سه شنبه 4 اردیبهشت 1397

تاجیک، نصرت اله

نصرت الله تاجیک: متولد 1332 تهران، مهندس راه و ساختمان از دانشگاه علم و صنعت ایران، ام بی ا گرایش راهبردی از دانشگاه ولز، دکترای بتن از دانشگاه وست مینستر لندن ، دیپلم مدیریت از موسسه بین المللی مدیریت و رهبری انگلیس. همکار افتخاری دانشگاه دورهام، سفیر جمهوری اسلامی ایران در اردن، مشاور وزیر کشور، استاندار هرمزگان، مشاور وزیر امور خارجه در امور خاورمیانه، مدیر کل مسکن و شهرسازی کردستان و مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قم. زندانی سیاسی قبل از انقلاب، دارای تالیفاتی به زبان انگلیسی.
  • شورای همکاری خلیج فارس؛ از چالش‌های ساختاری تا کارکردی!

    - منطقه خلیج‌فارس اگرچه یک منطقه ژئواستراتژیک است اما از شاخص‌های بد توسعه و ارتباطات انسانی رنج می‌برد، یک منطقه کمتر توسعه‌یافته که به دلیل درگیری منافع متعدد و متضاد خارجی نتوانسته علی‌رغم قدمتی که دارد از ظرفیت‌های بالقوه توسعه و ارتباطات انسانی خود به درستی استفاده کند. در این میان هرگونه همگرایی که باعث شود ظرفیت‌های ارتباطات انسانی شکوفا و تبدیل به یک مدل توسعه منطقه‌ای شود، باید مورد استقبال هر شهروندی که علاقه‌مند به صلح و ثبات منطقه است، قرار گیرد. ولی به دلیل این که این نگرش حادث نشده، متاسفانه در این منطقه شاهد دسته‌بندی‌ها و اقدامات گروهی از این کشورها علیه کشور دیگر هستیم که به وخامت اوضاع منطقه انجامیده است.

  • بازهم ارتش عربی؟!

    - ارتش عربی به دلایل زیاد هم‌چون اختلاف دیدگاه کشورهای عربی، سابقه بد تاریخی، عدم شکل‌گیری آن در مواقع لزوم در گذشته، عدم شفافیت اهداف، نیاز ارتش به رهبری واحد عملیاتی و عدم پذیرش آن از سوی هر یک از کشورها و عدم وجود زمینه و وجاهیت حقوقی بین‌المللی و... تشکیل نخواهد شد و هدف رئیس‌جمهوری آمریکا از طرح آن کسب منافع اقتصادی و دور کردن هزینه‌های جنگ از اقتصاد آمریکا و از سوی دیگر دامن زدن به ایران هراسی و فشار روانی بین‌المللی بر ایران است.

  • استراتژی خروج یا فروش برای ماندن؟!

    - مشکل آمریکا در سوریه حضور روسیه است که می‌توانند با هم کنار بیایند! و مشکل رژیم‌صهیونیستی که به‌نادرستی مشکل آمریکا هم می‌شود حضور ایران است که نمی‌توانند با هم کنار بیایند! حضور روسیه در سوریه کمک بسیار بزرگی به ما بود در دو جهت: اول تمام بار روی دوش ما نبود، دوم هیچ‌کس حاضر به امتیازدهی و معامله سیاسی با ما نیست. لذا کشورهای غربی و عربی برای خارج کردن ایران از سوریه در صدد جدایی ما از روسیه هستند و ما باید یک استراتژی با توجه به فرمول:«نقاط ضعف و قوت-فرصت و تهدید» بنویسیم که آیا در سوریه می‌خواهیم بازیگر اصلی و یا تعیین‌کننده باشیم و یا بازیگر حاشیه‌ای و همکار برای تثبیت منافع و استفاده حداکثری از سرمایه‌گذاری‌مان در سوریه؟ من توصیه‌ای ندارم فقط طرح موضوع می‌کنم برای بلند فکر کردن و پروراندن مطلب و آماده بودن برای بعد. خوانندگان عزیز نقاط و ذی‌نفعان را احصاء ک و بگویند با آن‌ها چه کنیم؟

  • معامله در سوریه؟!

