پنج شنبه 29 شهریور 1397

جعفریان، رسول

متولد : ۱۳۴۳ در خوراسگان اصفهان تحصیلات: دروس حوزوی آثار:پیش درآمدی بر تاریخ اسلام، دخالت انگلیس در واقعه مشروطه، ذهنیت غربی در تاریخ معاصر ما، 43.تاریخ تشیع در ایران(تا قرن دهم)، دین و سیاست در عصر صفوى سوابق: تدریس در گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، رئیس کتابخانه مجلس شورای اسلامی
  • مروری بر ۸۹ روایت بلاذری درباره عاشورا

    - بلاذری متوفای ۲۷۹ فصلی از کتابش «انساب الاشراف» را به اخبار امام حسین علیه‌السلام و عاشورا اختصاص داده است. در این مقاله، مروری بر این ۸۹ روایت از نظر سندی و متن البته به صورت گزارشی خواهیم داشت. این متن، یکی از کهن‌ترین متن‌های مربوط به اخبار عاشورا و شهادت امام حسین علیه السلام است.

  • برگی از منازعات صوفیه و محدثان اخباری

    - بیش از هزار سال تاریخ ایران، شاهد منازعات فکری و فرقه ای است که البته امری ویژه ایران نبوده است. بخشی از این جدال، میان صوفیه و فرقه های مختلف بوده و هزینه زیادی روی دست همه گذاشته است، منازعاتی که حالا هم کم و بیش در جامعه خودمان شاهد آن هستیم متن زیر، اشاره به بخشی از این مجادله‌ها در اواخر دوره صفوی دارد.

  • خاطره‌ای از ۲ کشیش فرنگی در اصفهان صفوی

    - رافائل دومان و آنتونیو دوژزو، دو کشیش فرانسوی و پرتغالی بودند که دومی مسلمان شد و مترجم شاه سلطان حسین. یک نویسنده صفوی، از هر کدام این‌ها خاطره‌ای در کتابش نقل کرده است.

  • ظهور مردی از اردبیل، یعنی شاه اسماعیل

    - این که در یک دولت مذهبی، کسانی مشغول ساختن و پرداختن ایدئولوژی سیاسی-مذهبی باشند، امر غریبی نیست و بخشی از حرکت سیاسی جامعه است... و حالا گاهی که فرصتی پیش می‌آید و نسخه‌های دوره صفوی را مرور می‌کنم، موارد جالبی را به‌ویژه در استفاده از باور ظهور می‌بینم که در همین دوره خودمان هم منادیانی داشت و در میان بخشی از توده‌ها اثرگذار بود و هست، پس چرا نباید در ساختن این قبیل ایدئولوژی‌ها از آن استفاده کرد؟ آن‌چه در ادامه می‌آید، خواندنی است.

  • استفاده از باور ظهور در شورشی علیه انوشیروان

    - اعتقاد به مسئله ظهور، همواره و در بیشتر ادیان، به عنوان یک باور اصلی حضور داشته و به همان مقدار، مورد سوءاستفاده برخی از فرصت‌طلبان هم قرار می‌گرفته است. در این‌جا یک نمونه از شورشی علیه انوشیروان داریم که جالب توجه است.

  • جای‌‌ شیخ‌ صفی‌الدین‌ در ادبیات ضدصوفیانه دوره‌ اخیر صفوی

    - علمای دوره اخیر صفوی، که فراوان ضد صوفیه می‌نوشتند، سعی می‌کردند از شیخ صفی‌الدین اردبیلی دفاع کنند. آن‌چه در پی می‌آید، شرحی بر این معناست.

  • شاه عباس و تلاش برای رفاه حال ارامنه در اصفهان

    - اسکان هزاران ارمنی توسط شاه عباس در اصفهان، در دهه‌های آغازین قرن یازدهم هجری، نشان از عقل و درایت خاص او و مشاورانش دارد که برخی از آن‌ها از روحانیون بلندپایه‌ای مانند شیخ بهایی بودند. این ارامنه که از منطقه خود آواره شده بودند، در جلفای اصفهان اسکان داده شده و شاه عباس با حمایت از آن‌ها، و ساختن کلیساهای متعدد، تلاش کرد زندگی آرام، توأم با کوشش و تلاش اقتصادی، برای آنان فراهم کند.

  • تجربه‌ای‌ از سازگار کردن علم‌ و دین‌ از رئیس‌ مذهب‌ شیخیه

    - حاج محمد کریمخان رئیس شیخیه، دستی در علوم قدیم و جدید داشت، و به همین دلیل، می‌کوشید با روش ویژه خود، بر اساس نگره‌های شیخی-شیعی، داده‌های علوم طبیعی و نجوم قدیم و گاه جدید، برخی از مسائل جاری دینی را که به نظر نیاز به فهم بهتر داشت، تبیین کند. یک نمونه، بحث از طی الارض بود که برای شیخیه، مسأله جالبی بود. به درخواست شاهزاده قاجاری، رساله‌ای در این موضوع نوشت تا آن را امری طبیعی و هماهنگ با دانش طبیعی و نجوم کرده یا دست‌کم، فهم آن را آسان و مشکل ذهنی شاهزاده را بر طرف کند. این اثر را می‌توان یک تجربه جالب از تلاش‌هایی در تاریخ تفکر دینی برای هماهنگ کردن میان علم و دین دانست.

  • صرف افتخار به گذشته، مشکلات ما را حل نمی‌کند

    - هر بار که بنده مطلبی در باره نگرش غلط به مفهوم علم در تمدن اسلامی، با تکیه بر یک مورد خاص، مثلا کیمیا یا طلسمات یا نگره‌های جغرافی غلط یا جز اینها دارم، عده‌ای می‌گویند، ما فارابی و ابن سینا و خواجه نصیر و ... داشته‌ایم. همه آن‌ها قابل احترام هستند، اما باید مسئله را از زاویه دیگری هم دید.

  • ضدیت با فرنگی‌مابی، از مولفه‌های‌ هویتی اصلی‌ ماست

    - میرزا موسی سیاح اصفهانی پزشک، در حوالی مشروطه، اثری در بهداشت عمومی نوشت و در زمینه پیشگیری با استفاده از معلوماتی که از دانش طب جدید داشت، توصیه‌های مختلفی برای جامعه ایرانی ارائه کرد. در این کتاب، گاه و بی‌گاه، به انتقاد از فرنگی‌ها پرداخته است. به نظر می‌رسد ما ایرانی‌ها، هم‌زمان اعجاب و دشمنی نسبت به فرنگی را در عمق فرهنگ خود داریم، از نوع بسیاری عمیقش هم داریم. این مسئله آثار خاص خود را دارد.

آرشیو ماهانه