-
گزارش محرمانه آمریکا از روان هیتلر؛ پیشبینی خودکشی رهبر نازیها در سال ۱۹۴۳
تاریخ ایراندر سال ۱۹۴۳، در میانه جنگ جهانی دوم و پس از نخستین شکستهای بزرگ ارتش آلمان، دولت آمریکا مأموریتی محرمانه به یک روانکاو دانشگاه هاروارد سپرد: تهیه گزارشی درباره شخصیت آدولف هیتلر و پیشبینی رفتار او در صورت شکست. والتر سی. لانگر پس از ماهها تحقیق، گزارشی نوشت که نهتنها ویژگیهای روانی رهبر نازیها، بلکه احتمال خودکشی او را نیز پیشبینی میکرد.
-
خیابان فردوسی تهران، اوایل دهه ۴۰ خورشیدی / عکس
تاریخ ایرانخیابان علاءالدوله که امروزه فردوسی نام دارد، در دوره ناصرالدینشاه قاجار احداث شد. در دوران رضاشاه، همزمان با گسترش شبکه معابر تهران و ساخت خیابانهای جدید، بسیاری از خیابانهای اصلی بهجامانده از دوره قاجار نیز برای تسهیل رفتوآمد، بهویژه تردد خودروها، تعریض شدند. خیابان علاءالدوله یکی از این معابر بود. در همین دوره و در چارچوب سیاست نامگذاری خیابانها و میدانهای پایتخت به نام شاعران بزرگ فارسیزبان، نام این خیابان به فردوسی تغییر یافت.
-
سینما متروپل تهران در دهه ۱۳۴۰ / عکس
تاریخ ایرانسینما متروپل در سال ۱۳۲۵ با اکران فیلم «نگهبان مبارز» فعالیتش را در خیابان لالهزار تهران آغاز کرد. معمار این بنا وارطان هوانسیان بود که پیش از آن معماری ساختمانهایی چون هتل دربند تهران، سینما دیاموند، ساختمان مرکزی بانک سپه در تهران و ... را انجام داده بود. این سینما که یکی از معروفترین سینماهای تهران بود در سال ۱۳۸۷ تعطیل شد.
-
داریوش فروهر در دفتر امام خمینی (ره) / عکس
تاریخ ایران۱۳۵۸. قم، دفتر امام خمینی. داریوش فروهر در کنار آیتالله سیدعلی غیوری و محمدعلی انصاری کرمانی. داریوش فروهر و پروانه اسکندری در ۱ آذر ۱۳۷۷ کشته شدند.
-
ترامپ تاریخ تقابل با ایران را به پیش از انقلاب برد؛ ماجرای ۵۱ سال تنش
تاریخ ایراناظهارات دونالد ترامپ درباره ۵۱ سال تقابل ایران و آمریکا، پرسشهایی درباره مبدأ این محاسبه ایجاد کرده است؛ چراکه جمهوری اسلامی در سال ۱۳۵۸ تأسیس شد و هنوز ۴۸ سال از عمر آن نگذشته است. آیا ترامپ در محاسبه خود به دوران پیش از انقلاب و حوادثی مانند اختلافات نفتی شاه با غرب و ترور مستشاران آمریکایی نیز نظر دارد؟ امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا، این موضوع را بررسی کرده است.
-
احمدشاه قاجار در کنار آلفونس سیزدهم، پادشاه اسپانیا؛ سال ۱۳۰۱ / عکس
تاریخ ایرانتصویری تاریخی از احمدشاه، آخرین پادشاه قاجار را در کنار آلفونس سیزدهم، پادشاه اسپانیا و در سال ۱۳۰۱ شمسی مشاهده میکنید. احمدشاه (۱۲ بهمن ۱۲۷۵ – ۹ اسفند ۱۳۰۸) هفتمین و آخرین شاه ایران از دودمان قاجار و پسر و جانشین محمدعلیشاه بود که از ۲۵ تیر ۱۲۸۸ تا ۹ آبان ۱۳۰۴ به عنوان شاه ایران سلطنت کرد. او پس از خلع پدرش و درحالیکه تنها ۱۳ سال داشت، به سلطنت رسید. احمدشاه پس از ۱۶ سال سلطنت، در آبان ۱۳۰۴ توسط مجلس شورای ملی از پادشاهی برکنار شد.
