-
کشف تونلهای پنهان در زیر ایاصوفیه؛ ۴۲۰ متر از شبکه زیرزمینی این بنای تاریخی پاکسازی شد
تاریخ جهاندر جریان عملیات مرمت و کاوشهای باستانشناسی در ایاصوفیه استانبول، جهانی زیرزمینی با شش فضای تاریخی و ۹ تونل کشف شده است که قرنها زیر لایههای خاک مدفون مانده بود. خروج نزدیک به سه هزار تن خاک و پاکسازی ۴۲۰ متر از این تونلها، نشانههایی از زیرساختهای آبرسانی و لایههای معماری احتمالا قدیمیتر از کلیسای کنونی را آشکار کرده است؛ یافتههایی که میتواند شناخت تاریخ بیزانس را گسترش دهد.
-
روزنوشتهای سوفیا لورن که در پاییز ۱۳۳۶ برای ایرانیها فرستاد
تاریخ جهانپاییز ۱۳۳۶، خوانندگان مجله اطلاعات هفتگی فرصتی پیدا کردند تا از دریچه خاطرات شخصی سوفیا لورن، ستاره ۲۳ ساله سینمای ایتالیا، با روزهای نخست حضور او در هالیوود آشنا شوند. لورن در این روزنوشتها از مزاحمت خبرنگاران و مردان خواستگار تا دیدار با ریچارد نیکسون، مهمانی سفارت ایتالیا و اتفاقات عجیب زندگی روزمرهاش در آمریکا نوشت؛ روایتهایی که از طریق یک خبرنگار ایرانی به دست مخاطبان رسید.
-
اسکلت ۱۳ هزارساله مکزیک به یکی از نخستین ساکنان آمریکا تعلق دارد
تاریخ جهانکشف اسکلت ۱۳ هزارسالهای در مکزیک که هنگام ساخت فرودگاه فلیپه آنخلِس از دل خاک بیرون آمد، اکنون توجه پژوهشگران را به یکی از قدیمیترین ساکنان این منطقه جلب کرده است. این اسکلت که «یوتزین» نام گرفته، با دندانهای بهشدت ساییده و جمجمهای کشیده، نشانههایی از شیوه زندگی شکارچیان دوران پیش از سفالگری دارد. بررسی ژنتیکی آن در اسپانیا ممکن است اطلاعات تازهای درباره خاستگاه و مسیر مهاجرت نخستین ساکنان قاره آمریکا آشکار کند.
-
انگشتر الماس یکی از بازماندگان کشتی تایتانیک در حراجی به قیمت ۱۵۰ هزار پوند فروخته شد
تاریخ جهانانگشتر الماس یکی از مشهورترین بازماندگان کشتی تایتانیک که از فاجعه غرق شدن این کشتی در سال ۱۹۱۲ جان سالم به در برد، پس از بیش از یک قرن در حراجی به قیمت ۱۵۰ هزار پوند فروخته شد. این انگشتر که در خانواده صاحبش به «انگشتر تایتانیک» شهرت داشت، تنها یکی از چند یادگار تاریخی این کشتی بود که در این حراجی به فروش رسید.
-
بازخواست از جسد یک پاپ؛ محاکمه عجیب در تاریخ کلیسای کاتولیک
تاریخ جهاندر سال ۸۹۷ میلادی، در رم اتفاقی رخ داد که یکی از عجیبترین محاکمههای تاریخ را رقم زد؛ جسد پاپ فرموسوس را چند ماه پس از مرگش از قبر بیرون آوردند، لباس رسمی کلیسایی بر تنش کردند و روی صندلی محاکمه نشاندند. شورایی از مقامات کلیسا او را گناهکار شناخت و حکمی صادر کرد که پیامدهای سیاسی آن حتی به مرگ پاپ بعدی انجامید.
