سه شنبه 24 مهر 1397

تاجیک، نصرت اله

نصرت الله تاجیک: متولد 1332 تهران، مهندس راه و ساختمان از دانشگاه علم و صنعت ایران، ام بی ا گرایش راهبردی از دانشگاه ولز، دکترای بتن از دانشگاه وست مینستر لندن ، دیپلم مدیریت از موسسه بین المللی مدیریت و رهبری انگلیس. همکار افتخاری دانشگاه دورهام، سفیر جمهوری اسلامی ایران در اردن، مشاور وزیر کشور، استاندار هرمزگان، مشاور وزیر امور خارجه در امور خاورمیانه، مدیر کل مسکن و شهرسازی کردستان و مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قم. زندانی سیاسی قبل از انقلاب، دارای تالیفاتی به زبان انگلیسی.
  • عربستان و مدیریت قضیه خاشقجی؟!

    - تحرکات رسانه‌ای و دیپلماتیک عربستان در هفته سوم بحران خاشقچی در غیاب ۲ هفته سکوت نسبی وارد فاز تهاجمی شد و یارگیری عربی و استفاده از ابزارهای قدرت همچون نفت و عدم خرید تسلیحات از آمریکا و اعطای پایگاه به روسیه و حتی لولوسازی از رابطه نزدیک با ایران! مقابله با اقدامات نمایشی ترامپ را آغاز کرد. سعودی‌ها به خوبی می‌دانند که ۱-ترامپ به نفت و پول عربستان نیاز دارد و اهرم جدی برای مقابله با آنها را ندارد و ۲-اگر بن سلمان توانسته بحران ربودن حریری، حبس شاهزاده‌گان سعودی در هتل و قتل عام کودکان یمنی، را از سر بگذراند، چرا نتواند آن گونه که در مقابل کانادا ایستاد در مقابل آمریکا نایستد؟! اگر چه نهایتاً این بحران با مسئول دانستن یکی دو فرد و انفصال آنها حل خواهد شد اما ایا این زمینه مناسبی برای حل مشکلات ایران و عربستان برای کمک به این کشور برای برون‌رفت از منجلابی که خود در یمن درست کرده نیست؟!

  • پوست خربزه یا راهبرد مشت آهنین؟!

    - مجری تلویزیون بی‌بی‌سی با نظریه‌پردازی در زمینه احتمال انداختن پوست خربزه زیر پای بن‌سلمان از سوی مخالفین داخلی وی در مصاحبه با ریچارد مورفی سفیر سابق آمریکا در عربستان اولین قدم در #تطهیر_ولیعهد_سعودی در قضیه #خاشقجی را برداشت و معلوم شد سناریو چگونه حل می‌شود! علی‌رغم گذشت ۲هفته از ماجرای خاشقجی و در غیاب سکوت سعودی‌ها و یک هفته بی‌تفاوتی غربی‌ها به این واقعه همچنان دلایل، زمینه‌ها و انگیزه‌های حضور وی در کنسولگری عربستان در استانبول و سرنوشتش ابهام دارد.اگر واکنش موثری از سوی رسانه‌ها و مجامع بین‌المللی در جلوگیری از اقدامات قرون وسطایی عربستان برای حل چالش‌های داخلی شهروندانش مانند شیخ نمر که خواهان برگزاری انتخابات در این کشور شده بود و از تظاهرات ضددولتی در شرق عربستان حمایت کرده بود، صورت می‌پذیرفت،الان دنیا با این سناریوی احتمالی و وحشتناک قطعه قطعه کردن مخالفین سعودی روبه‌رو نبود.

  • هیلی هم پر!

    - بیست و پنجمین مسافر قطار ترامپ در ایستگاه نیویورک پیاده شد تا بقیه راه را لنگان لنگان برود! استعفای نیکی هیلی بدون توضیح رسمی با هر انگیزه و دلیلی باشد بیشتر ناشی از سردرگمی در سیاست خارجی و اختلافات موجود در مراکز قدرت آمریکاست. اگرچه وی فاقد تجربه دیپلماتیک مخصوصاً در سازمانی پیچیده و تودرتو بود که هم نه تنها تجربه فرمانداری کمکی به وی نکرد بلکه مزید بر علت شد تا نتواند روابط درون‌گفتمانی چندجانبه‌گرایی را درک کند و به آن تن دهد! و هم نتوانست نپختگی دیپلماتیکش را با تندروی و قطبی‌سازی جبران کند! ترامپ با ویژگی‌های شخصیتی‌اش ماشین سیاست خارجی آمریکا را غیرکارآ نموده و مراکز سنتی و نوین دست‌اندرکار سیاست خارجی این کشور هر یک به صورت جزیره‌ای عمل می‌نمایند! این موضوع در کنار شعار اصلی "آمریکا اول" ترامپ که بار سنگینی بر این ماشینی زده که نتیجه‌اش تولید و تزریق دائمی تنش به جهان است!