-
انیمیشن ۵ هزار ساله در ایران؛ جامی از شهر سوخته که حرکت یک بز کوهی را ثبت کرد
تاریخ ایرانحدود پنج هزار سال پیش، هنرمندی در شهر سوخته سیستان، حرکت یک بز کوهی را در پنج تصویر متوالی روی جامی سفالی ثبت کرد؛ تصاویری که با کنار هم قرار گرفتن، داستان نزدیک شدن بز به درخت و خوردن برگهای آن را روایت میکنند. این جام باستانی یکی از شگفتانگیزترین نمونههای اولیه نمایش حرکت در تاریخ هنر است و از نگاهی خلاقانه به تصویرسازی در تمدن کهن ایران حکایت دارد.
-
محمدعلیشاه قاجار در اودسا در دوران تبعید / عکس
تاریخ ایراندر سپتامبر سال ۱۹۰۹ [هفتم مهر ۱۲۸۸]، محمدعلیشاه، پادشاه خلعشده ایران به شهر اودسا در روسیه [امروز این شهر در اوکراین قرار دارد] تبعید شد. براساس تصمیم تزار روسیه، عناوین «شاه» و «اعلیحضرت» برای این حاکم حفظ شد و بدین ترتیب، جایگاه والای او به رسمیت شناخته شد. محمدعلیشاه بیش از یک سال در اودسا زندگی کرد. در ۲۶ اکتبر ۱۹۱۰ [۳ آبان ۱۲۸۹] مخفیانه اودسا را به مقصد وین ترک کرد، وی سپس به بندر ساوونا در ایتالیا رفت و آنجا در سال ۱۳۰۴ هجری خورشیدی درگذشت. پیکرش را در کربلا دفن کردند.
-
خاطرات هاشمی ۱ آذر ۱۳۸۲: قطعنامه کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل نقض حقوق بشر در ایران را محکوم کرد
تاریخ ایراندیروز، کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل به پیشنهاد کانادا، ضمن قطعنامهای نقض حقوق بشر در ایران را محکوم کرد که پس از آنکه در سال گذشته ایران محکومیت نداشت، این یک عقبگرد به حساب میآید.
-
هویدا در اتومبیل ساخته شده توسط دانش آموزان مدرسه دارالفنون / عکس
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از امیرعباس هویدا را در حال آزمایش یک اتومبیل ساخته شده توسط یکی از دانشآموزان مدرسه دارالفنون مشاهده میکنید. امیرعباس هویدا (۲۸ بهمن ۱۲۹۷ – ۱۸ فروردین ۱۳۵۸) سیاستمدار ایرانی بود که از ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۶ بهعنوان سیوهفتمین نخستوزیر ایران خدمت کرد. نخستوزیری ۱۲ سال و ششماهه او، طولانیترین نخستوزیری در تاریخ ایران است. همچنین، کابینه او پر وزیرترین کابینه در طول تاریخ مشروطیت (قبل از انقلاب) بود.
-
به مناسبت نودوسومین سال اکران
حکایت فیلم دختر لر از زبان ساسان سپنتا فرزند سازندهاش
تاریخ ایرانورود سینمای ناطق به ایران با فیلمی آغاز شد که نه در تهران، بلکه در بمبئی ساخته شد. «دختر لر» به کارگردانی عبدالحسین سپنتا و با بازی روحانگیز و خود او، ۳۰ آبان ۱۳۱۲ روی پرده رفت و نخستین فیلم ناطق فارسی شد. ساسان سپنتا، فرزند این سینماگر، در گفتوگویی قدیمی از چگونگی شکلگیری این فیلم، دشواریهای فیلمبرداری و انتخاب نخستین بازیگر زن سینمای ایران روایت کرده است.
-
تکذیب صریح سیداحمد خمینی درباره نقش خود در اشغال سفارت آمریکا؛ ۱۶ روز پس از این رویداد
تاریخ ایران۱۶ روز پس از اشغال سفارت آمریکا در تهران، سیداحمد خمینی در نشستی خبری به پرسشها درباره نقش و ارتباطش با دانشجویان مسلمان پیرو خط امام پاسخ داد و هرگونه ارتباط با آنان را قاطعانه تکذیب کرد. او در این نشست که مشروح آن ۳۰ آبان ۱۳۵۸ در روزنامه «بامداد امروز» منتشر شد، درباره مناسبات ایران و آمریکا و انتقادهای مهندس بازرگان از روحانیت نیز سخن گفت.
