مهدی خاکیفیروز: برخی نمایندگان مجلس از تشکیل وزارت زنان دفاع میکنند و برخی دیگر پیشنهاد تشکیل وزارت خانواده و زنان را دنبال میکنند. این در حالی است که عدهای دیگر معتقدند میتوان با تشکیل یک سازمان تخصصی در حد معاونت ریاست جمهوری نیز مسائل مربوط به زنان را دنبال کرد. زهره الهیان نماینده مردم تهران و شمیرانات یکی از این افراد است. او معتقد است که تشکیلات اداری مربوط به زنان نباید با سازمان اداری گسترده و هزاران کارمند، چابکی خود را از دست بدهد همچنان که نباید همه چشمها به دولت دوخته شود چون دولت و مجلس بدون حمایت و همکاری تشکلهای مردمنهاد، نمیتوانند مسائل مربوط به زنان و خانوادهها را حل و فصل کنند.
این روزها برخی اعضای فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی از طرح تشکیل وزارت زنان خبر میدهند. آیا این مسئله به جز فراکسیون، در سطح کمیسیونهای تخصصی مجلس نیز مطرح شده است؟
بحث تشکیل وزارت زنان از سالها پیش به صورت جسته و گریخته مطرح بود. این طرح در مجلس هفتم نیز مطرح بود. البته من در آن مجلس عضویت نداشتم و از دوره هشتم پیگیر این موضوع هستم. متأسفانه در سالهای گذشته این طرح به شکل جدی دنبال نشده بود. علت اصلی آن هم تفاوت دیدگاهها بین مسئولان و نمایندگان بود. ولی آنچه که مسلم است برای اینکه بتوانیم چالشهای ویژه جامعه زنان و بحث خانواده را در نظام جمهوری اسلامی به صورت جدی بررسی کنیم، نیازمند ساز و کاری با بالاترین جایگاه اداری و ساختار تخصصی مناسب با این موضوع هستیم تا بتوانیم با برنامهریزی جامع و فرادستگاهی برای کلیه دستگاهها و وزارتخانهها برنامهریزی کنیم.
این برنامهریزی میتوند مجموعه ارکان دولت را در جهت تقویت جایگاه خانواده و ارتقای نقش زنان در خانواده و جامعه هدایت کند.
در مسیر بررسی مسائل زنان برخی نمایندگان مجلس هشتم با رئیسجمهور جلسهای تشکیل دادیم تا این مباحث را دنبال کنیم. دیدگاه دکتر احمدینژاد نسبت به ارتقای جایگاه اجتماعی زنان بود ولی در عین حال بر برنامهریزی در جهت طراحی ساز و کار و ساختار مناسب با بررسیهای کامل و توجه به تمام جوانب تأکید شد.
حالا چه اصراری بر تشکیل یک وزارتخانه هست در حالی که هماکنون مرکز امور زنان و خانواده در نهاد ریاست جمهوری وجود دارد که میتواند همان وظایف را انجام دهد؟
ساز و کار و ساختار موجود مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری را کافی نمیدانیم و به همین دلیل، وزارت خانواده و زنان یا دستگاه تخصصی برای خانواده و زنان که رئیس آن معاون رئیسجمهور باشد را حالت بهتری میدانیم چون دستگاه تخصصی با اختیارات مناسب و جایگاه اداری بالا میتواند به راحتی در امور برنامهریزی و سیاستگذاری مداخله کند و حتی در بالاترین سطح اجرا نیز حضور داشته باشد، با چنین وزارتخانه یا سازمانی میتوانیم کارهای پراکنده و جزیرهای در بحث خانواده را به یک انسجام و همسویی برسانیم. این وزارتخانه یا سازمان میتواند مصوبات و سیاستگذاریهای کلان داشته و در زمینه هدایت و نظارت بر سایر دستگاههای اداری هم نقش مؤثری ایفا کند.
همچنین میتواند نظام جمهوری اسلامی ایران را به سمت تحکیم بنیان خانواده پیش ببرد تا شاهد اجرای مباحث مربوط به تحکیم خانواده و حقوق زنان باشیم که در قانون اساسی مورد تأکید قرار گرفتهاند.
این طرح اکنون از نظر بررسی در چه مرحلهای است؟
هماکنون طرح ساماندهی نظام اداری دولت در کمیسیون اجتماعی مجلس در حال بررسی است. در واقع کمیسیون اصلی بررسی این طرح کمیسیون اجتماعی است، در کمیسیون در قالب بررسی این طرح پیشنهاد تشکیل سازمان خانواده و حقوق زنان را مطرح کردیم که در پس آن معاون رئیسجمهور باشد. این پیشنهاد در مرحله بعدی در هنگام بررسی نظام اداری دولت در صحن علنی مجلس نیز مطرح خواهد شد و تصویب ساختار نهایی آن به عهده صحن علنی مجلس خواهد بود. البته دوستانی هم که بحث وزارت زنان را مطرح کردهاند، پیشنهاد خود را به صحن علنی ارائه خواهند کرد چون این موضوع از اختیارات مجلس است. البته در حد انتخاب معاون امور خانواده و زنان رئیسجمهور، جزو اختیارات ریاست محترم جمهور است ولی اگر قرار باشد سازمان تخصصی زیر نظر این معاون تشکیل شود، باید به تصویب مجلس برسد.
