در جامعه امروز، گریزی از نقد نیست و شرط تحقق جامعه سالم و با نشاط، در گرو گسترش نقد است به این مساله هم اشاره شده است که بین نقد و هتک حرمت و آن چیزی که این روزها شاهد آن هستیم یعنی هتاکی و لجن مال کردن شخصیت یک فرد تفاوت وجود دارد.
شاید یکی از معانی گرانسنگ و منسوب به حضرت امیر (ع)، انظر من قال و لاتنظر من قال، همین معنی باشد که به آنچه که گفته می شود توجه کن نه آن کسی که سخن می گوید. یکی از معانی طبیعی این عبارت که جا افتاده است این می باشد که حرف خوب را بگیر و به گوینده آن کاری نداشته باش. معنی دقیق این حرف این است که باید حرف خوب را قبول کنیم ولو از اهل باطل باشد و حرف بد را نپذیریم ولو از اهل حق باشد؛ یعنی برای سنجش و ارزیابی یک مطلب، بیشتر باید به محتوا و مضمون اندیشه کار داشته باشیم و مبادا به شخصیت طرف بپردازیم و آن را زیر سوال ببریم.
از سوی دیگر باید به این مهم توجه کرد که به هنگام مجادله باید با روش احسن برخورد کرد و نهایت ادب و نزاکت را به کار گرفت اگر هدف ما این است که در مواجهات خود به تبلیغ دین و پیام حق بپردازیم بایستی به این آیه شریفه 125 سوره نحل پای بند باشیم که در آن تصریح شده است "خلق را را به حکمت و برهان و موعظه نیکو به راه خدا دعوت کن و با بهترین طریق با آنها مناظره کن البته خدا کسی را که از راه خدا گمراه شده و آنکه هدایت یافته را بهتر می داند".
به هرحال در جامعه دینی زندگی می کنیم، جامعه ای که قاطبه آن مسلمان هستند بنابراین بسط اخلاق و آموزه های دینی و روش و منش بزرگان دین در اولویت قرار می گیرد اما از کلام این بزرگان آنطور که باید استفاده نمی شود و این موضوع مصداق نقض غرض است زیرا با روش های غیر مودبانه و غیر اخلاقی در جامعه رفتار می کنیم.
متاسفانه فاصله زیادی بین ما و آموزه های دینی بوجود آمده است زیرا بین نقد یک اندیشه و هتک حرمت و هتاکی خلط کردیم و روش های معمول نیز منجر به نتیجه نخواهد شد و تمام آنچه که رشته شده، پنبه خواهد شد.
بنابراین اگر آداب مناظره را رعایت کنیم و تفکری را نقد کنیم ادب خود را به رخ کشیده ایم که در نهایت به رشد و تعالی جامعه منجر خواهد شد و این مهم زمانی محقق خواهد که اخلاق به سیاست خط بدهد و اگر چنین شود، ما در نهایت شاهد خواهیم بود که ادب و اخلاق در عالم سیاست و نقد ها و مناظره های مختلف رعایت خواهد شد.
نظر شما