  • سعودی‌ها و هتل ریتز کارلتون استانبول؟!

    - ابهامات غیبت خاشقچی و دلایل، زمینه‌ها و انگیزه‌های حضورش در کنسولگری عربستان در استانبول و این‌که وی در آن‌جا نگهداری، کشته و یا ربوده شده است، زیاد بوده و در روزهای آینده بعضی از بخش‌های آن روشن خواهد شد. با نظریه‌پردازی ابتدایی، نه‌تنها سیاست و حکومت در عربستان پوست انداخته و از لاک محافظه‌کاری سیاسی اجتماعی و مذهبی خارج شده است، بلکه با شروع ماجرای هتل ریتز کارلتون ریاض و سرکیسه کردن شاهزادگان عربستانی، حریری گیت و این ماجرا که نوعاً روش‌های تروریستی رژیم صهیونیستی را به یاد می‌آورند، به نظر می‌رسد سعودی‌ها با سابقه خشونت داخلی، جنگ‌ها و گردن زدن‌های ابتدای تأسیس و تثبیت حکومت‌شان هم‌اکنون گسل بحران جانشینی و نزاع‌های درون خاندانی را در چشم‌پوشی غرب، وارد دوران یک‌دست کردن خانواده سلطنتی شده‌اند.

  • دیوان لاهه و جرزنی آمریکا؟!

    - زبان بین‌المللی از جمله گویش‌های زبان سیاست و حکومت است که اگر آن‌را پاس داشته و اصولش را رعایت کنیم خیلی از دردسرهایمان کم می‌شود! جدای از ترتیبات اجرائی حکم موقت دیوان لاهه، نفس بازنده شدن و تبعات منفی‌اش برای آمریکا، نشان اراده ما برای گرامی‌داشت این زبان در صحنه بین‌المللی و همزیستی مسالمت‌آمیز با جامعه جهانی است. با استفاده از این زبان و به منظور مصالحه سیاسی و صد البته با استفاده از ابزارهای قدرتمان سیاست خارجی ایران توانست در کمتر از شش ماه آمریکا را در سه پایتخت مهم چند جانبه‌گرائی یعنی بروکسل (اتحادیه اروپا)، نیویورک (سازمان ملل) و لاهه (دیوان بین المللی دادگستری) شکست داد.

  • دیوان لاهه: اروپا بستری از علاقه، اراده یا ضرورت؟!

    - اروپا نه تنها حلقه اول تمدنی خاورمیانه و عمق و مرز روابط نزدیک سیاسی اجتماعی با قاره آسیاست، بلکه به دلیل مداخلات ژئوپلیتیکی آمریکا در این منطقه، حلقه اول امنیتی و ضربه پذیر خاورمیانه بوده و هرگونه تنش در این منطقه اول به قاره سرازیر می‌شود. اگر چه اروپا به دلایلی بیش از حد و حتی غیرضروری زیر سایه سیاسی اقتصادی آمریکا قرار گرفته است، اما با خروج آمریکا از برجام یک فرصت بی‌بدیل برایش فراهم شده تا دستش را از زیر ساطور آمریکا خارج کند. آن قسمت از زمینه‌های سیاسی صدور حکم موقت لاهه به نفع ایران نیز نه تنها به اراده و یا تمایل اروپا برای همکاری با ایران، بلکه بنا به ضرورت این امر است و به نوعی دهن‌کجی به آمریکا و ایستادن نهادهای اروپایی که منادی چند جانبه‌گرایی در مقابل یک‌جانبه‌گرایی ترامپ هستند. همکاری ما با اروپا و همراهی با هنجارهای جهانی چندجانبه‌گرا نه یک انتخاب، بلکه ضرورت راهبردی است.

  • لاهه و خودزنی آمریکا؟!

    - در کنار سختی‌های گوناگون دوران حصر خانگی در انگلیس، در مبارزه با پرونده استردادم به آمریکا با پوست و گوشت و استخوان مشکلات قوانین فرامرزی آمریکا را نه تنها برای من و پرونده‌ام که داستانی طولانی و غم‌انگیز دارد بلکه برای جهان و روابط بین‌المللی ایجاد کرده بود حس کرد‌ه‌ام. اما صدور رأی موقت دیوان دادگستری بین‌المللی در لاهه این افتخار را برای سیاست خارجی ایران ثبت نمود که برای اولین بار با هزینه شهروندان ایرانی و در اوج سیاست‌های هژمونیک آمریکا که به دنبال یک‌جانبه‌گرایی در عصر دولت-ملت است، موضوع تحریم‌های فرامرزی این کشور نه از طرف یک نهاد سیاسی بین‌المللی بلکه حقوقی به چالشی تاریخی کشیده شد و این هیمنه آمریکا را برای همیشه شکست.