-
رسوایی ایران–کنترا؛ روزی که اسناد محرمانه دولت ریگان به دستگاه خردکن سپرده شد
تاریخ ایران۲۱ نوامبر ۱۹۸۶، همزمان با آشکار شدن ابعاد رسوایی ایران–کنترا در دولت رونالد ریگان، الیور نورث، از کارکنان شورای امنیت ملی آمریکا، با کمک منشیاش تلاش کرد اسناد مربوط به فروش مخفیانه سلاح به ایران و انتقال پول آن به شورشیان نیکاراگوئه را از بین ببرد؛ ماجرایی که به یکی از جنجالیترین پروندههای سیاسی تاریخ آمریکا تبدیل شد.
-
روزبه زرینکوب: تاریخ ایران باستان در نظام آموزشی گاه با کمتوجهی روبهرو بوده است
تاریخ ایراندر نشست تخصصی «تاریخ ایران باستان» با حضور روزبه زرینکوب، استاد تاریخ ایران باستان دانشگاه تهران، روند شکلگیری تاریخپژوهی علمی ایران و تفاوت آن با روایتهای سنتی بررسی شد. او ضمن تأکید بر ضرورت بازنگری در کتابهای درسی تاریخ، از نقش کتیبه بیستون در آشنایی ایرانیان با مادها و هخامنشیان گفت و به پرسشهایی درباره سقوط ساسانیان، فردوسی و کوروش پاسخ داد.
-
منظره جلفای اصفهان از روی پشتبام یک خانه در دوران قاجار
تاریخ ایرانتصویری از محله جلفای اصفهان را در حدود ۱۲۰ سال قبل ملاحظه میکنید. نوجُلفا یا جُلفای نو (ارمنی: Նոր Ջուղա – نور جوغا)، یک محله کهن ارمنینشین است که در عصر صفویان، در شهر اصفهان، در کناره جنوبی زایندهرود بنا شد. نامِ جلفای نو، از نام شهر جلفا در کرانه رود ارس گرفته شدهاست که ساکنان اصلی آن ارمنیان هستند. ارمنیهای جلفای نو در زمان شاه عباسِ یکمِ صفوی در سال ۱۰۱۳ق. (۱۶۰۵م) از آنجا به اصفهان کوچانده شدند.
-
چه شد که فتحعلیشاه حکم به قتل ابراهیم خان کلانتر داد؟
تاریخ ایرانیک امضای ساده روی کاغذ، گاهی به بهای خون یک خاندان و سرنوشت یک ملت تمام میشود. میرزا ابراهیمخان اعتمادالدوله، نخستین صدراعظم قاجار، با بستن درهای دیپلماسی به روی فرانسه و گشودن آنها به روی سر جان ملکم، بازیای را آغاز کرد که پایانش قتل او و آغاز جنگهای خونین ایران و روس بود.
-
بازخوانی تاریخی روند شکلگیری وزارت اطلاعات و شروط وزیر آن
اجتهاد وزیر اطلاعات؛ شرطی که پس از چهار دهه بازنگری میشود؟ / روایت سعید حجاریان: اجتهاد در طرح اولیه نبود
تاریخ ایرانتصویب یک فوریتی بررسی طرح حذف شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات در ۲۴ آبان، بار دیگر یکی از بحثهای مربوط به قانون تأسیس این وزارتخانه را به مجلس کشانده است؛ شرطی که از زمان شکلگیری وزارت اطلاعات در قانون گنجانده شد و اکنون نمایندگان در پی بازنگری آن هستند. سعید حجاریان در گفتوگویی در سال ۱۳۸۴، با مرور روند تدوین طرح اولیه تأسیس وزارت اطلاعات، گفته بود که شرط اجتهاد در نسخه نخست این طرح تشکیل این نهاد وجود نداشت.
-
متن مناظره غنینژاد و عبدالکریمی درباره علی شریعتی / قسمت ۱
غنینژاد: شریعتی از نظر فکری سم مهلکی برای جوانان است/ عبدالکریمی: شریعتی یک میراث بزرگ است، تو قدرت خواندنش را نداری
تاریخ ایرانعلی شریعتی، از تأثیرگذارترین چهرههای فکری تاریخ معاصر ایران، همچنان موضوع اختلافنظر جدی میان موافقان و منتقدانش است. در مناظرهای با عنوان «علی شریعتی؛ از اسلام سیاسی تا دین دولتی»، بیژن عبدالکریمی و موسی غنینژاد به بررسی میراث فکری او، نسبت اندیشههایش با انقلاب ۵۷ و تأثیرش بر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران پرداختهاند.
