحول، می‌توان به نقطه‌ مطلوب رسید.

سرعت بخشیدن به ساماندهی برنامه ریزی و مدیریت در حوزه های علمیه نه موضوعی شعاری که ضرورتی اجتناب ناپذیر است و رصد فعالیتهای حوزه های علمیه بیشتر از آنکه توسط رسانه های داخلی پیگیری شود موضوعی بوده که مورد توجه رسانه های خارجی بوده است چرا که اغلب روزنامه نگاران و مستند سازان خارجی در سفرهایشان به ایران نگاهی کاوش گر به این نهاد دارند.

در سال 2001 BBC در برنامه‌ ای 9 قسمتی با نام «از شهر خدا تا شهر دنیا؛ 100 سال تحول در حوزه قم» که از بخش فارسی این رادیو پخش ‌شد، ضمن گفت‌وگو با برخی چهره‌های حوزوی، به تحلیل وضعیت حوزه‌های علمیه پرداخت و با القای شکاف سنت- مدرنیته و شکل‌گیری طبقه متوسط جدید در حوزه، نتیجه گرفت: «پس از انقلاب خیلی‌ها با تصورات آرمانی به حوزه آمدند و فکر می‌کردند خروجی این نهاد، امثال امام و مطهری و بهشتی هستند، اما آن‌چه از نزدیک دیدند و حس کردند، با آن‌چه می‌پنداشتند تفاوتی عجیب داشت. بنابراین در مواجهه با واقعیت‌های جامعه و فشارهای حکومت، یا سرخورده شدند یا انتظاراتشان را تعدیل کردند.»

حوزه های علمیه به عنوان یکی از پایه های انقلاب اسلامی هم اکنون می بایست پاسخگوی نیازهای روز باشد تا بتواند در پیشبرد انقلاب اسلامی موثر باشد؛ و در این مسیر برای پاسخگویی و تحرک بیشتر باید بازبینی و تحول آفرینی در خود داشته باشد.