-
به مناسبت سالروز ترور سیوپنجمین رئیسجمهور آمریکا
۶۳ سال پس از ترور جان اف. کندی؛ میلیونها صفحه سند و رازی که همچنان ناگشوده مانده است
تاریخ جهان۶۳ سال از ترور جان اف. کندی، سیوپنجمین رئیسجمهور آمریکا، در دالاس میگذرد؛ قتلی که با وجود تحقیقات رسمی و انتشار میلیونها صفحه سند، همچنان یکی از معماهای تاریخ سیاسی این کشور است. انتشار اسناد محرمانه در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، جزئیات تازهای از فعالیتهای سازمان سیا، سفر اسوالد به مکزیکوسیتی و آگاهی دستگاههای اطلاعاتی آمریکا از تحرکات او پیش از ترور آشکار کرده است.
-
دندانهای کشفشده در دو غار چین، روایت تاریخ انسان راستقامت را دگرگون میکنند / اجداد باستانی انسان توانمندتر از تصورات پیشین بودند
تاریخ جهانکشف دندانهای باستانی در دو غار آهکی در جنوب چین، زمان حضور انسان راستقامت در آسیا و تواناییهای زیستی این گونه را دوباره به بحث گذاشته است. دو پژوهش تازه نشان میدهند این انسانتبار تا ۱۸۴ هزار سال پیش در این منطقه زندگی میکرده و برخلاف تصور پیشین، توانایی سازگاری با جنگلهای بارانی گرمسیری و پیمودن مسافتهای طولانی را داشته است.
-
کوچکترین بمب اتمی تاریخ؛ نگاهی به W۵۴ و ماجرای مخوف بمبهای هستهای قابلحمل در کوله پشتی + عکس
تاریخ جهانبرنامه محرمانه «مهمات ویژه تخریب اتمی» آمریکا در دهه ۱۹۶۰، امکان حمل بمب هستهای در کولهپشتی و استقرار آن در عمق مناطق دشمن را برای نیروهای ویژه فراهم میکرد. این سلاح کوچک و قابلحمل که با کلاهک W۵۴ ساخته شده بود، برای عملیاتهای تخریبی طراحی شده بود؛ مأموریتهایی که به گفته برخی نظامیان آموزشدیده، میتوانستند عملا انتحاری باشند.
-
مد و لباس زنان در پاریسِ صد سال پیش + عکس
تاریخ جهاندهه ۱۹۱۰ میلادی، دورهای بود که مد پاریس همچنان زیر سلطه خانههای بزرگ اوتکوتور قرار داشت و طراحانی چون ژاک دوسه و ژان پاکَن بر سلیقه زنان اثر میگذاشتند. از دامنهای تنگ و تونیکهای بلند تا کفشهای تانگو و کلاههای حریر، پوشش زنان در این سالها نشانهای از تحولات اجتماعی و فرهنگی جهان غرب بود.
-
ارنستو چه گوارا در حال راندن یک تراکتور؛ سال ۱۳۳۹ / عکس
تاریخ جهانتصویری از ارنستو چه گوارا را در سال ۱۹۶۰ میلادی و در حال بازدید از کارخانه تراکتورسازی زتور در برنوی چکسلواکی می بینید. ارنستو «چِه» گِوارا (به اسپانیایی: Ernesto "Che" Guevara؛ ۱۴ ژوئن ۱۹۲۸ – ۹ اکتبر ۱۹۶۷) پزشک، مؤلف، چریک، دیپلمات، نظریهپرداز جنگی و انقلابی مارکسیست اهل آرژانتین و یکی از شخصیتهای اصلی انقلاب کوبا بود. چهره و ظاهر او به طور فراگیر به عنوان نشان حماسی جهانی شناختهشده در فرهنگ عامه تبدیل شده است.
-
زنی که برای استقلال هند یونیفرم پوشید
تاریخ جهانلکشمی سهگال پزشک هندی بود که در میانه جنگ جهانی دوم، طبابت را رها کرد و فرماندهی هنگ رانی جهانسی، نخستین یگان نظامی زنان در ارتش ملی هند را برعهده گرفت. او پس از استقلال هند به پزشکی بازگشت، علیه فقر و تبعیض مبارزه کرد و در ۸۷ سالگی نامزد انتخابات ریاستجمهوری شد؛ او حتی در ۹۷ سالگی نیز از آرمانهایش دست نکشید.
