مُردم اندر حسرت فهم درست

در جلسه ای چند نفره برخی حاضران از روی آن مقاله ، چند سطر می خواندند و در حضور خود نویسنده ، تفسیر و بلکه نیت خوانی می کردند . من البته به این اعتقاد ندارم که المعنا فی بطن الشاعر ، بلکه شدیدا به تئوری مرگ مولف باور دارم ، یعنی برداشت متعارف مخاطب از یک نوشته ، آن را معنی می کند و جان می بخشد ، نه بیانیه و تفسیر صاحب اثر . بنابراین گلایه یا تعجب من از این نبود که چرا در حضور خودم ، ‌تفسیری خلاف نیت نگارنده می شود بلکه از این رنج می بردم که چگونه افراد معنون و بلکه موثر ، برداشتی غیر متعارف از یک نوشته چند سطری دارند و چرا از چند روزنامه نگار که با تکنیک و ادبیات ژورنالیستی آشنایند برای تفسیر کمک نمی گیرند .

فتنه و افراط و نفاق ،‌ لازم و ملزوم یکدیگرند و ظهور و رشد هر یک به حضور دیگری وابسته است ؛ ضمن آن که موجب هم افزایی یکدیگر می شوند . در فتنه ،‌ افراطیون میداندارند و دیگران به سکوت و از آن بدتر به نفاق می گرایند . خروجی این نفاق ، اطاعت ضمنی است و در این اطاعت ،‌افراطیون هلهله بیشتر سر می دهند و به آتش فتنه ، هیزم می رسانند . هر عقلانیتی ، هر دعوت به آرامشی ، هر سکوتی و هر تاملی بر تافته نمی شود و طرفین افراطی دعوا ، میانه ای را قائل نیستند .

در چنین شریطی روزنامه نگاری ، بدترین شغل ممکن است . در سایر مشاغل می توان سکوت ، پیشه کرد و «کابن اللبون» بود که نه شیری داشت که دوشیده شود و نه به سنی رسیده باشی که برای باربری به کارآیی . اما ابتنای روزنامه نگاری بر اظهار نظر و حرف استوار است و از قضا ، حرف کاملا مرتبط . یعنی نمی توان در فضای پر غبار و ناروشن ، از شستن دست در پیشگیری از مالاریا سخت گفت ؛ یعنی می شود اما باعث مضحکه می شود .

در چنین شرایطی هر جمله ای که می خواهی بگویی باید توام با شهادتین باشد ، زیرا اذهان بشدت قطبی اند و اساسا نمی توان خاکستری حرف زد . بنابراین اگر قرار است حرف میانه ای بزنی ابتدا باید خاستگاه خود را روشن کنی (‌یا حتی به سبک باستان ، از ایل و تبار خود بگویی و اصطلاحا رجز بخوانی) و البته حتما چند موضوع را محکوم کنی و سپس وارد اصل ماجرا شوی ،‌ ضمنا با ذهن خوانی مفسران ، تمامی برداشت های احتمالی از گفته یا نوشته ات را رصد کنی و دفع دخل مقدر کنی .