  • دادگاه لاهه و مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی؟!

    - قدم اول پیروزی حقوقی ایران بر آمریکا در لاهه فرصت خوبی برای سیاست خارجی و تلاش هدفمند برای تقویت اردوگاه حامیان خود و کشورهایی است که مخالف روش‌های سلطه‌گرایانه و یک‌جانبه‌گرایی ترامپ در روابط بین‌الملل هستند.البته بر جو روانی مسائل داخلی نیز بی‌تاثیر نبوده و باعث اعتماد بیشتر مردم به سیاست‌های همزیستی مسالمت‌آمیز دولت و تعامل و همکاری با جامعه جهانی است. استفاده از فرصت‌های سیاسی،حقوقی و اقتصادی بین‌المللی نظیر شرکت رئیس‌جمهور در مجمع عمومی و نیز عضویت در پیمانهای منطقه‌ای و بین‌المللی و استفاده از ظرفیتهای حقوقی آنهادرکنار محدودیت‌ها که طبع زیست بین‌المللی است،فواید بسیاری نیز دارد و نباید لحظه‌ای از شناخت ریشه‌ها و رصد اوضاع و تحولات بین‌المللی و تعامل با آن غفلت کرد. رای لاهه جواب مثبت به این رویکرد و "نه" به انزوا، هنجارشکنی قلدرها و ائتلاف نق‌زن‌ها و واپسگرایان خارجی و داخلی است.

  • عراق: تثبیت اوضاع یا ادامه جنگ‌های نیابتی؟!

    - تثبیت تدریجی اوضاع و شکل‌گیری نهادهای قانونی از جمله مجلس، نخست‌وزیری و رئیس‌جمهوری در عراقی که عمق استراتزیک ایران است و پیروزی سیاسی ایران بر آمریکا در مصاف در این کشور، یک فرصت تاریخی برای سیاست خارجی کشور است. اما اگر سیاست خاورمیانه‌ای ما و مخصوصاً در ارتباط با همسایگان سمت‌وسوی سیاسی اقتصادی پیدا کند و از ابعاد نظامی دور شود هم از تهدیدات منطقه‌ای و حضور آمریکا در منطقه کم می‌کند و هم به فرصت‌های تعامل و تاثیرگذاری ما می‌افزاید. این روش بستر همکاری با رویکردی مشارکتی خواهد شد که همه در کمک با بکدبگر برای تامین امنیت سرمایه‌اشان، قواعد این بازی را حفظ نمایند و سعی نمی‌کنند دیگران را از بازی حذف کنند.زیرا عراق همچنان به‌دلیل چشمداشت‌های اقتصادی و سیاسی با برخی چالش‌های امنیتی،رقابت‌های داخلی و نیابتی مواجه خواهد بود که عراق را همچنان هدف طمع قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نگه می‌دارد.

  • خاورمیانه عاری از سلاح هسته‌ای؟!

    - رها کردن رژیم صهیونیستی و منفعل بودن در برابر اقدامات سیاسی امنیتی و روانی رسانه‌ای‌اش که سالانه یک شو در سازمان ملل اجرا کند، رویکرد خوبی نیست. این فضا به این رژیم امکان می‌دهد که با فراغ بال به سناریوسازی و کشاندن ما به دنبال اقداماتش باشد. حرکت خلع سلاح این رژیم که در فضای مجازی آغاز شده این امکان را به نخبگان و فعالان سیاسی می‌دهد که دست از سیاست انفعال سیاسی روانی برداریم و بیشتر به طراحی اقداماتی از این قبیل بپردازیم تا میان نخبگان جهان و منطقه اجماعی برای تحقق ایده خاورمیانه عاری از سلاح هسته‌ای شکل بگیرد. یکی از صحنه‌های مهم تحرک ایران بعد از برجام، حرکت به سمت خاورمیانه عاری از تسلیحات هسته‌ای است، طبیعاً این منطقه به دلیل آسیب‌پذیری‌‌ها، مشکلات عدم توسعه‌یافتگی و اینکه یک نقطه استراتژیک از نظر تامین انرژی کشورهای غربی و خاور دور است باید از حداکثر ضریب امنیتی برخوردار باشد.

آرشیو ماهانه