-
تصویر زیباترین دختر انگلیس در ۱۶۱ سال قبل
تاریخ جهانفلورانس پجت دختر یکی از اشراف انگلیسی در قرن نوزدهم بود و به عنوان یکی از زیباترین زنان روزگار خود شناخته میشد؛ به طوری که به او لقب «ونوس جیبی» داده بودند (اشاره به الهه رومی عشق و زیبایی). یکی از نکات جالب زندگی او ماجرای ازدواجش بود. در سال ۱۸۶۴، هری چاپلین، از چهرههای سرشناس مسابقات اسبدوانی با فلورانس نامزد کرد و مقدمات ازدواجشان را فراهم آورد. اما مدت کمی قبل از مراسم ازدواج، در یک روز تابستانی فلورانس به بهانه خرید برخی از وسایل باقیماندۀ جهیزیهاش از خانه بیرون رفت و در همان روز با یک اشراف زاده دیگر که رقیب عشقی هری چاپلین بود ازدواج کرد. عکسی که در اینجا ملاحظه میکنید، فلورانس را در اوج جوانی در سال ۱۸۶۵ (۱۶۱ سال قبل) نشان میدهد.
-
تلفن؛ اختراعی که جهان و زندگی انسانها را برای همیشه تغییر داد
تاریخ جهاناختراع تلفن در قرن نوزدهم میلادی با انتقال نخستین صدای انسان از طریق سیم، آغازگر تحولی شد که ارتباطات، مناسبات اجتماعی و زندگی روزمره بشر را دگرگون کرد. جیمز گلیک در کتاب تازه خود «تلفن: تاریخی نو» (The Telephone: A New History) با روایت رقابتهای پرحاشیه مخترعان، تحولات فناوری و تأثیر تلفن بر روابط انسانی، تاریخ این وسیله را بازخوانی میکند.
-
دو چینی تریاکی روی تخت شیرهکشخانه؛ ۱۵۶ سال قبل / عکس
تاریخ جهانتصویری مربوط به سال ۱۸۷۰ میلادی را ملاحظه میکنید که دو مرد چینی را در یک شیرهکشخانه در حال استعمال تریاک نشان میدهد. در آن زمان، مصرف تریاک در چین شیوع گستردهای پیدا کرده بود. در سال ۱۸۳۸ میلادی سالانه ۴۰ هزار صندوق تریاک وارد چین میشد. بعد از اینکه چینیها محدودیتهای شدیدتری را در اواسط قرن نوزدهم بر تجارت تریاک اعمال کردند، انگلستان که منافع زیادی در این تجارت داشت، در سال ۱۸۳۹ وارد جنگ با چین شد؛ جنگی که به جنگ اول تریاک معروف است. پیروزی انگلستان در این جنگ به افزایش واردات تریاک به چین منجر شد.
-
عدی و قصی پسران صدام در یک جلسه رسمی؛ دهه ۶۰ / عکس
تاریخ جهانتصویری کمتر دیده شده از عدی و قصی، پسران صدام حسین را در یک جلسه رسمی و در دهه ۶۰ شمسی مشاهده میکنید. عُدَی صدام حسین التکریتی یا عدی صدام حسین (به عربی: عُدی صدّام حُسین؛ ۱۸ ژوئن ۱۹۶۴ - ۲۲ ژوئیه ۲۰۰۳) فرزند ارشد صدام حسین بود. او پستهای متعددی در زمینه ورزش، تجارت و به عنوان یک افسر نظامی، برعهده داشت. ازجمله پستهای او، ریاست در کمیته ملی المپیک عراق، اتحادیه فوتبال عراق و سازمان فدائیان صدام بوده است. قصی صدام حسین (عربی: قصی صدام حسین؛ ۱۶ مه ۱۹۶۶- ۲۲ ژوئیه ۲۰۰۳) دومین فرزند صدام حسین رئیسجمهوری عراق بود.
