شنبه 5 اسفند 1396

فدایی، غلامرضا

استاد تمام دانشگاه تهران در علم اطلاعات و دانش شناسی نماینده دوره دوم و سوم مجلس شورای اسلامی رئیس اسبق کتابخانه مجلس شورای اسلامی. برخی آثار منتشر شده: مدیریت کتابخانه و نظام اطلاع رسانی، مقدمه صحاح جوهری درتاریخ و...
  • داستان هبوط آدم و بازخوانی آن

    - در این مقاله نویسنده به بازخوانی داستان هبوط آدم می‌پردازد و با طرح سوالاتی چند در این باره بیان می‌دارد که داستان آدم همچون بسیاری از داستان‌های قرآن صرفا تمثیلی نیست و حقیقی است و چون هرکس چنین داستانی را می‌تواند در زندگی خود بارها مشاهده کند، بنابراین وجود نقاط ابهام آن باید برطرف شود. به نظر نویسنده بر اساس آیات قرآن جایگاه اصلی بشر زمین بوده است و اگر چه در بهشت (دنیا) جای گرفته، این تفضلی از جانب وی بوده و در این مدت آدم دستاوردهای زیادی داشته تا پس از هبوط به زمین برای وی پشتوانه عملی و تجربی باشد. نسیان آدم اگر چه خطایی برای وی محسوب نمی‌شود ولی عصیانی نسبت به پروردگار به حساب می‌آید و لذا او توبه می‌کند و خدا نیز وی را می‌بخشد و به کرامت‌های بعدی می‌رساند. کلید واژه ها: آدم. حوا. شیطان. هبوط. توبه. خلیفه در زمین.

  • ثبوت یا اثبات

    - در همایش بین‌المللی فلسفة دین معاصر که توسط انجمن علمی فلسفه دین ایران با همکاری گروه فلسفة دانشگاه تربیت مدرس در دانشگاه تربیت مدرس در 17 و 18 بهمن ماه تشکیل شده بود شرکت کردم. جالب بود که طبق معمول بعضی از سخنرانی‌ها راجع به اثبات وجود خدا بود. بعد از همایش من با رئیس محترم انجمن با تلفن صحبتی داشتم و گفتم چه می‌شد که به جای بحث اثبات وجود خدا، بحث ثبوت وجود خدا را هم مطرح می‌کردید. من گفتم بحث خدا و خلق خدا بحث ثبوت است و نه اثبات و ثبوت نیاز به دلیل و استدلال ندارد.

  • سرمایه اجتماعی و ۵ «میم» اطلاعات

    - جریان اطلاعات و شفافیت آن سرمایه اجتماعی را می‌سازد و افزون می‌کند. زندگی انسان بدون اطلاعات ممکن نیست. اطلاعات منظم و هدفمند به دانش تبدیل می‌شود و ما برای گذران زندگی به کسب و استفاده به آن نیازمندیم. وقتی زندگیِ اجتماعی گسترده شد مردم به تقسیم کار می‌پردازند و مسئولیت‌های اجتماعی شکل می‌گیرد و هر مسئولیتی ناظر به حل بخشی از مشکلات می‌شود. مردم انتظار دارند که مسئولان اطلاعات لازم در مورد چگونگی انجام کارها و احیانا مشکلات را در اختیار آنان بگذارند،تا در حلّ آنها مشارکت کنند. هر گاه مسئولانی در اطلاع رسانی بهتر کار کنند از کمک های مردمیِ بیشتر برخوردار می شوند و این به این معنا است که سرمایه اجتماعی زیاد است. معنای دیگر آن این است که مردم و کارگزارانشان به هم اعتماد دارند و به هم یاری می رسانند.

  • یکی بر سر شاخ بن می‌برید!

    - امروزه مسئولان هم هم‌گام با ملت و یا برای ایجاد رضایت‌مندی در بین آنان، برای افشای یکدیگر به مسابقه پرداخته‌اند. آنها فکر می کنند که اگر همگام با ملت دائماَ به هم بد بگویند مردم را راضی می کند. البته به نظر من و بر اساس این مَثَل که می گوید که «یک مرد جنگی به از صد هزار» . اگر یک کار مثبت انجام شود که در مردم غرور ایجاد کند از صد هزار از این ایراد گرفتن ها و آیة یأس خوانی ها اثرش بیشتر است. البته من منکر شفاف سازی نیستم و سخت طرفدار جریان آزاد اطلاعات هستم. اما وقتی مردم گرفتار باشند و حل گرفتاری آنها هم به دست مسئولان باشد، حال چه این دولت و یا دولت دیگری، اگر فقط به آزادی بیان تکیه کنی و از حقوق شهروندی بگویی، و آزادی های سیاسی را اصل بدانی و بستر برای سایت های خارجی آماده کنی و خودت هم با آنها هم‌نوا شوی، نتیجه چه می شود؟

