هدفمندی یارانه ها و نگاهی به اقتصاد بخش سلامت

به نظر می رسد هدفمند سازی یارانه ها که حقیقتا یک ضرورت انکار ناپذیر در سالم سازی و پویا سازی اقتصاد ایران محسوب می شود، پیامدهای دشواری در کوتاه مدت (برای بخش خصوصی) و در میان مدت (برای بخش دولتی) داشته باشد، ولی به هر حال برای مصرف کننده از همان ابتدا آثاری می گذارد. همواره دو موضوع در اقتصاد سلامت از نظر بین المللی مورد توجه بوده است: یکی سهم دولت ها در هزینه های سلامت و دیگری سهم بخش سلامت از تولید ناخالص داخلی. که رقم سهم دولت در ایران حدود 7 تا 9 در صد برآورد شده است و رقم سهم بخش سلامت نیز حدود 6/5 تا 6 اعلام گشته است. هر دوی این رقم ها نسبت به کشورهای پیشرفته کمتر است. دولت  بخصوص پس از استقرار هدفمند سازی یارانه ها، باید سهم خود را در بخش سلامت بالا ببرد و به صورت هدفمند افراد کم درآمد را تحت پوشش بیمه سلامت قرار دهد، باید تلاش شود سرمایه گذاری در بخش سلامت چه توسط دولت و چه توسط بخش خصوصی افزایش یابد در غیر این صورت افزایش های مستقیم و غیر مستقیمی که در هزینه های مراکز بهداشتی و درمانی رخ خواهد داد، فشار بر خریداران خدمات سلامت را بالا خواهد برد. از طرف دیگر باید هشیار بود که افزایش سرمایه گذاری بدون مدیریت هزینه ها، می تواند آثار و پیامدهای ناگوارتری را به صورت بالا رفتن اتلاف ها دنبال داشته باشد، و سیستم سلامت علیرغم هزینه کرد زیاد، بسیار غیراثربخش و ناکارا کار کند. از طرف دیگر در حال حاضر در کشور مکانیسم تعیین تعرفه به نحوی نیست که بتواند رفتار مصرف کننده و ارائه دهنده را به سمت کارایی و اثربخشی هدایت کند، به همین دلیل نمی تواند به سرعت بالا برود، در نتیجه سرعت بالا رفتن هزینه های بخش سلامت بیشتر از سرعت بالا رفتن تعرفه خواهد بود، که در بخش خصوصی در کوتاه مدت آثار خود را به صورت  بالا رفتن پرداخت از جیب مردم نشان خواهد داد. در میان مدت نیز همین آثار در بخش دولتی رخ خواهد داد، و  دفترچه های بیمه کارایی خود را ازدست خواهند داد. همه این عوامل باعث بالا رفتن هزینه های کمر شکن شده و نرخ سقوط به زیر خط فقر از حدود 5/2 تا 3 که الان وجود دارد بالاتر خواهد رفت. به دنبال آن محروم شدن عده ای مردم از دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی می تواند رخ دهد. /121

رئیس انجمن علمی اقتصاد بهداشت ایران