-
۵ اثر قرون وسطایی که الهامبخش ارباب حلقهها شد
تاریخ جهانجی. آر. آر. تالکین، خالق مجموعه «ارباب حلقهها»، برای ساخت جهان اسطورهای سرزمین میانه فقط به تخیل خود تکیه نکرد. او در مقام پژوهشگر ادبیات قرون وسطی، سالها متون کهن اروپایی را مطالعه کرد و از حماسههای آنگلوساکسون، اسطورههای نورس و متون مذهبی مسیحیت الهام گرفت. پنج نسخه خطی و اثر قرون وسطایی، از مهمترین سرچشمههای ادبی جهان داستانی تالکین بودند.
-
کابینتی در پمپئی پس از ۲۰۰۰ سال باز شد؛ یادگارهایی از آخرین روز زندگی ساکنان شهر
تاریخ جهانکشف یک کابینت چوبی در خانهای باستانی در پمپئی، جزئیات تازهای از زندگی روزمره ساکنان این شهر پیش از فوران آتشفشان وزوو در سال ۷۹ میلادی آشکار کرده است. درون این کابینت که نزدیک به دو هزار سال دستنخورده باقی مانده بود، مجموعهای از طلسمهای کودکانه، ابزارهای آرایشی، ظروف روزمره و ۳۸ سکه برنزی پیدا شده است.
-
محاکمات نورنبرگ آغاز شد؛ ۲۹ آبان ۱۳۲۴
تاریخ جهانمحاکمات نورنبرگ در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ با حضور نمایندگان چهار قدرت پیروز جنگ جهانی دوم آغاز شد؛ دادگاهی تاریخی که برای نخستین بار سران حکومت نازی را به اتهام جنایت علیه صلح، جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت محاکمه میکرد. این رسیدگی ۱۰ ماه طول کشید و به صدور احکام اعدام، حبس و تبرئه شماری از مقامهای بلندپایه آلمان نازی انجامید.
-
کشف علت مرگ دختر ۲ هزارسالهای که در باتلاق ایرلند دفن شده بود
تاریخ جهانکشف جسد زنی جوان در باتلاقی در ایرلند شمالی، پس از گذشت بیش از ۲ هزار سال، راز مرگ هولناک او را آشکار کرده است. بررسیهای پزشکی قانونی نشان میدهد این زن ۱۵ تا ۲۲ ساله در عصر آهن، عمدا و با ضربه سلاحی تیغهدار از پشت سر بریده شده است. پژوهشگران احتمال میدهند او قربانی یک آیین مذهبی بوده باشد؛ کشفی که اطلاعات تازهای درباره آیینها و ساختار جوامع باستانی اروپا در اختیار میگذارد.
-
حکم بازداشت مایکل جکسون به اتهام آزار جنسی کودکان صادر شد؛ ۲۸ آبان ۱۳۸۲
تاریخ جهان۱۹ نوامبر ۲۰۰۳، مایکل جکسون با صدور حکم بازداشت به اتهام آزار جنسی کودکان، وارد یکی از جنجالیترین مراحل زندگی خود شد. پخش مستند «زندگی با مایکل جکسون» به تهیهکنندگی مارتین بشیر، افکار عمومی را علیه این ستاره موسیقی پاپ برانگیخته بود. جکسون دو سال بعد از تمام اتهامهای کیفری تبرئه شد، اما این پرونده ضربهای سنگین به اعتبار و زندگی حرفهای او وارد کرد.
