مترو هم پول ندارد!

با توجه به پیشرفت دنیای امروز و تغییر تمایلات مردم در استفاده از سیستم های حمل ونقل شهری و پیش آمد بحث های مختلف در زمینه کاهش مصرف سوخت با عنایت به محدودیت منابع انرژی و رسیدن به هوای پاک، توجه به توسعه سیستمهای حمل ونقل سریع و ارزان مورد توجه دولت ها قرار گرفته است و حرکت به سمت ساخت و توسعه قطار شهری موضوعی اجتناب ناپذیرتبدیل شد.

توسعه حمل ونقل شهری، استفاده از سوخت پاک، جابجایی سریع در حجم بالا و کاهش هزینه های حمل ونقل و ترافیک از جمله اهداف راه اندازی مترو به شمار می رود. از زمانی که مترو در ایران مورد توجه قرار گرفت مدت زیادی نمی گذرد اما پیشرفت قابل توجهی داشته است ولی  در تمامی این سالها بر سر بودجه این بخش مشکلات و معضلات بسیاری بوجود امده است و همواره باعث عقب افتادگی هایی در این بخش مهم از حمل و نقل شده است و همچنان ادامه دارد و گویی پایان پذیر هم نخواهد بود .

علت اصلی کندی پیشرفت  و عقب ماندگی متروی پایتخت ارائه خدمات پرداخت اعتبارات دولتی با سرعت پایین و کیفیت کم است و کج خلقی ها و سیاسی کاری در این بخش موجب ضربه خوردن متروی تهران و از طرفی کندی حمل و نقل و در نتیجه استفاده مردم از خودروها شخصی و ایجاد ترافیک و مصرف بیشتر سوخت را رقم میزند.

از طرفی 30 درصد ظرفیت حمل و نقل بر عهده مترو است و باقی بر عهده اتوبوس و مینی بوس و این در حالیست که هنوز خطوط مترو کامل نشده است و تنها 6 درصد مردم با مترو جابجا می شوند.

رویانیان رئیس ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور سیاسی کاری در بحث مترو را علت اصلی ضربه خوردن به مترو می داند و می گوید: در حالی که متوسط ساخت مترو در سال 300 کیلومتر است در تهران سالانه 200 کیلومتر ساخته می شود که این رقم با اهداف توسعه مترو فاصله ای بسیار دارد وباید توجه ویژه ای را داشته باشد.

مقایسه با متروی دیگر کشورها

 متروی تهران با طول شبکهٔ ۱۰۷ کیلومتر رتبهٔ بیست و یکم را در قطارهای شهری کشورهای جهان دارد و با وجود اینکه از نظر تعداد جابه‌جایی مسافر در روز در بین متروهای بالای یک میلیون جابه‌جایی در روز قرار دارد، وضعیت آن از نظر تعداد ایستگاه زیاد مطلوب نیست. از نظر فاصلهٔ زمانی بین قطارها هم در صورتی که طبق برنامه‌ریزی‌ها به زمان ۲ دقیقه دست یافته شود، متروی تهران جزو ده متروی اول جهان خواهد بود.

اما با نگاهی به طول شبکه مترو در بعضی از کشور ها می توان به این موضوع رسید که وضعمان خیلی هم خوب نیست و این توجه بیشتر مسئولان را رد این زمینه می طلبد.

مهمترین مشکلات بر سر راه گسترش مترو تخصیص بودجه کافی و به صورت 100 درصدی این بخش است که هر ساله با توجه به  افزایش قیمت وسایل حفاری، هزینه های جانبی، ساخت یا خرید واگن و لوکوموتیو و غیره بودجه بیشتری را نیاز دارد و باید در اختیار این بخش قرار گیرد .

این در حالی است که کمبود بودجه در کنار عدم تامین قطار های جدید در کنار عدم تحقق به موقع وعده ها مسئولان مترو را علاوه بر مردم با مشکلات مواجه می کند.

در بخش اعتبارات مخصوص مترو در قانون حمل‌ونقل سوخت کشور ذکر شده است که 100 درصد بودجه باید تحویل مترو داده شود، در سال 87 کل میزان تحقق بودجه متروی تهران حدود 69 درصد ودر آماری 72 درصد بوده است .بودجه اختصاص داده شده اما باید سهم بودجه‌ای که به مترو اختصاص داده می‌شد 100 درصد باشد.

بر اساس اعلام دیوان محاسبات کشور زمانی که مجلس قانونی را تصویب می‌کند دولت باید آن را اجرا کند..
آمار و ارقام رسمی نشان می‌دهد 31 درصد کسری بودجه مترو از سوی دولت بوده است. مطابق این آمار دولت هم سهم بودجه عمرانی مترو و هم سهم یارانه بلیت را به طور کامل پرداخت نکرده است.
 به گونه‌ای که در سال 86، 180 میلیارد تومان بودجه عمرانی به مترو اختصاص داده و در سال 87 به‌رغم اینکه مجلس مبلغ 290 میلیارد تومان را برای بودجه عمرانی سهم دولت تعیین کرده بود، دولت 210 میلیارد تومان آن را به مترو پرداخت کرد و در سال 88 از میزان 230 میلیارد تومان سهم دولت تاکنون 160 میلیارد تومان آن پرداخت شده است.

اما مشکلات به همین جا ختم نمی شود بلکه در بخش یارانه های دولتی بلیت  نیز، دولت کوتاهی هایی کرده است و این خود فشار مالی زیادی بر مردم و مترو وارد می کند.

این مسائل موجب کند شدن روند سرعت کار مترو می شود و درگرانی  بر دوش شهروندان بی تاثیر نخواهد بود.توسعه مترو علاوه بر رفاه حال شهروندان و توسعه حمل نقل عمومی، موجب صرفه جویی در سوخت، کمک به حفظ محیط زیست و در صورت راه اندازی کامل همه خطوط صرفه جویی اقتصادی برای کشور در پی خواهد داشت.
به نظر می رسد توجه و اختصاص بودجه به صورت تمام و کمال به مترو تنها راه حل نجات مترو از این عقب افتادگی ها و رهایی مردم از ترافیک های سرسام اور و طولانی است که هر روز شاهد افزایش آن در تهران هستیم. و البته امیدواریم که روزی سوار بر مترو به منزل برسیم و در فشار جمعیت کبود نشویم.