آیا از بین زنان نماینده مجلس کسانی هستند که با تشکیل وزارت زنان یا سازمان زنان مخالفت کنند؟
در زمینه تشکیل وزارت یا سازمان تخصصی زنان، همه زنان نماینده مجلس برای ارتقای جایگاه اداری نهاد مربوط به زنان، اتفاق نظر دارند. البته برخی بر تشکیل وزارت زنان تأکید دارند و نظر برخی دیگر، تشکیل معاونت امور زنان در ریاست جمهوری است ولی مجموع این نمایندگان، پیگیر ارتقای ساختاری نهاد تخصصی مربوطه هستند.
مردان نماینده چطور؟ آیا در میان آنها مخالفانی وجود دارد؟
به هر حال این پیشنهاد مخالفان و موافقان خاص خود را در مجلس خواهد داشت و وقتی زمان طرح آن در صحن علنی مجلس فرا برسد، موافقان و مخالفان به طرح نظرات خود خواهند پرداخت.
سازمان یا وزارتخانه ویژه زنان چه ویژگیهایی باید داشته باشد تا بتواند اهداف مورد نظر شما را تحقق بخشد. آیا باید یک وزارتخانه به عظمت وزارت آموزش و پرورش باشد تا بتواند برای میلیونها زن، اشتغال ایجاد کند یا سازمانی کوچک و کارآمد را مورد نظر دارید؟
در راستای کوچکسازی دولت و پویایی دستگاههای اداری، سازمان یا وزارت امور زنان باید از پویای و چابکی لازم برخوردار باشد. به نظر میرسد چنین نهادی باید بر سیاستگذاریهای کلان، نظارت و هدایت تمرکز داشته باشد و در برخی موارد نیز به اجرا بپردازد.
مناسب است که اجرای برنامههای مرتبط با زنان به سایر دستگاههای اداری محول شود. وظیفه وزارت یا سازمان امور خانواده و زنان، باید هدایت دستگاههای اداری و تلاش برای ارتقای جایگاه و اقتدار خانواده و زنان باشد. واضح است که چنین کاری به تعداد اندکی نیروهای انسانی خلاق و کارآمد نیاز دارد و با یک دستگاه اداری عریض و طویل نمیتوان به این هدف، دست یافت.
کار چنین سازمان یا وزارتخانهای را چطور ارزیابی میکنید؟ آیا با مسیری دشوار و مقاومتهای فراوان مواجه میشود یا میتواند به راحتی اهداف خود را دنبال کند. این نهاد با چه چالشهای احتمالی مواجه خواهد شد؟
قطعاً هر اقدام کلان و یکپارچه که میخواهد به وجود آید به ویژه ایجاد تحول در زمینه خانواده و زنان کار سادهای نیست و نیازمند عزم و اراده سیاسی مسئولان است. به صورت مشخص اگر حمایت رئیسجمهور و مجلس پشتسر چنین سازمانی نباشد، هیچ اتفاق مهمی رخ نخواهد داد. آن تحول جدی یا رسیدن به وضعیت مطلوب، نیازمند عزم جدی مسئولان است.
فقط مسئولان؟ یعنی بدون همراهی مردم و نهادهای غیر دولتی میتوان چنین برنامههایی را با موفقیت پیش برد؟
قطعاً دولت بدون مردم نمیتواند کاری را با موفقیت انجام دهد. در شرایط فعلی که شاهد رشد فزاینده NGOها و تشکلهای مردمی هستیم، این سازمانها میتوانند به خوبی کمک کنند و بخشی از بار نظام در زمینه تحکیم بنیان خانواده و حل چالشهای زنان را برعهده گیرند. سیاست دولت و هدف مجلس باید این باشد که از مشارکت نهادهای مردمی در رسیدن به اهداف کمک بگیرند.
در سالهای اخیر NGOهای مربوط به زنان، خیلی فعال شدهاند. این تشکلهای مردمی که در این راستا به صورت تخصصی فعالیت دارند، در مسیر فعالیتهای خود با تجربیات و دستاوردهای خوبی مواجه شدهاند که اگر آنها را حمایت و تقویت کنیم، میتوانند کمک خوبی به وزارت یا سازمان زنان و خانواده باشند.
در مجلس و فراکسیون سازمانهای مردمنهاد، بر حمایت از نهادهای مردمی و مشارکت آنها در فرآیندهای تصمیمگیری، تأکید زیادی وجود دارد.
نظر شما