-
آلبرت اینشتین در کنار همسرش در واشنگتن؛ سال ۱۲۹۹ خورشیدی / عکس
تاریخ جهانتصویری از آلبرت اینشتین را در کنار همسرش، السا جلوی ساختمان وزارت امور خارجه، جنگ و نیروی دریایی در واشنگتن دی سی. در سال ۱۹۲۱ تماشا میکنید. آلبرت اَینشتَین (به آلمانی: Albert Einstein؛ ۱۴ مارس ۱۸۷۹ – ۱۸ آوریل ۱۹۵۵) فیزیکدان نظری زاده آلمان بود که نظریه نسبیت را به عنوان مهمترین دستاوردش توسعه داد که در کنار مکانیک کوانتومی دو ستون فیزیک مدرن به شمار میروند. او به خاطر تاثیرش بر فلسفه علم نیز شناخته میشود. در نظر عامه مردم، اینشتین بیشتر به خاطر فرمول همارزی جرم و انرژی یعنی E=mc۲ شهرت دارد که از آن به عنوان معروفترین فرمول در سراسر جهان یاد میشود. او برای «خدماتش در زمینه فیزیک نظری و بهویژه کشف قانون اثر فوتوالکتریک»، موفق به کسب جایزه نوبل در سال ۱۹۲۱ شد.
-
ملکه ویکتوریا در کنار اعضای خانوادهاش؛ سال ۱۲۲۷ خورشیدی/ عکس
تاریخ جهانتصویری از ملکه ویکتوریا را به همراه اعضای خانواده در سال ۱۸۴۹ مشاهده خواهید کرد. ملکه ویکتوریا یا الکساندرینا ویکتوریا (به انگلیسی: Alexandrina Victoria) (۲۴ مه ۱۸۱۹ – ۲۲ ژانویه ۱۹۰۱) از ۲۰ ژوئن ۱۸۳۷ تا پایان عمر، ملکه پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند بود. همچنین، از ۱ ژانویه ۱۸۷۷ تا پایان عمر، امپراتریس هند بود. ویکتوریا، ۶۳ سال و ۷ ماه و ۲ روز بر امپراتوری بریتانیا سلطنت کرد و از لحاظ طول دوره زمامداری، پس از نبیره پسریاش، الیزابت دوم، در تمام تاریخِ بریتانیا دومین دوره طولانی سلطنت را داراست. این عهد که دوره ویکتوریایی نامیده میشود، با گسترش عظیم امپراتوری بریتانیا همراه و با اوج انقلاب صنعتی مصادف بود
-
۴۴ سال حبس انفرادی در آمریکا؛ روایت واقعی زندگی آلبرت وودفاکس، سیاهپوست آمریکایی
تاریخ جهانکتاب «انفرادی: حبسیه امید» روایت تکاندهنده آلبرت وودفاکس، زندانی سیاهپوست آمریکایی است که ۴۴ سال را در حبس انفرادی گذراند. او که در سال ۱۹۷۲ به اتهام قتل یک نگهبان زندان محکوم شد، همواره بر بیگناهی خود تأکید داشت. این کتاب با ترجمه بهار سرلک و انتشار انتشارات خوانه، علاوه بر شرح تجربه زیسته وودفاکس، به تاریخچه حبس انفرادی، تبعیض نژادی و مقاومت در زندانهای آمریکا میپردازد.
-
دیدار تاریخی ریگان و گورباچف؛ آغاز پایان یخبندان در روابط آمریکا و شوروی، ۲۸ آبان ۱۳۶۴
تاریخ جهانپس از هشت سال وقفه در دیدارهای مستقیم رهبران دو ابرقدرت، رونالد ریگان و میخائیل گورباچف در نوامبر ۱۹۸۵ در ژنو پای میز مذاکره نشستند. نخستین اجلاس سران آمریکا و شوروی در دوران گورباچف، اگرچه به توافقی تعیینکننده درباره رقابت تسلیحاتی نینجامید، زمینهای تازه برای گفتوگو و بهبود روابط دو کشور در واپسین سالهای جنگ سرد فراهم کرد.
-
«چه کسی کندی را کشت؟»؛ آخرین کتاب راب راینر با صدای پسرش منتشر شد
تاریخ جهانجیک راینر، پسر راب راینر، کارگردان فقید آمریکایی، با روایت مقدمه و پیشدرآمد نسخه صوتی کتاب پدرش درباره ترور جان اف. کندی، یاد او را زنده نگه میدارد. این کتاب که با همکاری دیوید هافمن و دیک راسل نوشته شده، به بازبینی یکی از جنجالیترین پروندههای تاریخ سیاسی آمریکا میپردازد و ۱۷ نوامبر منتشر شده است.