    - حملات موشکی کمتر موثرتر از توئیت‌ها در سوریه یک درس مهم به ما داد که استراتژیک و درازمدت‌تر به روند تحولات نگاه نموده تا با توجه به توانمندی‌های‌مان و استفاده به‌موقع از آنها به حداکثرسازی منافع ملی کمک کنیم. در این ماجرا نحوه افدام روسیه و موضع ترکیه تا حدی سئوال‌برانگیز بود. بر ترکیه حرجی نیست و بارها گفته‌ام ترکیه سیاست خارجی‌اش منفعت‌محور است و پاندولی حرکت می‌کند و این رویکرد برای حل مشکلات سوریه کمکی نمی‌کند.برای روسیه تحولات منطقه پروژه صفر و یکی نبوده و روسیه با ژست نظامی سعی کرد هم سریع وارد فاز نظامی نشده و هم بر اراده ترامپ تاثیر گذاشته تا به معامله ختم گردد. کلاً روس‌ها با عزم و جدیت بیشتری ظاهرشده که این خود به عامل بازدارندگی تبدیل و برای ما تحصیل حاصل است. اگر ما انتظار داشته باشیم پوتین در سوریه با آمریکا سرشاخ شود هم انتظار زیادی است و هم معادلات بین‌المللی را نشناخته‌ایم!

  • موشک‌های بی‌خاصیت و تثبیت اسد؟!

    - این اقدام ترامپ که با تحریک فرانسه به دلیل سوابق حضور استعماری در سوریه صورت گرفت بیشتر تبلیغاتی و یک بازی روانی با دنیا بود! الان بیشتر تحلیل‌گران متفق‌القول‌اند که این موشک‌پرانی صد فروندی تاثیر راهبردی که تغییری در عملیات زمینی داشته باشد که نبود هیچ بلکه از منظر عملیاتی و رسانه‌ای به نوعی تثبیت اسد بود و پذیرش ماندن وی در قدرت. آمریکا هم از نظر موقعیت داخلی و هم خارجی توان درگیری نظامی وسیع در خاورمیانه و مخصوصاً سوریه را که می‌تواند با تلاقی برای وی باشد ندارد. اهداف آمریکا بیشتر اقتصادی است تا نظامی و اروپایی‌های همراه هم به‌دنیال سهم‌گیری و تثبیت نقش خود در آینده سوریه هستند! در ظاهر بر عکس آن‌چه در لیبی اتفاق افتاد همه فکر می‌کنند که در سوریه آمریکا اروپا را به‌دنبال خود کشید، اما در واقع همان مدل لیبی اجرا شد و این‌جا هم فرانسه و در درجه بعدی انگلیس آمریکا را به‌دنبال خود کشیدند!

  • پاشنه آشیل ترامپ در سوریه؟!

    - قبلاً هم در توئیت‌هایم ذکر کرده‌ام حتی موشک‌پراکنی این‌بار ترامپ به سوریه برایش هزینه بیشتری هم‌چون در خطر قرار دادن نیروهایش در شرق سوریه دارد که پاشنه آشیل وی است. در کنگره دمکرات‌ها حمله نظامی به سوریه را در صلاحیت کنگره، نه رئیس‌جمهور، اعلام کردند ولی متیس پاسخ داد که این اقدام به دلیل حضور ۲۰۰۰ نیروی آمریکایی در خاک سوریه «دفاع از خود» تلقی خواهد شد، که از اختیارات رئیس‌جمهور است. حداکثر کاری که ترامپ می‌کند چیزی بیش از بارگذشته نخواهد بود که موشک زد به بیابان‌های یک پایگاه و از فردا باند پایگاه عملیاتی شد! سگی که می‌خواهد بگیرد پارس نمی‌کند! ترامپ فرصت اقدام را از دست داده زیرا اگر می خواست کاری بکند همان ۵ روز پیش می‌کرد! اصلاً آمریکا در سوریه ظرفیت اقدام موثر جز ایذایی ندارد زیرا استراتژی و اهرم ندارد و سردرگم است و مداخلاتش تغییرات راهبردی در سوریه ایجاد نمی‌کند!

  • سمفونی غلام اهوازی: جامعه تب‌دار و مشکلاتش؟!

