موضوع التزام عملی به ولایت فقیه در فصل برگزاری انتخابات به موضوع داغ عرصه سیاست تبدیل می شود که بر اساس این مولفه بسیاری رد صلاحیت شده و بسیاری می توانند تائید صلاحیت خود را از مراجع قانونی دریافت کنند با این وجود مساله تائید صلاحیت ها و چگونگی احراز التزام به ولایت فقیه همواره به عنوان یک دغدغه مطرح بوده است زیرا این دل نگرانی وجود داشته که در این راستا اعمال سلیقه ای صورت بگیرد.
استفتا اخیر که از دفتر رهبری در باب چگونگی التزام صورت گرفت یک تصریح در بطن خود دارد زیرا در این استفتا آمده است که اگر ولی فقیه حکم حکومتی صادر کردند باید همه به آن ملتزم باشند و به آن عمل کنند، به عبارت بهتر با رسانه ای شدن این استفتا یک چار چوب شرعی و قانونی برای التزام به ولایت فقیه ایجاد شد.
البته در این استفتا تصریح شده است که این دستور به احکام حکومتی محدود می شود و شاید بسیاری از افراد در سایر مواردی اختلاف نظر با رهبری داشته باشند که در این مورد بحثی وجود ندارد و این استفتا احکام حکومتی یعنی احکامی که از جانب ولی فقیه صادر می شود را در بر می گیرد.
احکام موجود در دین اسلام به سه دسته تقسیم می شوند احکام اولیه احکامی هستند که به صورت شفاف در قرآن به آنها اشاره شده است اما زمانی که بستر مناسب برای احکام اولیه از بین برود احکام ثانویه صادر می شود مانند خوردن گوشت میته که در مواقع اضطراری حلال است. نوع سوم احکام به احکام حکومتی مشهور است که از جانب ولی فقیه و مجتهدی که مدیریت جامعه را بر عهده دارد صادر می شود همچنانکه زمانی امام خمینی به واسطه کشته شدن حجاج، حج را ممنوع نمود یا اینکه در مجلس ششم مقام معظم رهبری در مورد قانون مطبوعات دستور توقف صادر کردند یا اینکه رویت ماه را در ماه رمضان اعلام می کنند که همه این موارد از مصادیق حکم حکومتی به شمار می رود.
صدور احکام حکومتی در اختیار ولی فقیه بوده و در این زمینه دو نگرش موسع و مضیق وجود دارد که برخی تنگ نظرانه به آن نگاه کرده و بر این باورند که التزام به ولایت فقیه تابعیت محض را به دنبال دارد که با حاکمیت چنین نگرشی بسیاری از این دایره خارج می شوند اما در برابر بسیاری تفسیر موسع از این استفتا را انجام می دهند که تابعیت محض را به دنبال ندارد و در این تفسیر این امکان وجود دارد که اختلافات تاکتیکی وجود داشته باشد.
صدور چنین استفتایی با توجه به حوادث پس از انتخابات بسیاری از افراد را همچنان در دایره ملتزمین به ولایت فقیه قرار می دهد زیرا پس از صحبت های رهبری بسیاری به اعتراض های خود نسبت به نتایج انتخابات ادامه دادند که اگر قرار باشد با تفسیر مضیق آن را مورد تحلیل قرار بدهیم بسیاری از این دایره خارج می شوند اما اگر تفسیر موسع را حاکم کنیم بسیاری در این دایره ملتزمین قرار می گیرند.
استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز
نظر شما