-
از مومیاییهای مصر تا انجماد انسان؛ رؤیای چند هزارساله غلبه بر مرگ
تاریخ جهانز مومیاییهای مصر باستان و مردان نمکی ایران تا فناوری پیشرفته کرایونیکس، انسان همواره در جستوجوی راهی برای حفظ بدن پس از مرگ بوده است. برخی تمدنها مردگان را برای زندگی در جهان دیگر مومیایی میکردند و امروزه شرکتهایی وعده بازگرداندن انسانها به زندگی در آینده را میدهند؛ تلاشی که مرز میان علم، باورهای کهن و آرزوی جاودانگی را به چالش میکشد.
-
تاکتیکهای جنگی باستانی در پس حملات سایبری مدرن
تاریخ جهانتاکتیکهایی که اسکندر مقدونی، کوروش بزرگ، چنگیزخان و ژولیوس سزار برای فریب دشمن، نفوذ به دژها و محاصره شهرها به کار میگرفتند، امروز در میدان نبرد سایبری نیز دیده میشوند. هکرها با ابزارهایی مانند بدافزار، دیپفیک و فیشینگ، همان شگردهای جنگی باستانی را در فضای دیجیتال به کار میگیرند؛ جایی که جنگ روانی، خرابکاری و نفوذ به خطوط دفاعی همچنان تعیینکنندهاند.
-
جغرافیا؛ متحد پنهان ارتشهای کوچک در برابر قدرتهای بزرگ
تاریخ جهاندر طول تاریخ، پیروزی در جنگها همیشه به شمار سربازان و قدرت تسلیحاتی ارتشها وابسته نبوده است. کوهستانها، رودخانهها، جنگلها و گذرگاههای طبیعی بارها معادلات میدان نبرد را تغییر داده و به فرماندهان امکان دادهاند ارتشهای بزرگتر را شکست دهند. از محاصره صور به دست اسکندر مقدونی تا نبرد آوسترلیتز ناپلئون، جغرافیا همچنان یکی از سلاحهای تعیینکننده جنگهاست.
-
خودکشی دستهجمعی در جونزتاون؛ ۲۷ آبان ۱۳۵۷
تاریخ جهان۱۸ نوامبر ۱۹۷۸، در سکونتگاهی دورافتاده در جنگلهای گویان، بیش از ۹۰۰ نفر از اعضای فرقه «معبد خلق» به دستور رهبرشان جیم جونز جان باختند؛ فاجعهای که با خوراندن سم به کودکان آغاز شد و به مرگ دستهجمعی صدها زن و مرد انجامید. جونز این کشتار را «اقدامی انقلابی» مینامید؛ حادثهای که نام جونزتاون را به یکی از تلخترین رویدادهای تاریخ معاصر آمریکا تبدیل کرد.
-
ارنستو چه گوارا در حال آموزش تیراندازی؛ سال ۱۳۴۳ / عکس
تاریخ جهانتصویری کمتر دیده شده از ارنستو چه گوارا را در حال آموزش تیراندازی و در سال ۱۳۴۳ تماشا میکنید. ارنستو «چه» گوارا دِ لا سرنا (۱۴ مه ۱۹۲۸ – ۹ اکتبر ۱۹۶۷)، انقلابی مارکسیست آرژانتینی، نویسنده، رهبر چریکی، دیپلمات، سیاستمدار و نظریهپرداز نظامی بود. او یکی از چهرههای برجسته انقلاب کوبا به شمار میرفت. تصویر چهره او که به شکلی هنری و نمادین بازنمایی شده، به نمادی از شورش و عصیان در فرهنگ مخالفخوان دهه ۱۹۶۰ و همچنین به نشانی جهانی در فرهنگ عامه تبدیل شده است.