  • زنجیره اقدام

    - چندی پیش در زمینه زنجیره تولید مطالبی را نوشتم. به نظرم رسید اگر در مورد زنجیره اقدام مطلب نوشته شود بسیار مهم تر است چون هم بر آن مقدم است و هم از آن عام تر. معنی آن این است که اگر کشوری به فکر مردمش باشد و بخواهد درست کار کند باید در همه موارد کارها را زنجیره ای و مجموعه ای ببیند تا هم خودش از کارها سر در بیاورد و هم مردم را سرگردان نکند.

  • ایران در میان همسایگان، آشنای غریب

    - ایران از نظر هم‌جوار و همسایه بودن با حدود 15 کشور، کشوری استثنایی در جهان است و کمتر کشوری از چنین موقعیتی برخوردار است. این خود یک امتیاز به لحاظ فرهنگی و به ویژه اقتصادی است. آیا ما توانسته‌ایم از این امتیاز بزرگ استفاده کنیم؟ و آیا برای این قضیه طرح و برنامه ای داشته‌ایم؟ چقدر در این کشور ها به لحاظ فرهنگی و یا اقتصادی نفوذ داریم و چه مقدار معاملات و مبادلات تجاری ما با آنها از استحکام و قوت برخوردار است. و تازه اگر داشته باشیم تفکیک مبادلات به لحاظ جنس، مقدار و ارز آوری چگونه است و آیا به لحاظ اقتصادی و از همه مهم‌تر به لحاظ عَرضه و عُرضه و آبرو چقدر موازنه بر قرار است؟

  • شأن مجلس را پایین نیاورید!

    - من هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم روزی و روزگاری مجلس شورای اسلامی که به قول امام عصارة فضائل ملت است و یا به تعبیر طنزآلود بعضی‌ها فاعل مختار است این چنین وضعیتی پیدا کند تا درباره اماکنی چون قهوه‌خانه‌ها و مشاغل کاذب در آن، بخواهد نظر بدهد.

  • واردات فرهنگی و فرهنگ وارداتی

    - با مدیر بخش کودک باغ کتاب صحبت می کردم و از وضعیت ادبیات کودکان پرسیدم گفت بحمد الله خوب است . گفتم من منظورم این است که منابع بیشتر فارسی است و یا خارجی باز هم گفت خیلی خوب است بیش از هفتاد هشتاد در صد فارسی است. خیلی خوشحال شدم و بعد از لحظاتی گفتم من منظورم این بود که کتابها بیشتر تألیف اند و یا ترجمه؟ در پاسخ گفت خوب معلوم است که بیش از 70-80 در صد ترجمه است. خیلی متأثر شدم.

  • تفاوت رقّت و رأفت

    - کلمات دارای بار معنایی خاص هستند که اگر به آن توجه لازم نشود گاه در تصمیم‌گیری‌ها مشکلاتی را ایجاد می‌کند. یکی از این موارد تفاوت بین رقّت و رأفت است. در پاره‌ای از لغت‌نامه‌ها گاه این دو واژه مترادف هم آمده‌اند. اما به نظر من و با توجه به آن‌چه در لغت‌نامه‌ها آمده است رقّت، بیشتر فردی، انفعالی، شخصی، موردی، و دفعی است. در مقابل رأفت، فعلی (در مقابل انفعالی)، بیرونی، و از نوع احسان به دیگری، و جمعی است. رحمت هم با رأفت بیشتر سنخیت دارد تا رقّت.

  • اسناد، رمزی برای هویت پایدار

    - اسناد و اتکای به آنها یکی از رازهای موفقیت بشر در زندگی و اساس همه معاملات، مبادلات و رفتارهای اجتماعی است. اگر می پذیریم که انسان موجودی اجتماعی است قطعا دوام و بقای این اجتماعی بودن به اسناد بر می گردد. همین که من حرفی را الان می¬زنم و بعد به آن استناد می کنم و یا اگر کسی چیزی را بگوید و بعد زیرش بزند و بگوید نگفته است بازحکایت ازاهمیت سند می کند. با این تعبیر زندگی اساسا بر پایه سند می چرخد و سند به طورعام چه شفاهی و کتبی و حتی فراتر از آن به صورت اشاره ای خمیر مایه قوام و بقای زندگی های اجتماعی است. در جامعه ی سندمدار همه راست می گویند و گفتار، رفتار و کردارشان سندی است برای زندگی آنها.

x