-
تصویری از همسر امیرکبیر و خواهر ناصرالدینشاه در جوانی
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از عزتالدوله، همسر امیرکبیر و خواهر ناصرالدینشاه را در دوران جوانی تماشا میکنید. ملکنسا خانم معروف به ملکزاده خانم و ملقب به عزتالدوله (شاهدخت قاجار) دختر محمدشاه و ملکجهان خانم، همسر دوم امیرکبیر و خواهر ناصرالدینشاه بود. به ابتکار ناصرالدینشاه، عزتالدوله با امیرکبیر ازدواج کرد که البته ملکجهان خانم با این ازدواج مخالف بود.
-
خاطرات هاشمی ۳۰ آبان ۱۳۸۲: مسئله ایران در آژانس هستهای، سخت مورد توجه قرار دارد
تاریخ ایرانتظاهرات حدود ۲۰۰ هزار نفری دیشب در لندن علیه [جرج] بوش [رئیسجمهور آمریکا] مورد توجه رسانههاست. مسئله ایران در [شورای حکام] آژانس [بینالمللی انرژی] هستهای، سخت مورد توجه قرار دارد. به خاطر اختلاف آمریکا و اتحادیه اروپا و غیرمتعهدها، امروز هم نتوانستند در مورد قطعنامه به توافق برسند و به چهارشنبه هفته آینده موکول شد.
-
یادداشتهای علم ۲۹ آبان ۱۳۴۸: والاحضرت شهناز از یک طرف مورد بیمهری پدر است و از طرف دیگر گرفتار
تاریخ ایراناسدالله علم در خاطرات روز پنجشنبه ۲۹ آبان ۱۳۴۸، ضمن روایت دیدارهای کاری و گفتوگوهای خصوصی با محمدرضا شاه، به ملاقات خود با والاحضرت شهناز پهلوی اشاره کرده است. او وضعیت روحی دختر بزرگ شاه را نگرانکننده توصیف میکند و مینویسد شهناز نمیداند چه میخواهد و چه تصمیمی برای زندگیاش دارد؛ دختری که به نوشته علم، هم از بیمهری پدر رنج میبرد و هم گرفتار شرایطی دشوار است.
-
به مناسبت نودویکمین سالمرگ
حسن پیرنیا؛ رئیسالوزرایی که تاریخ ایران باستان را نوشت و در ۵۸ سالگی آموختن زبان آلمانی را آغاز کرد
تاریخ ایراندر اول آذر ۱۳۱۴، روزنامه اطلاعات در گزارشی به مناسبت درگذشت حسن پیرنیا، مشیرالدوله، زندگی سیاسی و علمی او را مرور کرد؛ از تحصیل در دانشگاه مسکو و تصدی چندباره ریاست وزرایی و وزارتخانههای مهم تا اصلاح نظام قضایی ایران و نگارش سه جلد «تاریخ ایران باستان». این گزارش همچنین به نقش پیرنیا در حفظ بیطرفی ایران در جنگ جهانی اول میپردازد.
-
محل آرامگاه امیرکبیر در کربلا مشخص شد + ویدیو
تاریخ ایرانمزار امیرکبیر، صدراعظم نامدار دوره ناصرالدینشاه قاجار که در ۲۰ دی ۱۲۳۰ در حمام فین کاشان به قتل رسید، در جوار حرم امام حسین (ع) در کربلا قرار دارد. اکنون دفتر آیتالله سیستانی با انتشار ویدئویی از محل دفن او اعلام کرده است که سنگ قبر منسوب به امیرکبیر از بین رفته و نام او روی دیوار حجره محل دفن نوشته شده است.
-
دروازه ناتمام تخت جمشید؛ پروژهای که ۲۳۰۰ سال پیش نیمهکاره ماند
تاریخ ایراندروازه ناتمام تخت جمشید، یکی از بناهای کمتر شناختهشده مجموعهای است که بیش از ۲۳۰۰ سال پیش ساخت آن متوقف شد. این سازه که احتمالا در دوران اردشیر سوم ساخته میشد، هنوز آثار کار سنگتراشان هخامنشی را بر پیکرههای عظیم گاوهای سنگی و قطعات معماری خود حفظ کرده است. همین ناتمام ماندن، اطلاعات ارزشمندی درباره مهندسی و فنون ساختوساز در تخت جمشید آشکار میکند.
