بحران گرجستان؛ با نگاهی به مقاطع مختلف تاریخی و بررسی سطوح مختلف قابل تحلیل و ارزیابی است. اگر نخواهیم تاریخ گرجستان را از گذشتههای دور ارزیابی کنیم، این کشور در دو دهه پس از فروپاشی اتحادجماهیر شوروی همواره با دو مشکل اساسی دست به گریبان بوده است. نخست اینکه؛ گرجستان در این 20 سال هیچگاه از ثبات نسبی برخوردار نبوده و دوم اینکه؛ این کشور نتوانسته بین روابط خود با روسیه و آمریکا تعادلی برقرار کند. گرجستان در این مدت روابط گستردهای با آمریکا و ناتو برقرار کرد و نسبت به روسیه سیاست واگرایی در پیش گرفت.
در واقع جمهوریهای پیرامونی روسیه را به دو گره همگرا و واگرا تقسیم میکنند. کشورهایی مانند قزاقستان، ارمنستان، تاجیکستان و بلاروس که به روسیه نزدیکتر هستند کشورهای همگرای روسیه خوانده میشوند که سازمان مشترکی نیز دارند. در مقابل کشورهایی همچون گرجستان، اوکراین و آذربایجان که سازمان گوام را تشکیل دادهاند کشورهای واگرا خوانده میشوند.
شاید بیراهه نباشد اگر گفته شود در میان این کشورها واگراترین آنها نسبت به روسیه، گرجستان است. این واگرایی پس از انقلاب مخملی و روی کار آمدن ساکاشویلی 40 ساله به اوج خود رسید. ساکاشویلی رسماً قرارداد امنیتی با آمریکا امضا کرد و روابط بسیار نزدیکی با غرب برقرار کرد تا جایی که نهایتاً در تابستان 87 (آگوست 2008) روسیه مجبور به مداخله در مسأله اوستیایجنوبی شد و خسارتهای زیادی به گرجستان وارد شد. مسأله اوستیایجنوبی از نخستین سال پس از فروپاشی شوروی آغاز شد. در آن دوره رئیسجمهور وقت گرجستان در اقدامی نسنجیده تلاش کرد خودمختاری آبخازیا و اوستیایجنوبی را کاهش دهد که با اعتراض این مناطق مواجه شد و در نتیجه این دو منطقه مهم اعلام استقلال کردند که این مجادله هنوز هم وجود دارد.
آنچه طی چند روز گذشته در قالب اعتراض و راهپیمایی دههاهزار گرجی علیه ساکاشویلی انجام گرفته متأثر از شرایط حالحاضر گرجستان و قدرتهای منطقهای است که از سویی در بین رهبران انقلاب رنگی اختلافات شدیدی ایجاد کرده و از سوی دیگر رئیس سابق پارلمان که از رهبران انقلاب مخملی بود از ساکاشویلی جدا شده و حرکت جدی را علیه او سازماندهی کرده است.
از طرف دیگر روسیه رسماً هدف غایی خود را سرنگونی ساکاشویلی اعلام کرده و طبیعی است که از این روند حمایت کند. عامل سوم به روی کار آمدن اوباما بر میگردد. گرجستان در سیاست خارجی اوباما جایگاه چندانی ندارد، بدین ترتیب مخالفان داخلی ساکاشویلی مشاهده میکنند که وی عقبه حمایتی خود را از دست داده است. نکته چهارم وضعیت نابسامان اقتصادی گرجستان است که نارضایتی عمومی را به بار آورده است. نهایتاً اینکه زمینه برای سرنگونی ساکاشویلی و از هم پاشیدن انقلاب گل رز فراهم شده و احتمالاً وی بهزودی سرنگون خواهد شد.
عضو هیاتعلمی دانشگاه نماینده نهاوند در مجلس شورای اسلامی
نظر شما