    - تصدیق می‌فرمایید وقتی در جاده تصادفی می‌بینیم تا مدتی بسته به حجم خسارت، آهسته رانندگی می‌کنیم! و بعد از آن، صحنه یادمان می‌رود و هم‌چنان هم‌چون گذشته در بهترین حالت سرعت مجاز را رعایت می‌کنیم! اتفاقاً در کشور هم در رویارویی با حل مشکلات و معضلات سیاسی اجتماعی، دولتمردان همین حالت را دارند! هم عمر خبرها کم است و هم عمر توجه ریشه‌ای مسئولین به مشکلات! تب و جنازه عادی شده است و همه واکسینه! چند وقتی است می‌خواهم بپرسم چه تغییری نه در ساختار، فکر و رویکرد بلکه حتی در روش‌ها و سیاست‌های‌مان بعد از حوادث دی‌ماه داده‌ایم؟

  • چندجانبه‌گرایی و مقابله با روش‌های «لولوسازی» ترامپ!

    - مهرماه ۱۳۵۵ در کمیته مشترک ضدخرابکاری در صف نوبت سهمیه روزانه شلاق حسینی پشت در اتاق شکنجه در طبقه دوم فلکه نشسته بودم. چشم‌هایم با چشم‌بند بسته بود و احساس کردم کسی به‌صورت نشسته و کشیدن خود روی زمین از کنارم رد شد. ناگهان صدای حسینی بلند شد که فحش می‌داد فلان فلان شده اینجا هم می‌خواهی اصفهانی بازی دربیاوری؟! بعدها در زندان قصر فهمیدم فارسی از مبارزین اصفهانی برای این‌که زودتر کتکش را بخورد و برود دست به این ماجراجویی زده بود! از آن زمان متوجه این اصل روانی شدم که ترس از کتک بیش از کتک زجرآور است!

  • ما و ترامپ ضد نظم؟!

    - ترامپ به مرگ گرفته تا به تب راضی شویم! علی‌رغم مشکلات و نبود زمینه داخلی، آمریکا توان و نفعی در تغییر رژیم ایران ندارد و بیشتر به دنبال تغییر رفتار و هنجار سازی رفتارهای بین المللی‌اش مخصوصاً در خاورمیانه است که نقطه قوت سیاست خارجی ما و پاشنه آشیل آمریکاست. بخشی از آن‌چه آمریکا را وادار کرد تا دست از سر بشار اسد بردارد نداشتن اهرم‌های موثر در سوریه و بدیلی برای اوست! در ایران هم دست آمریکا بسیار خالی‌تر است و در همسایگی روسیه دست به چنین ریسکی نمی‌زند و هم به دیدگاه غرب‌گرایانه موجود در بخشی از مردم امیدوارم است! اگرچه حساسیت‌ها و رویکردهای دوران جنگ سرد گذشته است اما آمریکا چندان دلخوشی ندارد که ایران بیش از حد به روسیه نزدیک شود و روس‌ها هم فکر می‌کنند ایران همچون گربه ملوسی بین آن‌ها و آمریکا طنازی می‌کند و لذا وحدت استراتژیک با ایران را جدی نمی‌گیرند! و این در آینده خاورمیانه مهم است.

  • شمشیر داموکلس ترامپ؟!

    - قبلاً نوشته‌ام که هدف ترامپ اخته‌کردن برجام است تا توسعه و رفاه در کشور را به گروگان گیرد و ماندن یا رفتنش از برجام هم در همین جهت است. البته خروچ ترامپ از برجام برای وی بدون دردسر بین‌المللی نخواهدبود اما ماندنش هم با بلند کردن دائمی شمشیر داموکلس بر سر اقتصادایران مفید حال ما نیست و به‌طور جدی باید فکری کرد! اگر برجام اوباما موفق نباشد توجیهی برای رفتن به‌سوی برجام ترامپ که اروپاییها بدنیال آن‌اند وجود ندارد. برجام را ما برای تعامل با جامعه بین‌المللی در چهارچوب چندجانبه‌گرایی آغاز کردیم و ترامپ با شعار "آمریکا اول" به‌دنبال تقویت یک‌جانبه‌گرایی است پس باید به‌دنبال بلوک‌بندی جدیدی از کسانی باشیم که به نیش ترامپ گزیده می‌شوند. برای ما فوائد برجام مهم است و نه کاغذش! و ایران فقط تا زمانی باید در برجام بماند که این منافع تأمین شده و از تبعات این فشار روانی بر مردم ایران و دنیا غافل نشویم.

آرشیو ماهانه