-
سفر مانویت در جاده ابریشم
تاریخ ایرانمانویت، آیینی که در دوره ساسانی در ایران پدید آمد، در گذر چند قرن از مرزهای این سرزمین فراتر رفت و در آسیای مرکزی و چین گسترش یافت. جاده ابریشم، بازرگانان سغدی و مبلغان دینی در انتقال این آیین نقش مهمی داشتند و حمایت فرمانروایان اویغور در قرن هشتم میلادی، نقطه عطفی در تاریخ حضور مانویت در شرق رقم زد.
-
مظفرالدینشاه سوار بر اولین اتومبیل ایران؛ سال ۱۲۷۹ / عکس
تاریخ ایرانتصویری تاریخی و جالب از مظفرالدینشاه را سوار بر اولین اتومبیل ایران و در سال ۱۲۷۹ شمسی تماشا میکنید. مظفرالدینشاه در سفر نخست خود به اروپا در سال ۱۲۷۹ شمسی با اتومبیل آشنا شد. او ابتدا به دلیل وضعیت نامناسب خزانه کشور از خرید این وسیله تازه خودداری میکرد، اما سرانجام با تشویق کنتس بلژیکی، کورمن، تصمیم گرفت یک دستگاه خودرو به ایران بیاورد. این خودرو از نخستین اتومبیلهایی بود که به ایران وارد شد.
-
خاطرات هاشمی ۲۹ آبان ۱۳۸۲: بحث بر سر مسئله انرژی هستهای ایران در وین ناتمام مانده
تاریخ ایرانبحث بر سر مسئله انرژی هستهای ایران در وین ناتمام مانده و به فردا موکول شد. اصرار آمریکا برای تند کردن محتوای قطعنامه، کار را به فردا موکول کرد. سخنرانیها و مصاحبههای فراوان [جرج] بوش در لندن برای توجیه سیاستهای نامعقول و پاسخ به مخالفان ادامه دارد. راهپیمایی دهها هزار نفری مردم انگلیس در مخالفت با سیاستهای بوش و [تونی] بلر اکنون ادامه دارد.
-
کارخانه مهماتسازی تهران در دوران ناصرالدینشاه / عکس
تاریخ ایرانعکسی از داخل «قورخانه» یا همان کارخانه مهماتسازی تهران را در دوران حکومت ناصرالدینشاه قاجار ملاحظه میکنید. قورخانه تهران یا به اختصار قورخانه یا تخشائی، به ساختمانی بزرگ در محدوده تهران قدیم گفته میشد که محل ساختن جنگافزار و مهمات و ساز و برگ نظامی و جنگی بود. این ساختمان بزرگ در خیابان جلیلالملک(«خیام» امروزی) واقع بود و در عصر قاجار، افزون بر تهیه سلاح و مهمات جنگی، تولید وسایل آتشبازی جهت نمایش شبهای عید و جشنهای مذهبی و ملی را نیز برعهده داشت.
-
بازخوانی یک گفتوگوی قدیمی
آقای ایرانی بیمه آمریکا از زبان خودش/ مهدی فخارزاده در سال ۵۱ جزو ۱۰ مرد سرشناس آمریکا بود
تاریخ ایرانمهدی فخارزاده، ایرانی مهاجری که با پولی اندک و بدون تسلط به زبان انگلیسی راهی آمریکا شد، سرانجام به یکی از چهرههای سرشناس صنعت بیمه این کشور تبدیل شد و لقب «آقای بیمه آمریکا» را به دست آورد. او در اوایل دهه ۱۳۵۰ در شمار ده مرد سرشناس آمریکا قرار داشت؛ مجله «جوانان امروز» در ۲۹ آبان ۱۳۵۱ روایت زندگیاش را منتشر کرد.
-
تظاهرات ضدآمریکایی سندیکای کارگران در دوران نخستوزیری مصدق / عکس
تاریخ ایرانایران (نمای عمومی) ـ تهران، ایران: تصویر بالا یکی از پوسترهای ضدآمریکایی است که در راهپیمایی سندیکای کارگران کارخانه چیتسازی تهران حمل میشد. این راهپیمایی خرداد ۱۳۳۰ در تهران و به ابتکار حزب توده (حزب کمونیست ایران) برگزار شد؛ حزبی که ظاهرا فعالیت آن غیرقانونی اعلام شده بود. این پلاکارد عمو سام را در حال بیرون رانده شدن از ایران نشان میدهد. روی پلاکارد نوشته شده است که «دست بنجلفروشان آمریکایی از ایران کوتاه باد».