جمعه 29 تیر 1397

جعفریان، رسول

متولد : ۱۳۴۳ در خوراسگان اصفهان تحصیلات: دروس حوزوی آثار:پیش درآمدی بر تاریخ اسلام، دخالت انگلیس در واقعه مشروطه، ذهنیت غربی در تاریخ معاصر ما، 43.تاریخ تشیع در ایران(تا قرن دهم)، دین و سیاست در عصر صفوى سوابق: تدریس در گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی
  • وقف‌نامه‌ای بسیار ادیبانه به قلم آقا حسین خوانساری

    - متن ادیبانه‌ای است برای وقفی که میرزا رضیا برای حرم امام علی و امام حسین (ع) داشته است. این متن، به عنوان یک الگوی ادبی و انشایی همواره در میان منشآت برجای مانده از دوره صفوی آمده است. صرف‌نظر از الفاظ و ادب صوری، تفکری که پشت سر این عبارات هست، می‌تواند برای شناخت اندیشه‌های جاری و ساری در ایران دوره صفوی و پس از آن به ما کمک کند.

  • راه راست برای شاه سلطان حسین صفوی

    - معرفی کتابی است با همین عنوان، یعنی راه راست، که برای شاه سلطان حسین صفوی نوشته شده است.

  • از احکام السلطانیه ماوردی تا سیاست شرعیه ابن تیمیه

    - یادداشت زیر در معرفی یک اثر در فقه سیاسی از دوره مملوکی است، دوره ای که آثار فراوانی در این زمینه نوشته شد که یکی از معروف ترین آنها «السیاسة الشرعیه» ابن تیمیه بود. در اینجا ضمن معرفی کتاب «ایضاح طرق الاستقامه فی بیان احکام الولایه و الامامه» خواستم به این سوال هم توجه دهم که چرا در دوره مملوکی نگارشها در این زمینه اوج گرفت، آثاری که بعدها و تا به امروز تأثیر فراوانی در فکر سیاسی مسلمانان داشته است.

  • عمر امت اسلام و رابطه آن با طول‌ مدت خلافت‌ عثمانی!

    - زمانی که جنگ چالدران در ۹۲۰ اتفاق افتاد، به‌رغم آن که آتش جنگ موقتاً میان دولت عثمانی و صفوی خاموش شد، پس از مرگ شاه اسماعیل، و در جریان سلطنت طهماسب و سلیمان، جنگ‌های ۲۰ ساله میان دو دولت اوج گرفت تا آن که در سال ۹۶۲ صلح آماسیه برقرار شد. در تمام سال‌های جنگ، استفاده از اختلافات مذهبی در برافروختن آتش جنگ در اوج بود. علمای عثمای ده‌ها رساله علیه قزلباشان نوشتند و با طرح مسئله تکفیر آن‌ها، بر گسترش دامنه جنگ، دامن زدند. در این‌جا یکی از آن رسائل را که عمدتاً مبتنی بر روش جدل مذهبی و استفاده از مشهورات غالباً بی‌پایه است، ملاحظه می‌کنیم.

  • اطلاعات تازه‌یابی درباره آثار ضدصوفیه در دوره صفوی

    - نبرد فکری میان صوفیان و مخالفانشان از فقها و فیلسوفان و غیره، از تمام دوره های تاریخ اسلام از قرن دوم هجری تا این زمان ادامه یافته است. در این زمینه کتاب های فراوانی نوشته شده که بسیاری منتشر و برخی هم هنوز چاپ نشده است. مدتی قبل نویسنده این سطور کتاب رد صوفیه محمد علم‌الهدی پسر فیض کاشانی را منتشر کرد. یادداشت زیر در پشت یک نسخه خطی، فهرستی از آثار ضد صوفیه در دوره صفوی داده که با ارزش است.

  • مردم اندر حسرت فهم درست

    - خیلی مهم است که بدانیم مطلب را خوب فهمیده‌ایم یا خیر. هم عقل نیرومند می‌خواهد، هم دانش زیاد و هم توجه داشتن به شرایط مهمی که برای فهم درست یک مطلب مهم است. چه اندازه دانشمندان ما، صرف‌نظر از منطق و مباحث شناخت، به شرایط عمومی خوب فهمیدن پرداخته‌اند. مثل این که اهل تعصب نباشیم، مثل این که متخصص در یک موضوع باشیم و نکات دیگر... در این یادداشت، بر محور توضیحاتی که رشیدالدین فضل‌الله در مقدمه یکی از رسائل خود داده، این بحث را دنبال می‌کنیم.

  • یکی از روش‌های بی‌اعتبار کردن علم در همه روزگاران

    - خیلی مهم است که همه ما به دانش اعتماد و از آن حمایت کنیم و دست از بازی کردن با آن برداریم. مهم است که آموختن مورد حمایت همه ما باشد و جوانان را از آن متنفر نسازیم. این کار راه های مختلفی دارد. توجه به اصول تعلیم و تربیت بسیار است. این که یاد داشته باشیم بهترین شرایطی که می توان در آن علم آموخت چه شرایطی است. اینجا یک تجربه از هزاران است.

  • کرایه شتر از جده تا مکه چند است؟

    - متن زیر سندی است قاجاری درباره نرخ کرایه شتر برای رفتن از جده به مکه معظمه. در این باره شایع شده بود که جنرال قونسول، پولی برای خود می‌گیرد، و او مجبور شده سندی تنظیم کرده این اتهام را از خود دفع کند.

  • منابع ما در تاریخ معکوس دوره اسلامی

    - معمولاً منابع تاریخی، آن‌هایی هست که سرگذشت یک مقطع تاریخی را نوشته‌اند. اما در این‌جا، مقصود از منابع معکوس، اخباری است که گزارش واقع نیست، بلکه اخباری است درست یا غلط در باره آن‌چه باید اتفاق بیفتد. این اخبار، اغلب در اذهان شکل گرفته و به آمال و آرزوهای آنان برمی‌گردد. آن‌چه دلشان می‌خواهد رخ بدهد. در این اخبار، نگاهی به گذشته و آینده به صورت پست مدرن هست. زمان در این اخبار، به‌گونه تاریخی نیست، گرچه یک صورت مشخص هم ندارد. عجالتاً نمونه‌ای است، ملاحظه بفرمایید.

  • تغییر بینش‌ها در ایران معاصر در کجا رخ می‌دهد

    - تعارض دو نظام فکری و تمدنی غرب و اسلامی، ریشه در مباحث معرفتی دارد و ما از آغاز آشنایی با غرب، به طور مداوم در حال تجدید نظر در مفاهیم کلیدی نظام معرفتی خود بوده ایم. سیر این تغییرات، سبب شده است تا به آرامی، تغییراتی در بینش ها و آثار و تبعات آن شویم. هر بار که محدوده ای از اندیشه های ما تحت تأثیر این تغییرات قرار می گیرد، آثار آن در سطح ظاهر می شود. در دهه های گذشته تجربه های تازه ای داشته ایم و به نظر می رسد، بسیاری از اوقات به جای آن که به سرچشمه بحث فکر کنیم، روی خروجی ها متمرکز می شویم. متن زیر یک مرور است.

آرشیو ماهانه